Kışın ortasında, geldiğinizde Kars'a, vardığınızda o son noktaya, ayazın ortasında, yaşamın çilesinde, uçsuz bucaksız bir beyazlık karşılayıverir sizi.

O beyazlığın içinde, yaşamın çilesi, hayatın umutları,  zamanla tükenen mutluluğu ve bembeyaz kar örtüsünü, kahverengiye çalan yaşam mücadelesi, buruk bir tebessümle sizinledir.

Beyaz örtüyü ardınıza alıp Çıldır yoluna çıktığınızda, uçsuz bucaksız o ovanın, yaşayan insanların pak ruhunu yansıtır şekilde, bembeyaz serpildiğini görür, ayazı ardınıza alırsınız.

Yaşam zor,  hayat çetrefelli, umut mücadele ile doludur.

Dizilmiştir yaşamdan umudunu almaya çalışan, tüten bacaların altında bir göz odada yaşamını sürdürmeye çalışan insanlar.

Yakıt tezek, umut geçim için üç beş hayvan ve onların bitmeyen çilesi ,yol boyunca hep birer hikayenin  özetleri, yaşamların pencereleridir.

Dizi dizi sıralanan köyleri geçip, o eşsiz güzelliği ile Çıldır gölüne varırsınız..

Asaleti, mağrurluğu ve meydan okuyan haliyle dümdüz, bembeyaz karşıdadır.

Sizi hep beklemiştir…

Kıyıda en güzel köylerden Doğruyol'a varınca, göl bir başka, manzara daha huzur veren bir tablonun yansımasıdır.

Yaşam mücadelesinde soğuğu, düşman değil artık dost  gören  avurtları çökmüş, yaşam mücadelesini hiç bırakmayan, dost canlısı sıcak kalpler sizi karşılayıverir.

Hoş gelmişsiniz beyim…

Kapı açılır.

Önce dostluğun sıcaklığı.

Sonra odanın sıcaklığı sizi karşılar, sarmalar.

Geniş yürekler, sevecen, dost dostu ağırlamaktan mutludur.

Kışın, yaşam köyde anlatılmaktan öte zordur. Hayat, umut, geçim artık daha zordur. Daha zoru ise yaşamını gölden sağlayanların, umutları gölde olanların ayrı zorluğudur.

Ağlar çekilecek.

Umutlara ağ atılacak.

Balık geçim kaynağı olacak.

Sabah gün ışıldar aydınlık oturmuş, güneş solgun ve ışıldamaya çalışan haliyle yükselmeye başlar.

Usta atlı kızağıyla umuda, göle daha önceden gerdiği ağlara umutla yola koyulur. Umudu tutacağı balıkta, kızağını çeken kendisi gibi yaşamdan eksikleriyle var olan atı, ağlar çekilirken yiyeceği arpanın umudundadır…

 “Göl donmadan ağlar atılır. Herkesin yeri ve ağları bellidir. Göl donunca suyun üstünde kalan ağ şamandıraların bulunduğu yer kırılır. Ucu sağlam bir iple  bağlanıp diğer uçtan ağ çekilir. Nasip alınıp, ip çekilerek ağ eski yerine getirilir.” diyor yılların balıkçısı Yener efendi.

Sigarası efkar dolu.

Umutsuzluk belli.

Çünkü bu göl ne eskisi gibi,ne de verimi geçmişteki gibi der.

Küstü göl. Yok etttik, diyerek hep hayıflanır.

Kızak göle doğru yoluna saptığında, gölün kıyısından yazdan kalma, kıyıya çekilmiş teknelerin karlara gömülmüş hali, uçsuz bucaksız bir beyazlık, giderek ardınıza aldığınız köyün manzarası, tüten bacaların yaşamı ispatlar hali ve ardında duran ve sanki sonu gelmeyecekmiş gibi olan dağların görüntüsü sizi büyüleyiverir.

Karların içinde, karlara gömülmüş yorgun tekneler, gölün erimiş halini bekler gibidir.

Köyü ardına alan manzara sizi yaşamın bir soluğu gibi kavrar, arkanızdaki beyazlar içindeki köyün manzarası ise bir yaşamın devamının zorluğunu sergileyiverir.

Beklenen kısmete doğru beyaz ovada yola koyuluverir umudun yolcusu.

Atı yoldaşı  cigarası efkarını dağıtan, ekmeği ise üstünde yol aldığı buzun altında onu beklemektedir…

Bu coğrafi güzelliğin yıllar öncesi anlatılır hep… Çekildi mi ağlar , gelen balığı o göle özgün “sarı balık“ dedikleri o lezzetli sazanların çokluğunu. Bir ağda 30-40 kilo... Şimdi ise tükete tükete, kirlete  kirlete ancak 3-4 kilo balık çıkar.

