Portre’yi fotoğraf dilinde kendinize göre nasıl tanımlarsınız?

Portrede öncül olan kişiliğin algılanmasıdır. Fotoğraf kişiliği ortaya koyabiliyorsa, duygular karelere yansımış, insanın iç dünyasını anlatabiliyorsa, hedefe ulaşmıştır. Cepheden ya da herhangi bir açıdan çelişmiş karelerin dışında, farklı yaklaşımlarla portre fotoğrafçılığın aslında tadı, tuzudur. Ayrıntılar ön plana çıkarılmadığı zamanlar da, fotoğrafın bir ayağı her zaman eksiktir. Kalıplarımızı aşmamız gerekir. Profilden bir baş, bütün bir beden, keman çalan parmaklar v.s. bana göre portre fotoğrafçılığın tadı tuzudur.

Vesikalık fotoğraf ile portre fotoğrafı birbirinden ayıran nedir?

Farklılığı bir bütünsellik içerisinde değerlendirmek gerekir. Çünkü, vesikalık fotoğrafta sonuçta bir  portredir  ancak, vesikalık fotoğraf  belge ve kişiyi tanıma amaçlı kullanılacağı  için tek düze, sıradan bir fotoğraf olarak adlandırılabilirim. Çoğu zaman anlık duygular ve beden dili fotoğrafa yansıması çokta önemli olmayabiliyor. Bunu bir çok yazılı ve basılı evrak üzerinde görmemiz mümkün.


Ancak, portre fotoğrafçılığı, içerisinde bir çok öğeyi barındırmak zorunda. Ayrıntılar devreye girebilmeli. Madencinin yüzündeki  kömür karası, işçinin alın teri, tezgahta çalışan usta, ağlayan çocuk, sevinen-üzülen insan gibi bir çok örnek portre fotoğrafçılığında belirginleşmek zorunda.

Portreler, portresi çekilen kişinin yaşadığı mekanı, düşünce ve duygularını, karakterini, yaptığı işi vs. anlatmalı mıdır? Bunun ölçüsü nedir? Tamamen fotoğrafçıya kalmış bir seçim midir?

Mekan destekli portreleri, anlatım ve içerik olarak çok daha etkili buluyorum. Bunun yanı sıra, modelin ifadesi, beden dili, ışık kullanım teknikleri ile kişi hakkında fazlasıyla bilgi almamız mümkün. Zaman, mekan ve içerisinde bulunulan anlık değişkenlikler, ifadenin boyutunda etkili olabiliyor. Obje ile fotoğrafçı arasındaki iletişim ya da iletişimsizlik fotoğrafın yol hikayesine etmen olabilmekte. Fotoğraf karesi derinliklerinde gizli gerçekleri anlatabilmeli. Kareler bazen direkt bazen de derinliklerinde anlatıma açık olabilmeli.

Portresini çekeceğiniz kişi ile nasıl bir iletişim, paylaşım kurmayı seçiyor veya deniyorsunuz? Buradaki kişisel püf noktalarınız nelerdir?

Fotoğrafa başladığım günden bu yana portre fotoğrafçılığı her zaman ilgimi çekmiş ve özel ilgi alanıma girmiştir. Portre çalışırken sürekli arayış içerinde olurum. Özellikle ilginç ve ilgi çekebilecek modeller tercih etmeye çalışırım. Örneğin, çalışan bir esnafın iş yerine selam vererek girdiğimde çoğunlukla güler yüzle karşılanırım, zaten güler yüz fotoğraf çekilecek mekanın bir parçası olduğunun göstergesi değil midir?

Uygun ortamın oluşmasını sağlar, sohbet ederken, diğer taraftan da fotoğraf için uygun model ve ışık aramaya başlarım. Yüz ifadesi, kıyafetler, yoğunlaştığı işi ile bütünleşen modelleri kestirmeye çalışır ve güler yüzle yakınlaşırım. İşine engel olmadan, çalışmasına devam etmesini sağlamaya çalışarak, fotoğrafını çekerim. Bundan sonrası, doğru ekipman ve ışık kullanımına kalmıştır… Çekim esnasında mutlaka farklı bakış açılarına özen göstermeye çalışırım.

Sizce etkili bir portre ne anlatmalıdır? Sevinci mi, korkuyu mu, hüznü mü ya da başka bir şeyi mi?

İnsan vücudu bir bütündür. Nasıl vücudumuzun farklı organları farklı işlevler yapıyor ve her biri kendi içerisinde bütünsellik göstermesi gerekiyorsa ve bir tanesinin eksikliği bütünü bozuyorsa, bana göre portrede de bunları birbirinden ayırtmak bütünün bir parçasını eksik düşünmek çok zeki bir insanın kollarının ya da ayaklarının olmaması gibi bir şeydir. Etkili bir portre,  bu özellikler tamamını ayrı ayrı konu bütünselliği içerisinde barındırabilmeli. Yoksa ruhsuz bir görünümün dışına çıkamaz. Duygular harekete geçirilemiyorsa, ifadenin bütünselliğinden bahsetmek çok da doğru olmaz.

Portre fotoğrafında siyah beyaz mı daha etkilidir yoksa renkli mi?

Her ikisinde farklı etkiler yarattığını düşünüyorum.Bir demircinin ustasının ocakta demiri tav ederken yüzüne vuran ve alın terindeki ateşin kızıllığını siyah beyaz bir fotoğrafta görmemiz mümkün olabilir m?.. Renkli fotoğraflar da tüm detayları ve tonları gösterme şansımız daha belirginken, siyah beyaz karelerde bunu anlatmamız mümkün değil.

