Kuş gözlemciliği mi, kuş fotoğrafçılığı mı?

Neden yazıma bu soruyla başladım?

Yıllar öncesini düşünüyorum. Kuş gözlemcilerinin tüm Türkiye’de çok az sayıda olduğu günlere. O kadar azdı ki sayımız, kuş sayımları için gözlemcilerin sayısı yetmez, birkaç kişi pek çok alanı saymak için didinirdik. O zamanlar elimizde yeterli ekipman da yoktu. Elimize dürbünden çok sonra geçen kompakt fotoğraf makineleriyle bir fotoğrafını çektik mi sevinçten havalara uçardık.

Yıllar içinde çok sevindirici bir gelişme olarak kuşlara meraklanan insanların sayısı arttı. Digital fotoğraf makinelerinin çoğalması, görece daha kolay ulaşılabilir olmaları sayesinde kuş fotoğraflı çekenlerin sayısı, hele son birkaç yılda çığ gibi büyüdü. Artık ülkemizde çekilen harika kuş fotoğrafları bize olağan bile gelmeye başladı.

Ancak üzülerek söylemeliyim ki, kuş gözlemcilerin sayısı, fotoğraf meraklılarıyla birlikte artmadı. Eskiden bir avuç kuş gözlemci varken, bunların birkaçı tanısal amaçlı fotoğraflar çeker, bununla da tüm gözlemciler çok mutlu olurken çark tersine dönmeye başladı. Eskiden fotoğraf tanı desteklemek amaçlıyken, şimdilerde fotoğraf çekme, en iyisini çekme amaçlı olmaya başladı. Kuş fotoğrafçılarının sayısı çığ gibi büyüdü, ancak kuş gözlemcilerinin sayısı aynı ivmeyle artmadı.

Bunun bir çok handikabı var elbette. Söylediklerimi kimse üzerine alınmasın ya da alınması gerekenler alınsın, doğaya saygı göstermeyen, etik kurallara uymayan fotoğrafçılar görmeye, duymaya başladık. Burada hemen vermem gereken bir link var:
http://www.trakus.org/kods_bird/uye/?fsx=2fsdl50@d

Buradaki etik kurallar, hepimizin sıkı sıkıya bağlı olması, bu kurallara uymayanları uyarması kesin olan kurallar. Kuş fotoğraflamaya niyetlenen herkesin bu kuralları dikkatle okuması, harfiyen uyması gerekli. Bu sayede, istemeden de olsa doğal yaşama zarar verme olasılığımızı azaltmış olacağız.

Yine yapacağımı yaptım, en son söylemem gerekenleri ilk önce söyleyiverdim. Baştan başlayayım J

Kuş gözlemcisi nedir, nasıl kuş gözlemcisi olunur, kuşları gözlemek ne işe yarar?

Kuş gözlemcilerinin çoğu amatörce bir hobi olarak bu işi yaparlar. Az bir kısmı daha sonra bu konuda profesyonelleşerek yaşamını tamamen bu doğrultuda yönlendirir. Ortak özellikleri özelde kuşları, temelde doğayı tüm canlılarıyla beraber sevmeleridir. Ama kuşlar onları özellikle çeker. Onların renkleri, ötüşleri, hareketleri kuş gözlemcileri kendinden geçirmeye yeter.

Erguvani balıkçıl

Kuş fotoğrafçılığı oldukça pahalı bir uğraş iken, kuş gözlemciliği neredeyse bedavadır. Başlangıçta iyi bir çift göz ve kulak yeterlidir. Kuşların büyülü dünyasına girdikçe, onları daha kolay tanır, davranışlarından, duruşlarından, seslerinden, yaşam ortamlarından ayırt etmeye başlarsınız. Sonra biraz daha uzaktakileri gözleyebilmek için bir dürbün edinme zamanı gelir. Bu sayede onlara yaklaşmadan, rahatsız etmeden kolayca gözlemenin tadını çıkarırsınız.

