Ana Sayfa - Main Page
> MART 2007 SAYISI > Baybars Sağlamtimur : Fotoğrafta Sayısal Çağ
Baybars Sağlamtimur : Fotoğrafta Sayısal Çağ
Sayısal teknolojinin gelişimi ve bu durumun fotoğrafçılar ve eserleri üzerine olan etkileri, sayısal teknolojinin geleneksel fotoğrafların kalitesini yakalamaya başladığı günlerden bu yana fotoğraf camiasında en hararetli konuşulan konulardan biri haline gelmiştir. Ancak, bu tartışmalar sanatı gölgede bırakacak derecede yüzeysel ve abartılı bir biçimde sürdürülmektedir. Oysa ki fotoğrafta müdahale, neredeyse fotoğrafın bulunduğu ilk yıllarda başlamış ve sayısal teknoloji öncesinde de pek çok fotoğrafçı tarafından uygulanmıştır.
Fotoğraf üzerine yapılan müdahalelerin tarihinin 19. yüzyılın ortalarında başladığı bilinmektedir. Hans Arp, 1917’de, Dada galerisinde açılan ilk dadaist sergideki kolaj fotoğraflarında, fotoğrafları kestikten sonra, belirli biçimlerde yapıştırarak kullandığı yeni bir yöntemi sunmuştur (3). Fotoğrafa müdahalede bilgisayar teknolojisinin bulunmadığı o yıllarda, kesme-yapıştırma, üst üste baskı veya çekim, v.b. yöntemlerle gerçekleştirilen bu çalışmalar, artık, tamamen değilse bile, büyük ölçüde bilgisayar ortamında yürütülmektedir.
Günümüzde müdahalelerin kolay ve ‘parmak izi’ bırakmadan gerçekleştiriliyor olması, fotoğrafı makinede çekerek oluşturma tekniğinden ziyade bilgisayar teknolojisini kullanarak başkalaştırma şekline dönüşmüş ve fotoğraf çekme eylemini kimileri için ikinci plana itmiştir. Bu koşullarda fotoğrafı gerçek zaman-mekan boyutunda, görerek ve hissederek oluşturmaktan ziyade, sonradan işleyerek sunmak yaygınlaşmaktadır. Bu durum, fotoğraf çeken değil, fotoğraf veya daha doğru anlatımı ile görüntü oluşturan insan kavramının gelişmesini kolaylaştırmış ve yaygınlaştırmıştır.
Bazı eleştirmenler, 1980 ve 1990’larda sayısal teknolojideki gelişmelerin fotoğrafın ölümünün ve yeni görme biçimlerinin oluşumunun müjdecisi olduğunu ve sayısal görüntülemenin, daha önceki görüntüleme formlarını -özellikle de görüntü ve gerçek arasındaki kaçınılmaz bağı kopartarak- ortadan kaldıracağını bildirmişlerdir (2). Burada, sizlere Nazif Topçuoğlu’nun Fotoğraf Ölmedi Ama Tuhaf Kokuyor kitabından ilginç bir bölümü aktarmak istiyorum: “Geçenlerde, yeni bağımsız olan Slovakya’nın Bratislava şehrinde yapılan bir spiritizma seansında kendisiyle temasa geçilen Káh’ın son teknolojik gelişmelerin fotoğrafçılık üzerindeki etkileri hakkında oldukça şüpheci mesajlar gönderdiği söyleniyor. Onun giderek artan bilgisayar hegamonyasından derin kaygı duyduğu bildiriliyor. Rivayete göre Káh’ın ruhu şöyle demiş: Bütün bu sibernetik ve