Yüz şekli ve tipine göre portrelerde ışığın etkileri ve çekim açısı konusunda bilgi verir misiniz?

Işığın açısı, portre çekimlerinde çok önemlidir. Özellikle, açık tenli bir modelin yüzüne düşen ışıkla esmer tenli bir modelin yüzüne düşen ışık gerek pozlama, gerekse yüz detayı açısında önem taşımakta. Çekim açısı, modelin yüz şekline göre belirlenebilir. Örneğin, burun –çene eğriliği, kısık bir göz, rahatsız edecek derecede bir iz gibi sıralayabiliriz.


Yapmış olduğum çekimlerde özellikle bu konulara özen gösteririm. Işıkla ilgili birkaç detaydan daha bahsetmek istiyorum. Özellikle sert gün ışıklarında  öğle saatlerinde güneş tam tepede yer almakta ve gözler biraz çukurda olması nedeniyle fazla ışık alamamaktadır. Gözler, bir portrenin en önemli parçası. Bu durumlar da mutlaka dolgu flaş kullanılmalıdır.

Portre fotoğraf çekimlerinde ne tür lensler ve teknik ekipman kullanılmasını salık verir siniz?

Portre çekimleri için en ideal lens 50 mm odak uzaklığı olandır. Tabi ki, 50 mm lenslerin dışında da 70-100-150 mm gibi sıralayabileceğimiz  bir çok lenste portre çalışmalarında iyi sonuçlar verebilmektedir. Burada kullandığım bazı lenslerden bahsetmek istiyorum.. Özellikle çalışan işçilerin çekimleri esnasında farklı bakış açılar ve konuya tamamen yaklaşabilmek için 16-24 mm gibi lensleri tercih ediyor ve özellikle el detayları üzerinde çok etkili olduklarını düşünüyorum(tabi ki, yakın yüz çekimleri doğru bir tercih olmayabilir).

Portre fotoğrafı çekerken sizi etkileyen veya aklınızda kalan bir anı var mı? Paylaşır mısınız?

Bir fotoğraf sanatçısı için her karenin bir anısı ve hatırası olmalı diye düşünüyorum. Ancak bazen bazı kareler, anlık hatıraların dışında hayat boyu unutulamayacak anılara dönüşebilmekte. İsterseniz, çok sık fotoğraf çekimlerine çıktığım Metin Diken dostumlar birlikte yaşadığım bir anımı sizlerle paylaşayım:

Geçtiğimiz kış aylarında, soğuk ve fırtınalı bir günde gerek doğa, gerekse portre bakımından zengin olan bir bölge ‘’ÇOCUK ÇOBANLAR’’ı çekmek için bölgeye gittik. Yalnız çobanların yanına varabilmek için küçük dere ve ırmakları geçmemiz gerekiyordu. Arkadaşım bana göre uzun boylu ve daha az kilolu olduğu için sıçrayarak bir çırpıda küçük dereleri geçiyor, ben ise sırtımdaki ekipman ile bir hayli zorlanıyordum. Öyle biran geldik ki, derenin diğer tarafındaki çobanlarla sohbet etmeye başladık. Başka bir yol yok mu? nasıl geçeceğiz? diye sormaya kalmadan Metin bir çırpıda atladı ve geçti. Tabi ki, geçerken bir ayağı suya battı ve düşmekten son anda kurtuldu. Daha sonra çocukların portrelerini çekmeye koyuldu. Sıra bana gelmişti. Bende  bir çırpıda geçeceğimi düşünürken suyu iyi ortaladım ve boğazıma kadar buz gibi derenin içine düşü verdim.

Bir taraftan çocuklar beni çekerek dışarı çıkartmaya çalışıyor, diğer taraftan Metin’e çek işte sana fotoğraf, bir daha bu fırsat eline geçmez diye bağırıyordum. Maceralı bir yolculuk sonrası, bedelini biraz ağır ödedim ve ateşler içerisinde günlerce yattım.

Yeni projeleriniz var mı?

Uzun zamadır üzerinde çalıştığım bir projemden bahsetmek istiyorum. Gaziantep’in yaşayan ve tarihe tanıklık etmiş yüzleri var. Proje olmaktan öte, yavaş yavaş şekillenmeye başladı. Önümüzdeki aylar da sizlerle paylaşmayı planlıyorum.

Portre fotoğrafçılığına yeni başlayanlara tavsiyeleriniz neler olur?

Portre fotoğrafçılığı bana göre püf noktası.. İnsan ilişkileri iyi olan fotoğrafçılar bu alanda mutlaka iyi sonuçlar elde edeceklerdir. Diyalog ve uygun şartlar hazırlanmadan iyi sonuç alınacağına inanmıyorum. 

Röportaj : İnci İŞLER

Arşivden : 
Metin Karadağ : El Sanatımız Yemeni
Metin Karadağ : Tahmis Kahvesi, 40 Yıllık Hatırı Olan Bir Konuksever

Tüm Hakları Saklıdır © All Rights Reserved

www.fotoritim.com Sitesinde Bulunan Yazılı ve Görsel Eserlerin Bütün Hakları ve Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir.

All Images and Text Published in www.fotoritim.com are Copyright © Protected by The Author, All Rights Reserved.

Use By Author Permission Only.