Sukılavuzu
 

Kuş fotoğrafçılığı ise oldukça pahalıdır. Kuşları uzaktan ve yeterli kalitede fotoğraflayabilmek için teleobjektiflere gereksinim duyarsınız. Makinenizin daha da hızlı olmasını istersiniz uçar halde kuşları fotoğraflamak için. Ama eğer kulağınızı tersten göstermez de gözlemcilikten fotoğrafçılığa geçerseniz ki bu kuşların davranışlarını, tipik özelliklerini, yaşam alanlarını, göç dönemlerini de öğrenmiş olmanız demektir, fotoğrafçılıkta da işiniz kolaylaşır. Eğer bu uğraşa fotoğrafçılıkla başlamış iseniz, en kısa zamanda kuş gözlemcisi olma yolunda uğraş vermeniz gerekir. Kuş gözlemciliği tam bir usta-çırak ilişkisidir. Deneyimli bir gözlemciyle beraber katılacağınız arazi çalışmasının tadına doyum olmaz. Onun gözleri, kulakları sizden çok daha önce fark eder, anlamlandırır pek çok şeyi.

Kuş fotoğrafı çekerken gerekli teknikleri geliştirmek, ekipmanlara ulaşmak ta eskisi gibi zor değil, ama pahalı J Kamuflaj örtüler, çadırlar, üç ayaklar, daha hızlı makineler, daha büyük teleobjektifler derken ipin ucu kaçıverir, keseniz de bu işten zarar görmeye başlar.

Kuş gözlemciler sabahın köründe araziye çıkarlar. Daha gün doğmadan yerinizi almanız, hele kamufle olmanız durumunda, sabah kahvaltısını yapmaya çıkan kuşları gözlemlemenin, fotoğraflamanın tadına doyum olmaz. Hafta sonlarında, herkes sıcak yataklarında uyurken, siz doğada keyifli birkaç saat yaşamanın anlatılmaz tadını yaşarsınız.

Arada sinirlenirsiniz, gözlemin en güzel anında teleskopunuza bir avcı takılır. Hemen jandarma ve milli parkaları aramak için telefona sarılırsınız. Kuş gribi çıkıpta av yasaklanınca bir yanınız sevinir buna, kuşlar rahat edecek diye. Arkadaşlarınızla tatlı bir rekabet yaşarsınız kim daha çok kuş gördü, hangi yeni türler geldi, hah işte ilk kırlangıçlar geldi, demek ki bahar geldi, arıkuşları gidiyor, sonbahar artık demeye başlarsınız. Bir süre sonra hani eskilerin “harman kaldırılırken doğdun” demesi gibi, ya hani “gökdoğanı gördüğümüz gün”, “tavşancılı gördüğümüz yerde” demeye başladığınızı fark edersiniz.

Sözün kısası kuş gözlemcilik çok keyiflidir, fotoğraflamak bu keyfi arttırır. Doğada zaman geçirmeyi, doğaya zarar vermeden ondan keyif almayı öğrenirsiniz. Yeni ve salpam dostluklar kazanırsınız. Farkındalığınız artar, çevrenizdeki her şeye farklı bir gözle bakmaya başlarsınız. Kuşlar bir süre sonra ”bizi koru, yaşam alanlarımız yok ediliyor” mesajı vermeye başlar. Bunun için sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapar, doğa korumacı kimliği edinmeye ve geliştirmeye başlarsınız. Hatta dilerseniz bunu profesyonelce de yapabilirsiniz.

Bu hobimizin kuşlara ve doğaya zarar vermemesi, tersine onların ve yaşam alanlarının korunmasına katkıda bulunması için elimizden geleni yapmalıyız. Bu anlamda kuş fotoğrafçılarının da artması çok heyecan verici. Alandaki kuşları seven, korumaya çalışan her insan, O alana avcıların girmeye çekinmesi demek, o alan üzerinde rant hesapları yapanların karşısında bir nefer daha demek.

Sizi son olarak Türkiye’deki kuşçuların ve kuş fotoğrafçılarının ortak buluşma alanlarından birine davet etmek istiyorum : www.trakus.org

Kuşlar bizden çok önceleri buraların sahibiydi. Onların yaşam alanlarını yok ettik, türlerini tükettik. Gözlemlerimiz ve fotoğraflarımız onların korunmasında minicik bile olsa bir katkı sağlayabilirse, çocuklarımıza anlatacağımız bir şey yapmışız demektir.

Kuş fotoğrafçılarının sayısındaki hızlı artışı sevinerek izliyorum. Düşüm şu ki “her eve bir kuş gözlemci”

Sevgiyle…

Kazım ÇAPACI

www.kazimcapaci.com