sayısal dalavereler abesle iştigaldir! Bunlar mana ve emosyondan kaçıp korkan ve ulvi, yüce mevzularla yüzleşme cesaretini kendinde bulamayan 20. yüzyıl insanının teknolojiye sığınmasından başka türlü izah edilemez. Zaten pek çok beğenilen ‘medium is the message’ lafından ancak böyle bir netice beklenebilirdi... Zavallı insanlar pahalı yüksek teknolojik aygıtları kullanmış olmalarının, yaptıkları işleri mazur göstermeye ve onları bizatihi değerli kılmaya yeteceğini sanıyorlar. Bütün bu teknoloji egemenliği, avutmaktan başka, hiçbir yaratıcı talebe cevap vermiyor. İnsanoğlunun yüksek potansiyeli ve melekelerini geliştirmede bir aşama sağlamıyor. Derinliği yok. Her şey sathi ve geçicilik panayırında kaybolmaya mahkum. Üstelik bu aletlerle bir şey yapmış olmak çok da kolay. İlkel bir gerçeküstücülük derin manalar içeriyormuş gibi takdim ediliyor. Eskiden fotoğraf makinesinin arkasında, göz, beyin ve yürek arardık, şimdi araya bilgisayar girmiş. İnsandan iyice uzaklaşıyoruz! Robotların başka robotlar için yaptığı bir sanat bu.” Nazif Topçuoğlu kitabının bu bölümünü şu cümle ile bitiriyor: “...belki robotlar Japon fabrikalarında robot yapabilirler, ama, sanat asla!” (1).
Sizce fotoğraf sadece üretildiği ortam anlamında bir değişim süreci mi yaşıyor yoksa bakış açımızın veya görüşümüzün yeniden şekillendiği bir sürece mi girildi? Eskiden beri yapılan müdahaleler neden şimdi bazıları tarafından can sıkıcı ve tedirginlik verici karşılanırken, kimileri açısından hayal gücünün yüzeye yansıtılması için bir fırsat olarak görülüyor? Değişen sadece teknoloji mi? Káh, günümüzde yaşamadığı için kahroluyor ve içten içe, kıskançlığını, aktardıklarında gizliyor olabilirmi? Yorumunu sizlere bırakıyorum...
Yazan: Baybars Sağlamtimur
Kaynakça:
1. Topçuoğlu, N., 2000. Fotoğraf Ölmedi Ama Tuhaf Kokuyor. Yapı Kredi Yayınları, 1326: 211-212.
2. Wells, L., 2003. The Photography Reader. Routledge, London and New York, 198-199.
3. Yıldız, S., 2005. Görüntüleri Birleştirmede Bazı Yöntemler: Fotomontaj. Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi, 446: 86-89.
Fotoğraf üzerine yapılan müdahalelerin tarihinin 19. yüzyılın ortalarında başladığı bilinmektedir. Hans Arp, 1917’de, Dada galerisinde açılan ilk dadaist sergideki kolaj fotoğraflarında, fotoğrafları kestikten sonra, belirli biçimlerde yapıştırarak kullandığı yeni bir yöntemi sunmuştur (3). Fotoğrafa müdahalede bilgisayar teknolojisinin bulunmadığı o yıllarda, kesme-yapıştırma, üst üste baskı veya çekim, v.b. yöntemlerle gerçekleştirilen bu çalışmalar, artık, tamamen değilse bile, büyük ölçüde bilgisayar ortamında yürütülmektedir.
