Kardeşlik Töreni – Samah

Bektaşilerin ve Alevilerin genellikle kış aylarında, çoğu zaman Cuma akşamları yaptıkları dinsel törenlere “Ayin-i Cem” adı verilmektedir. Tören, tekkede veya evde yapılır. Törene “Dede” veya “Baba” başkanlık eder.

Gösteri, eşik duası ile açılır. Eşik, bir geçiş simgesidir. İçeri girenler, eşikten ve Dede’ den niyaz alır, yerlerine otururlar. Eşikte, Ayin-i Cem in güvenliğini sağlayan “gözcü” leri temsil eden soplar bulunur.

Ayin-i Cem töreninde başta Dede’ nin olmak üzere on iki farklı görevin temsil edildiği postlar(makam) bulunur. İkinci tören, bu görevlerden biri olan “çerağcı” nın duası eşliğinde yardımcıları ile birlikte meydanı çevreleyen mumları yakmasıdır. Bu tören, Tanrı ışığına ulaşmanın, aydınlanmanın ve kötülüklerden arınmanın simgesel anlatımıdır.

Üçüncü töreni “Kardeşlik Töreni” –musahip olma- dır. Törene katılanlar arasında evli iki çift, on iki görevden birini temsil eden “rehber” in önderliğinde ve Dede’ nin onayıyla kardeş olurlar. Birbirlerini her şart altında korumak ve destek olmak üzere söz verirler. Sonra eşleriyle birlikte Samah dönerler. Kardeşlik kutsanır.

“Sofra Töreni” ni “Yargı Töreni” izlemektedir. Topluluk içinde aralarında sorun olanlar, bunu Dede’ nin önünde dile getirirler. Dede’ nin yol göstermesi ile sorun çözülür, taraflar barışırlar. Bu törende “Kardeşlik Töreni” gibi toplumun birlikteliğinin sağlıklı bir biçimde yürütülmesini sağlayan bütünleştirici bir gelenektir.

“Yargı Töreni” ni on iki görevden biri olan “Süpürgeci” nin süpürgesi ile yaptığı simgesel temizlik ve dua izler. Bu tören, meydanın dolayısı ile toplumun temizliğini, arınmasını simgelemektedir.

“Bereket Duası” Buğday piri Hacıbektaş için yapılan hasat sonu duası ve töreni, “rahmet” in(su-yağmur) ve bereket’ in(ekin-buğday) bolluğuna yönelik dua, Hz.Hüseyin içindir.
Ayin’ i Cem’ e katılanlar, tören sırasında dinsel danslarını(samah) yaparlar. Bu felsefenin özü olan “İnsan’ ın kendine güvenen, üreten, saygı duyulan birey olduğunu, tüm sorunları kendilerinin çözeceği” Dede’ nin son duasıyla belirtilir.

...

Sevginin 'bilmekle' başladığına, bilmenin de ancak ve önce 'tanımayla' gerçekleşeceğine inanılır Alevi felsefesinde. Bin yıldır bu kültür törenlerle insanları bir araya getirip   sevgiyi, hoşgörüyü, bilgiyi akıtmışlardır yürekten yüreğe; akıldan akıla.

...

Fotograflar böyle bir paylaşımı sahneye taşıyan; Ankara Deneme Sahnesi`nde (ADS) gosteri sırasında çekildi... ADS kendi toplumu dışında tanınmayan ve ürkülen alevi kültürünü, bir 'cem ayini' ni oyunlaştırıp izleyicisinin önüne çıkartmış, bunu yaparken de hem Anadolu mozağinin bu çok renkli parçasını tanıtmayı, hem de 'tanımayı' ve 'bilmeyi' sağlayarak insanlarımızın birbirini sevmesine önayak olmayı amaçlıyor…

Araştırma :Prof. Dr. NurhanKaradağ, Belgin Aygün Kardeşler, Faysal İlhan, Nevzat Üçyıldız, Hasan Yükselir

Metin –Kurgu - Yönetim : Prof. Dr. Nurhan Karadağ

MüzikDüzenleme : Nedim Yıldız

Dans/Kareografi : Selçuk Göldere, Yasemin Kalaç

Bağlama : Erkoç Torun, Hasan Ballıktaş, Cem Dertsiz

Keman –Cura : Nedim Yıldız

Giysi : Tokat Otantik

GiysiUygulama : Nazan Ön

Işık: Erkan Ergin, Mehmet Yaşayan

Oynayanlar

Sedef Gözde Akal, Sevinç Aksay, Celalettin Aksoy, EmineAteş, Alev Aydemir, Emine Bardakçı, Özgür Başkaya, Hanife Birben, Filiz Can,Taşkın Ermişoğlu , Gökçen Eroğlu, Ömer Eryiğit, Türel Ezici, Aynur Demirci,Savaş Deniz, Devrim Gençay, Füsun Gençay, Sevgi Gülçiçek, Hakan Güngör, Kübra Bilgili, Burçin Gülay, Canan Kesebir, Fuat Kale, Ulaş Karadağ, Umay Karadağ, Ebru Kum,  Yasin Öksüz, Turgay Ön, Dilan Öztoprak,  Yusuf Sağlam, Levent Suner, Derya Tiryaki, Pelin Temur ve Gündüz Turan.

Use By Author Permission Only.