Son kovboy projesi 1989’da, California Nevada sınırında eski bir çiftliği ziyaretimle başladı. Bir gazete için rodeo boğalarını çekiyordum. Bir fincan kahve için kovboyların yemek yedikleri yemek barakasına gittiğimde zamanda yolculuk yaptığım hissine kapıldım. Herşey çok az ve küçüktü. Badanalı duvarlar , boyalı tahta zemin, yağ lekeli tavan, plastik örtülü büyük bir masa, basit oturma yerleri. Duvarlarda hiç bir resim ya da süsleme, hiç bir yumuşak şey yoktu. Orada, kullanılmayan ya da ihtiyaç dışı hiç birşey yoktu.


Bu bana, kurak arazi ve bankaların battığı , insanların evlerinden uzaklaşmaya zorlandığı Amerika’nın ekonomik kriz günlerini belgeleyen fotoğrafçılar Walker Evans ve Dorothea Lange’ın en sevdiğim fotoğraflarını anımsattı. Amerika hükümeti, bu dönemi tarih için fotoğraflama amaçlı bir program oluşturdu ve bir kaç fotoğrafçı, evlerinden uzaklaştırılmış  yollarda yaşayan, kamplarda çalışan, kasabalardaki ve kırsaldaki çok fakir insanları fotoğraflamak için Amerika’yı baştan başa dolaştı. Kendimi bu fotoğrafların içine girmiş gibi hissettim.

Bir defa, ne kadar faydalı çiftlikler olduğunu görmekten etkilendim. Oradaki herşey bir sebep içindi. Hiç bir aşırı kişisel eşya yoktu. Gereksiz hiç bir mal veya donanım yoktu. İşlerin ellerle ve kasla yapıldığını görebiliyordum. Herşey  kesinlikle modern konforu olmayan, basit, dürüst ve açıktı.

Sanki sihirli bir kapıdan içeri adım atmış ve varolmayan bir zamana geri dönmüştüm. Fakat o oradaydı, eski yaşam tarzı; uzay yolculuklarının, internetin ve kendi kendine parkeden arabaların çağında hala mevcuttu.

Fotoğraflamak için bu konuyu benim seçtiğimden emin değilim. Bence konu beni seçmişti onu fotoğraflamam için. Onu ilk gördüğümde fotoğraflamamı istiyordu. Başka seçeneğim yoktu. Onun ağına yakalanmıştım.Böylece eğlenceli ve benim için ilginç, küçük bir foto deneme olabileceğini düşündüğüm şey neredeyse 20 yıllık bir projeye dönüştü. Çok az sıklıkla geri dönmeme rağmen hala tam olarak yaptığımı sanmıyorum.

Bu proje ile kovboyların günlük yaşamını, Holywood maskesinden sıyırıp göstermek istiyorum. Bu adamlar uzun saatler çalışır, az para kazanır ve rutin olarak potansiyel tehlikeli işler yaparlar. Tam olarak doğru bir şekilde onları anlatmaya çalışıyorum. Çalışmamda, bu adamların herhangi bir yabancıya çekici ve ihtişamlı gözüken bu işte devam etmedikleri açıkça görülmelidir. Özgür ruhların, sayısı azalan üyelerinin sıkı sıkıya bağlı oldukları bir yaşam tarzıdır.

Nevada, Amerika’nın  en az nüfüslu bölgelerinden biridir. Nevada yol haritasına bakarsanız yolları çizmeyi bitirmeyi unutmuş gibidirler. Birleşik Devletler haritasında tek olan, büyük ve hemen hemen boş bir alandır. Çiftlik sahipleri ve kovboylar bazen Elko gibi bir şehre 150 mil uzakta yaşarlar ve bir çift gün ziyaret etmek için ayda bir kasabaya gelebilirler.

Bu çiftlikleri içini dışını fotoğraflarım. Fotoğraf çekmeye çıktığımda kamyonetimi, kovboy takımlarımı, eyerimi, çadırımı, atımın dışında herşeyimi alırım çünkü çiftliklerde bir sürü at vardır.

Günün doğumu öncesinden gece vaktine dek ışığın ve formun kameramın ekranındaki tatmin edici  mükemmel birleşimi için izler, dinler ve beklerim. Tabii ki pek çok fotoğraf çekerim, fakat amacım her gün , bir müze ya da galeriye asabileceğim bir fotoğraf çekmektir.Bazen günler geçer ve ben elimdeki, istediğim bu olmayan “ hemen hemen” fotoğraflarla boş bir şekilde ayrılırım.Diğer günler fotoğraflar çokça sayıda göz önüne serilirler.Bu bir sabır ve konsantrasyon meselesidir. İçinde oraya ait hiç bir şey olmayan tablolardaki gibi mükemmel imajı istiyorum.

Işıkla ilgili takıntılıyımdır ve her fotoğraf konu içeriği için doğru nitelikte olmalı. Eğer mükemmel negatifi çekmişsem karanlık odada oluşturabildiğim şeyi seviyorum. Maalesef  benim konum saniyeler içinde kendi kendine hareket eden, değişen ve yeniden organize olduğu için durum her zaman böyle değildir.