Günümüzde müdahalelerin kolay ve ‘parmak izi’ bırakmadan gerçekleştiriliyor olması, fotoğrafı makinede çekerek oluşturma tekniğinden ziyade bilgisayar teknolojisini kullanarak başkalaştırma şekline dönüşmüş ve fotoğraf çekme eylemini kimileri için ikinci plana itmiştir. Bu koşullarda fotoğrafı gerçek zaman-mekan boyutunda, görerek ve hissederek oluşturmaktan ziyade, sonradan işleyerek sunmak yaygınlaşmaktadır. Bu durum, fotoğraf çeken değil, fotoğraf veya daha doğru anlatımı ile görüntü oluşturan insan kavramının gelişmesini kolaylaştırmış ve yaygınlaştırmıştır. Bazı eleştirmenler, 1980 ve 1990’larda sayısal teknolojideki gelişmelerin fotoğrafın ölümünün ve yeni görme biçimlerinin oluşumunun müjdecisi olduğunu ve sayısal görüntülemenin, daha önceki görüntüleme formlarını -özellikle de görüntü ve gerçek arasındaki kaçınılmaz bağı kopartarak- ortadan kaldıracağını bildirmişlerdir (2). Burada, sizlere Nazif Topçuoğlu’nun Fotoğraf Ölmedi Ama Tuhaf Kokuyor kitabından ilginç bir bölümü aktarmak istiyorum: “Geçenlerde, yeni bağımsız olan Slovakya’nın Bratislava şehrinde yapılan bir spiritizma seansında kendisiyle temasa geçilen Káh’ın son teknolojik gelişmelerin fotoğrafçılık üzerindeki etkileri hakkında oldukça şüpheci mesajlar gönderdiği söyleniyor. Onun giderek artan bilgisayar hegamonyasından derin kaygı duyduğu bildiriliyor. Rivayete göre Káh’ın ruhu şöyle demiş: Bütün bu sibernetik ve sayısal dalavereler abesle iştigaldir! Bunlar mana ve emosyondan kaçıp korkan ve ulvi, yüce mevzularla yüzleşme cesaretini kendinde bulamayan 20. yüzyıl insanının teknolojiye sığınmasından başka türlü izah edilemez. Zaten pek çok beğenilen ‘medium is the message’ lafından ancak böyle bir netice beklenebilirdi... Zavallı insanlar pahalı yüksek teknolojik aygıtları kullanmış olmalarının, yaptıkları işleri mazur göstermeye ve onları bizatihi değerli kılmaya yeteceğini sanıyorlar. Bütün bu teknoloji egemenliği, avutmaktan başka, hiçbir yaratıcı talebe cevap vermiyor. İnsanoğlunun yüksek potansiyeli ve melekelerini geliştirmede bir aşama sağlamıyor. Derinliği yok. Her şey sathi ve geçicilik panayırında kaybolmaya mahkum. Üstelik bu aletlerle bir şey yapmış olmak çok da kolay. İlkel bir gerçeküstücülük derin manalar içeriyormuş gibi takdim ediliyor. Eskiden fotoğraf makinesinin arkasında, göz, beyin ve yürek arardık, şimdi araya bilgisayar girmiş. İnsandan iyice uzaklaşıyoruz! Robotların başka robotlar için yaptığı bir sanat bu.” Nazif Topçuoğlu kitabının bu bölümünü şu cümle ile bitiriyor: “...belki robotlar Japon fabrikalarında robot yapabilirler, ama, sanat asla!” (1).
Sizce fotoğraf sadece üretildiği ortam anlamında bir değişim süreci mi yaşıyor yoksa bakış açımızın veya görüşümüzün yeniden şekillendiği bir sürece mi girildi? Eskiden beri yapılan müdahaleler neden şimdi bazıları tarafından can sıkıcı ve tedirginlik verici karşılanırken, kimileri açısından hayal gücünün yüzeye yansıtılması için bir fırsat olarak görülüyor? Değişen sadece teknoloji mi? Káh, günümüzde yaşamadığı için kahroluyor ve içten içe, kıskançlığını, aktardıklarında gizliyor olabilirmi? Yorumunu sizlere bırakıyorum... Yazan: Baybars Sağlamtimur
Kaynakça:
1. Topçuoğlu, N., 2000. Fotoğraf Ölmedi Ama Tuhaf Kokuyor. Yapı Kredi Yayınları, 1326: 211-212.
2. Wells, L., 2003. The Photography Reader. Routledge, London and New York, 198-199.
3. Yıldız, S., 2005. Görüntüleri Birleştirmede Bazı Yöntemler: Fotomontaj. Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi, 446: 86-89.
