Yanıt : Bütün bu karmaşa (kaos) bir yana, önceleri geleneksel fotografide geliştirilen karanlık oda teknikleri (kolaj, montaj..vb) ile fotograf üzerinde yapılabilen değişiklikler nedeniyle fotografın başlangıçtaki güvenirliği önemli ölçüde sarsılmıştı. Ancak şimdilerde sayısal tekniklerle bilgisayar ortamında fotograf üzerinde çok daha kolay ve etkili değişiklikler yapılabiliyor olması, güven duygusunun tamamen yitirilmesine yol açmıştır. Photoshop gibi fotografın orijinali üzerinde istenen her tür değişikliği yapmaya çok elverişli yüksek teknik olanaklar sunulunca, fotograf güvenilirliğini yitirmenin de ötesinde artık güvenilmez bir belge olma yolunda mesafe almaya başlamıştır. Karanlık odada ya da photoshopla gerçekleştirilen değiştirmeler dışında da doğrudan fotograf yoluyla insanların duygularına inme, istenen herhangi bir mecraya sevk  etme, gerçeğin ötesinde bir atmosferin içine sokma konularında fotograf kimi zaman etkili bir silah olarak kullanılmaya çok elverişlidir. Bireyleri ya da bütün toplumu yanıltmak için küçümsenemeyecek bir potansiyele sahiptir. Bununla birlikte pozitif amaçlar için kullanıldığında çok iyi bir bilgi taşıyıcısı materyal ve güvenilir belge olma niteliğine de bürünebilir.  

Fotoğraf : Tekin ERTUĞ 

Yanıt : Her ikisine de bakar. Birine bakar, diğerini görür. Hiç birine bakmaz, ikisini birden görür. Fotografçının kamerasına bakmasını gerektirecek fazla bir şey yoktur. Diyafram (f) değerleri ve enstantanesini değiştirirken veya netleme yaparken bile çoğu kez, gözü vizörden dışarıyı taramaktadır. Sadece objektif ve pil değiştirirken, filtre takarken, temizliğini yaparken kamerasına bakar fotografçı. Onun dışındaki şeyler otomatiğe bağlanmış gibi, farkında olmaksızın gerçekleşir adeta. Bir insanın otomobil kullanırken vites koluna hiç bakmadan ve alışkanlık haline getirdiği üzere, istem dışı bir davranış gibi vites değiştirmesine benzer. Kamera,usta bir fotografçının adeta elinin bir parçası gibidir. Herhangi bir iş için parmaklarını kullanırken nasıl insan parmaklarına bakmaz ise, kamerayı kullanırken de bir usta, kamerasına bakmaz çoğunlukla.