Avni Karadoğan. 14 Eylül 1927 yılında Rize Fındıklı'da doğmuş. Ziyaret için randevulaştığımız soğuk Ankara gününde, sorduğum  herkes  gösteriyor 30 yıldır yaşadığı evi. Sonradan 25 yıllık olduğunu öğrendiğim kaktüslü merdivenleri tırmanıyorum. Kapıda 47 yıllık eşi Yıldız Hanım'la beraber karşılıyorlar beni. Panaromik, S/B bir Rize fotoğrafının asılı olduğu kapının altından geçerek duvarlarında Avni Bey'in fotoğraflarının yer aldığı şirin eve konuk oluyorum. Mutfaktan mis gibi taze çay kokusu geliyor, ”bizim oraların çayına doyum olmaz, hele ki ilk harmansa...”

1970'li yılların başında  başlamış fotoğrafa. Karayolları'nda çalışıyormuş o dönem.

1978'de Ankara'da renkli baskı yapan iki yer varmış; ilki döneminin profesyonellerinden biri olan Refo Color, diğeri Avni Baba ve beraber çalıştığı, işyerinin fotoğrafçısı olan  arkadaşının amatör ruhla açtıkları küçük, mütevazi fotoğraf evi. “Ne günlerdi... Refo Color teknolojisi o döneme göre çok iyi olan makinelerle bu işi yaparken biz yarı profesyonel bir çalışmayla S/B baskıda  tek banyo, renkli baskıda üç banyo olacak şekilde gece yarılarına dek tab yapardık İzmir Caddesi'nde tuttuğumuz, iki odalı ve adını fotoğraf sanatı koyduğumuz o mekanda....” 

Eşi Yıldız Hanım ise yardımcıları. “Büyülenirdim fotoğraflar şekillenmeye başladığında. Çok isterdim çocuklarımda babaları gibi sanatın herhangi bir dalıyla ilgilensinler... Ama olmadı” diyor.

Başbakanlık'ta çalışmış bir dönem Adnan Menderes'le. Anlatırken gözleri dalıyor eskilere, heyecanla kendisi için ne kadar özel bir insan olduğunu arka arkaya verdiği örneklerle ifade ediyor.

İlk sergisini 18 aralık 1989'da Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'nde açmış. Bu sergiyi, 1990 yapı fuarında D.Ali Sarıkoç ve  R.Faruk Öztürk'le birlikte açtığı “Türk Evleri” konulu   sergi takip etmiş. Yıllar içerisinde İnsan ve doğayı biraraya getiren pekçok karma sergi açmış. İmza attığı en önemli projeyi sergileyememiş Avni Baba, “Boğaz Köprüsü Belgeseli”.

1973 yılında birinci Boğaz Köprüsü inşaatında  makine teknisyeni olarak çalışmış. Anadolu yakasından Boğaz Köprüsü'nün yapımını belgelemiş. “Belge bırakmak lazım” diyor. Geçmiş nasıl sağlıklı taşınabilir ki başka türlü geleceğe? Tarihi, görüntülü ya da yazılı kayıt altına almak lazım..!”

Bu dönem  tanışmış AFSAD' la... Derneğin ilk üyelerinden. Şimdilerde FSK çatısı altında sürdürüyor çalışmalarını. Fotoğrafla ilgili bir temel eğitim almamış; “çekim teknikleri, öğrenilebilirliği mümkün olan konulardır. Neyi ne zaman çekeceğinizi de ışık konusunu çok iyi öğrenerek yapabilirsiniz. Hangi karede fotoğrafın olduğunu görme konusunda özel bir yeteneği olsun ya da olmasın  beyni olan, disiplinli çalışan, istekli herkes iyi fotoğraflar çekebilir”.

Tercihini soruyorum fotağrafa dair; S/B mı yoksa renkli mi?