Fotoğraf çekerken zihnimi beklentilerden ya da önceden düşünülmüş beklentilerden arındırmaya çalışırım. Zihnimin ışıkla yapıştırılmayı bekleyen , boş bir film şeridi olduğunu düşünürüm. İzler, bakar ve tepki gösteririm. Doğru birşeyler hissettiğimde düşünmeden çekerim. Çok fazla düşünür ve çok analiz edersem bu sihirli an’ı bozar. Fotoğraf gözlerimden kalbime ve parmaklarıma gider. Fotoğraflarımın beyinden değil kalbimden geldiğini düşünmekten hoşlanırım.

Başka hiç bir insan görmeden millerce yol gidebileceğiniz büyük ve açık bir ülkede yaşarken yaşamın esasının neye benzediğini yakalamaya çalışırım. Boşluğu ve sessizliği severim. İnsan ve doğa arasındaki ilişkiyi toprak, atlar ya da büyükbaş hayvanlar olup olmamasına bakmaksızın incelemeyi severim. 

Günler modern dünyada yaptıklarından tamamen farklı geçer. Kovboylar zamanlarının çoğunu çiftlik merkezlerinden uzakta, çölde geçirirler. Toprak o kadar uçsuz bucaksız ve bir noktadan diğerine mesafe o kadar büyüktür ki büyükbaşarın olduğu yerde kamp kurmak, biraraya toplamak, damgalamak ve işlerinin yapıldığı başka bir bölgeye götürmek zorundadırlar.

Oradan oraya gittikleri için “Kovboy Teepees” adı verilen kısa zamanda kurdukları , küçük, üçgen şekilli çadırlarda yaşarlar.Her zaman, yemeklerini bir araya getirebildikleri , biraz daha geniş bir “Yemek çadırları” vardır. Aşçı , kovboylar öğle yemeği yiyemeyecek kadar uzakta olacaklarından ötürü kahvaltı ve akşam yemeği için kocaman yemekler yapar. İşleri at sürmekten büyükbaş damgalamaya kadar çok fiziksel bir iştir. Kovboylorun çoğu zayıf ve zindedir. Çok zor bir iştir ve kuvvet, dayanıklılık , sabır ve mizah gerektirir.

Kovboylar sabah 03:00’da kalkar,  kahvaltı eder, atlarını eyerler ve güneş yükselmek üzereyken kamplara giderler. Çölde sabah saatleri serindir ve gün çok geçmeden ve kuru bir hale dönüşür.

İlk çekim deneyimimi dün gibi hatırlıyorum. Hiç bir uyarıya rastlamadan, yıldızlı bir gecede, geç vakit Nevada’da bir inek kampına (kovboyların yaşadığı ve yeni bir yere hareket etmeden önce birkaç gün boyunca çalıştığı geçici kampa) varmıştım. Hayvanlardan mesul olan kişi çadırından başını çıkardı ve kahvaltının sabah 04:30’da olduğunu homurdandı. Bu, o geceki muhabbetin sonuydu. Şafaktan önce soğuk, karanlık çöl havasında uyandım, giysilerimi ve botlarımı giydim, yemek çadırına doğru gittim.

Kısa bir süre, tamamen rahatsız bir şekilde, orada ne yaptığımı bilmeden  ve hangi sandalyede oturacağımı anlamaya çalışarak durduğumu hatırlıyorum. Hayvanlardan mesul olan kişi rahatsızlığımı hissederek metal sandalye sırasının sonunu işaret etti ve “ oraya otur,yenilerin oturduğu yer orasıdır.” dedi. Sonraki on gün boyunca, bundan sonra sadece yemeğimi kendim almamı, gözümü açmamı ve çenemi kapalı tutmamı söyledi. Fakat son gün gitmeye hazırlanırken bana doğru atını sürdü, “güle güle” diye homurdandı ve ekledi: ” Eğer yolun yukarısındaki YP çiftliği gibi bir yerde biraz daha çekim yapmak istersen referans için bana sorabilirsin”. Çiftlikten çiftliğe gitmemi sağlayan bu referans, inek patronu olan Bill Maupin’dendi. Bu adama her zaman minnettarım.

Artık Nevada’ya gitmek ikinci evime gitmek gibidir.Hemen hemen herkesi tanıyorum ve herkeste beni tanır ya da beni duymuşlardır. Bir kampa giderim ve kimin nerede ne yaptığından hiçbirimiz habersiz kalmayız. Bu, ikinci bir aileye sahip olmak gibidir.

Kamera donanımım oldukça basit. Işığı yakalayabildiğim sürece seyahat etmeyi seviyorum. Çok fazla ekipman konu üzerindeki konsantrasyonumu bozuyor. Bu aynı zamanda çok ağır oluyor ve fiziken beni yoruyor.Bu da; daha az “iyi fotoğraflar” çekmek demektir. “Az olan iyidir” fikrine kuvvetle inanıyorum.