Anlatılanlar artık birer efsane ve tatlı rüya gibi kalmıştır Yıllar öncesinde köy halkı kalkar, göle dökülen dereden dirgenle, el yordamıyla birer alabalık tutar, eve gelir sabah kahvaltısında o doyumsuz tadı yermiş. Hem de kızartarak değil haşlama. Ama her aile çok değil yeteri kadar tutarmış.

Şimdi o doğal benekli alabalıktan eser yok…

Gölün eski bereketi, var olan balık ve türleri artık bir hikaye. Alabalığı, Sazanı, Belizi, Göğ balığı, Tahta balığı, Muzlası ve etrafını saran sazlıklarda gelip yuva yapan onlarca kuş türü artık yok. Angıtı, ördekleri, pelikanları onlarca kuş türü yok olan, bilinçsizce tüketilen gölde neredeyse gölü terk etmiş küsmüş gibidir.

Yeni yapılan balık çiftlikleri, asıl türü ve yumurtaları tüketilen kerevit salınması, aşırı ve bilinçsiz avcılık, köylerin gübre artıklarının suya karışıp göle akması, akarların azalması artık gölü neredeyse yok olma haline getirmiş. Bir bir giden güzelliklerimizden, biri daha yok olmanın eşiğine gelmiş.

Göl göz yaşlarını dökmekte. Ve her zamanki gibi de hiçbir ama hiçbir önlem ve girişim yoookkk.

Yolu alan balıkçı, daha öncesinden atılan ağının yanına bir umutla varır. Belirlenen alanda 1 metre kalınlığındaki buz kırılmaya başlanır.

Umutlar alın teriyle ıslanır.

Buz kırıldığında alttaki ağ tutulup yukarı doğru çekilir. Ağın diğer bulunduğu yerde aynı şekilde buz kırılmış, ağın ucuna, kalınca ip bağlanmıştır.

Efkarlı bekleyiş bir cigaranın tüten dumanında zamana kendini bırakır. Her iç çekiş bir üzüntü, umutsuzluktur. Biraz da o eski verimli geçmişe özlem..

Artık umutlar çekilmeye başlanır. Kulaç kulaç umuda gidilir. Ama her çekişte diğerlerine saklanan umut giderek tedirginliğe ve yokluğa döner.

Yavaş yavaş göle özgün balıklar, ağlarda beliriverir. Birer birer  güneşin sızan ışığında parıl parıl parlayan iri pullu Sazanlar çıkar. Sarı Balıktır buralarda adı. Umutlar, emekler karşılığını bulur. 

Ağ çekilince umutlar toplanır. Sonra bereket çekilen ağın ucu, beraberinde diğer taraftan açılıp ucuna bağlanan ipin gelişiyle biter. Diğer tarafa gidip ip çekilerek, ağ tekrar eski yerine gerilir.

Sonra diğer ağa, oradan diğer ağa gider.

Yorgunluk arasında bir çay molası, geçmişin konuşulması vazgeçilmezdir. Bir cigara efkara eşlik eder.

Umut diğer ağdır. Gidilir çekilir.

Sarı balık çıktıkça dökülen terlerin yorgunluğu unutulur yüzlere gülücükler çıkmıştır.

Ama kirlettikçe,  anlamsızca avlandıkça küsmüştür göl.

Her gece, gün kendini sakınır olmuştur.

Ağlar çekilir, toplanır tekrar eski yerlerine çekilir.

Toplanan, avlanan balıklar, yıllar öncesinin yeniden umutları gibidir.

Yakaladığı sarı balığı, sevincine boğularak toplar.

Yorgunluk saatlerin ardından gelmiştir.

Bütün ağlar çekilmiş, tekrar yerine gerilmiş, sonrasında gelmek için dört günlük bekleyişin anları başlamıştır.

Eşyalar toplanır.

Atlı kızağın arkasına, ekmek parası olacak günün tutulan balıklarının yanına eşyalar konur.

Sigara, Yener Ustanın dudağından eksik olmaz, yaşam çilesinin hiç eksik olmadığı bu ıssız beyazlıkta.       

Köye dönüş, umudu bir sonrasına bırakarak, buruk mutluluğu ile başlar.

Issızlık ve beyazlık ortasında… 

 
Yazı ve Fotoğraflar : Ergün KARADAĞ
 

Use By Author Permission Only.