Dijital olsaydı o zamanlar kullanırdım, filimli makineler çok uğraştırdı bizi.. İlk göz ağrım S/B ama teknolojinin etkileri ve  sonuçları güzel, yararlanmak lazım, renkli fotoğraflar çok hoş oluyor  diyip gülerek göz kırpıyor.  Baksana etkilerine, -salonunun duvarını süsleyen kıpkırmızı bir kor fotoğrafını gösteriyor- “S/B olsaydı aynı etkiyi uyandırır mıydı?”

Fotoğrafa dair ne varsa yapmış; yıllar evvel baskısını da kendi yaparken şimdi sadece baskıyı yaptırıyor. Elimden tutarak, atölye olarak kullandığı, kendi yaptığı ahşapla kapatılmış küçücük, şirin balkonuna sürüklüyor beni, “paspartularımı da kendim yapıyorum, çerçevelerimi de. Hatta bazı önemli isimlerin çerçevelerini de ben hazırlıyorum, onlarda bana  bir fotoğraf ya da resim hediye ediyorlar, benden daha zengin kim olabilir ki..! Kaşla göz arasında beraber bir fotoğrafın pastpartusunu hazırlıyoruz. Enerjisi ve mutluluğu davranışlarına yansıyor bu işi yaparken, “Bush'un Ortadoğu'da yaptıklarına kızgınlıklarımı bile unutuyorum bu küçük mekanda çalışırken” diyor.

Tarih okumayı çok  seviyor, tam bir Atatürk hayranı, salonun her köşesinde bir Ata heykelciği... Ağzından tek çırpıda ve büyük bir kararlılıkla  akıveriyor sözleri; “babamdan bile çok seviyorum onu!” 

Fotoğraf dernekleri diyorum, işlevi ve öncelikli aktiviteleri, hedefleri ne olmalı?

“Derneklerin birinci görevi fotoğraf eğitimi vermek olmalı. Üniversitelerde de yapılıyor bu eğitim,güzel sanatlar fakültelerinde. Burada öğrenciler bir zorunluluk neticesinde alıyorlar bu eğitimi. Derneklerde durum böyle değildir, dernekçilik bir bilinç gerektirir. Fotoğrafta istek, dernekçilikte gönüllülük esastır. Bu ikisi bir araya geldiğinde ise üniversitelerde yapılamayan işleri ortaya koyar, gerçekleştirir.  Dernekler, fotoğraf ustaları aracılığıyla hem üyelerini motive etmeli hem de toplumun fotoğrafa olan ilgi ve duyarlılığı artırmalı.


Derneklerin yapacağı hem eğitim hem de toplumun yarar görebileceği proje çalışmaları ön planda olmalı.  Bunu yaparken gerek üniversite hocalarının ve gerekse dernek önde gelenlerinin felsefesi, öğretmekten korkmamak üzerine olmalı yani boynuz kulağı geçecek endişesi taşımamalı öğretici. Bilenler saklamamalı, bir şey değil çok şey öğretmeli. Eskiden hepimiz birbirimize çok saygılıydık, birbirimizin çalışmalarını alkışlar, destek verirdik ihtiyaç duyduğunda. Şimdi ise en yakınının üzerine basarak bir noktaya ulaşmaya çalışıyor sanatsal etik kavramından uzak davranan bazı fotoğrafçılar.  Bu çok üzücü!”

Peki Türkiye'de sanatın ve fotoğrafın bulunduğu nokta nasıl, önceki ve şimdiki dönem kıyaslaması yapabilir misiniz?

Türkiye'yi sanatın bulunduğu noktayı iyi buluyor Avni Karadoğan. “Fotoğrafçılıkta da iyi bir yerdeyiz. Teknolojik olarak diğerlerinden eksiğimiz yok sadece çalışmak lazım. Bayrak sizde artık, hakkını verin, diğerlerine bizi mahçup etmeyin!”.

Bu görüşmeden bir hafta sonra Avni Baba'nın elim bir kazada oğlunu kaybettiğini öğreniyoruz. Yıldız hanım ve kendisine sağlıklı, uzun ömür aynı zamanda sabır diliyoruz...

Hazırlayan : İmren DOĞAN

Use By Author Permission Only.