Bir çift Mamiya 6 body kullanıyorum.Bu kameranın üç lensi var; bir 50 mm, bir 75 mm ve bir 150mm. En çok 50 mm yi, daha sonra 150’yi ve arada sırada 75mm. yi kullanıyorum. Aynı zamanda, benim için çok önemli olan gökyüzünü ortaya çıkarmak için sarı ve yeşil filtreler kullanıyorum. Elde taşınabilir ve kemere takılan bir pozometrem var. Oldukça önemli bir şey. Mamiya 6’nın artık bulunamaması (en azından Birleşik Devletler pazarında) çok kötü.

Yıllar önce gerçekten çok sevdiğim Leica telemetre kameraları kullanmaya başladım. Mamiya, telemetre kameralı, oldukça az yer kaplayan ,hafif ve sağlam olduğu için dev bir Leica gibidir. Mamiya ince metal bir örtücülü telemetresi ile düşük ışık koşullarında çekim yapabilmemi sağlayan, tek lens reflex kameralarda görülen titreşimlere sahip olmayan bir makinedir.Daha çok T-max 400 film ile çekim yaparım. Bu kombinasyon özellikle, benim  öznelerim (kovboylar) günlerine tamamen karanlıkta başladıkları için işime çok yarar. Dünyada hiçbirşey, çekim için yeteri kadar kuvvetli ışığı beklemek zorunda olmak kadar sinir bozucu değildir.

Ben kare formatı da çok severim. Neden olduğunu söyleyemem ama bu benim için çok rahat bir biçimdir. Aynı zamanda dikey yada yatay çekim mi olacağına dair karar vermek zorundayımdır. İşte yine bir “az olan daha iyidir” dersi. Ne olacağı tamamen görünmeden ve otomatik olarak çekmeden evvel şekli hissetmek isterim. Hiç bir şey hissetmek istemem ve 18 mi, 24 mü,35 mi, 55 mi, 75 mi, 105 mi, 135 mi, 180 mi kamera çantama bakmam. O zamana kadar duygu yok olur ve hiç fotoğraf yoktur.

Bu proje tamamen 6x6 filmle çekilmiştir. 4x5,Hasselblad, Nikon film ve Nikon dijital gibi bir çok kameram var. Hepsinin avantaj ve desavantajları mevcut. Her konu içeriği yaklaşımımı zorla kabul ettirmiş gibi görünür. Bu durumda 6x6 negatif film kullanırım. Hala karanlık odam var ve hala negatif baskı yapmayı seviyorum. Dijital belgeler çekerek , onlardan siyah beyaz negatifler yaparak ve kendim basarak deneyim ediniyorum.Kendim basmayı seviyorum, her baskı biraz farklı, hiç biri birbiri ile aynı değil. Aynı konuda, dijital dosyalar ve photoshop ile ulaşılan sonuçlar çok şaşırtıcı.Yeni teknolojiler çok harika. Her zaman insanlara söylediğim tek şey: Şekil beni sanatçının bakışı ile büyüler. Sonra teknik faktörler gelir. Söyleyecek birşeyi olmak çok önemlidir.Düşüncelerinizi ifade edebilmelisiniz. Hiç bir şey söylemeyen ama konuşmayı seven binlerce insandan daha kötü bir şey olamaz. Kalbiniz, gözünüz ve dış dünyaya olan dıyarlılığınızdır en önemli olan.

Bu proje ilginç bir süreçti. Projenin başarılı olmasının anahtarı, çekimleri kişisel bir iş olarak kendim için yapmış olmam ve kimseyi memnun etmek için yapmamış oluşumdur. Her nasılsa yıllar sonra insanlar farkına vardı , ilkönce makaleler vardı, sonra bir kaç gösteri, derken galeriler ve müzeler... Tanınmış bir varlık olacağımı hiç tahmin etmezdim. Başlangıçta, bir sanatçı olmaya çalışmış mıydım? Eminim ki hayır. Diğerlerini memnun etmek için çok fazla cezbedici şey. Çok fazla pazarlama baskısı. Sanat fotoğrafçılığı ticari fotoğrafçılığa dönüşüyor. Bunun yerine, geçinmek için ticari işleririmi yapıyorum, kişisel zevkim için de kovboyları çekiyorum. Bu beni kendi yaşamına aldı ve kendisiyle birlikte taşıdı.

Fotoğrafçılığın farklı kişiler için farklı şeyler olduğunu biliyorum.Hepimiz değişik sonuçlar için benzer aletler kullanıyoruz. Bana göre, fotoğrafçılık kişisel olmayı ve her zaman etrafımızda varolmayacak birşeyleri belgelemeyi gerektirir.Her zaman uzaklarda biryerlerde gizli kalmış, mümkün olduğu kadar zamandan etkilenmemiş kültürlerle ilgilenmeyi seviyorum. Ardımda, çocuklarım ve onların çocukları için çabucak geçiveren yaşamda fotoğrafik bir kayıt bırakabilmeyi umuyorum.