Yorumlar - Comments
Toplam 4 yorum,
1-4 arası gösteriliyor, yeni tarihliler sonda.
baybars,
eline sağlık
güzel bir makale.
sevgilerimle
hulki muradi
eline sağlık
güzel bir makale.
sevgilerimle
hulki muradi
Hulki Muradi eklemiş - adds | 04 Mart 2007 Saat - Time
12:51
selam Baybars cok guzel bir makale bence dijital de olsa cikan eser onu yaratan sanatcidan bir seyler tasiyabilir hamurunda sanatci olan bir kisinin yaptigi her neyse mutlaka bir sekilde sıkca rastlanan sığ örneklerinden bir sekilde ayrilackatir diye dusunuyorum. Sonucta dijital teknoloji sanatci yaratamaz ancak sanatcinin kendini ifadesinde bir cok sey arac olabilir. Sonucta cekilen her kare objektifin ardindaki kisinin derinligin bir kismini yansitabilir hic bir tekneloji henuz olmayan bir derinligi yaratmayi beceremedi. Asil ayrim yaratilan esere bakan gozlerde, derinlikden mahrum olan bakislar icin iki damla su bile okyanus kadar derin olabilir.
sevgilerle
Huseyin TUTER
sevgilerle
Huseyin TUTER
huseyin tuter eklemiş - adds | 13 Mart 2007 Saat - Time
10:48
Baybars eline sağlık. Fotograf sanatçılarınıda tatlı bir tebessüm oluşturur bence.
Kaan
Kaan
eklemiş - adds
| 14 Mart 2007 Saat - Time
13:16
Mrb Baybars Bey sayısala tamamen geçtiğimiz şu günler'de çok güzel bir anlatımla yazıp biz fotograf dostlarıyla paylaşmışsınız bu makalenizi. Yazdığınız bu konular'la negüzel bir şekilde aydınlatıyorsunuz bizleri,Ellerinize sağlık sevgilerimle sağlıcakla kalın...
"Erhan Çelikten"
"Erhan Çelikten"
Erhan Çelikten eklemiş - adds | 04 Mayıs 2007 Saat - Time
14:50
Ara - Search
Son Yorumlar - Recent Comments
TFSF Onaylı Yarışmalar
Photo Contests Under TFSF Patronage
04 Ekim 2008 MERSİN FOTOĞRAF DERNEĞİ 2. ULUSLARARASI FOTOĞRAF YARIŞMASI
06 Ekim 2008 BOYNER HOLDİNG III.FOTOĞRAF YARIŞMASI "Özgürlük"
06 Ekim 2008 ORHAN HOLDİNG 2. ULUSLARARASI FOTOĞRAF YARIŞMASI
11 Ekim 2008 KONYA VALİLİĞİ 2. ULUSLARARASI FOTOĞRAF YARIŞMASI "Dünya İnançları"
16 Ekim 2008 AYDIN BELEDİYESİ FOTOĞRAF YARIŞMASI "Cumhuriyet Türkiye'sinde Kadın"
28 Kasım 2008 MERSİN VALİLİĞİ 1.ULUSAL FOTOĞRAF YARIŞMASI "Türkiye Mersin'i Tanıyor"
Tüm Hakları Saklıdır © All Rights Reserved
www.fotoritim.com Sitesinde Bulunan Yazılı ve Görsel Eserlerin Bütün Hakları ve Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir. Eserlerin İzinsiz Olarak Kısmen veya Tamamen Kopyalanması ve Kullanılması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına Göre Suçtur.
All Images and Text Published in www.fotoritim.com are Copyright © Protected by The Author, All Rights Reserved. Use By Author Permission Only.
www.fotoritim.com Sitesinde Bulunan Yazılı ve Görsel Eserlerin Bütün Hakları ve Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir. Eserlerin İzinsiz Olarak Kısmen veya Tamamen Kopyalanması ve Kullanılması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına Göre Suçtur.
All Images and Text Published in www.fotoritim.com are Copyright © Protected by The Author, All Rights Reserved. Use By Author Permission Only.
