GÖRME BiÇiMLERi- John Bergerİngilizce’ den çeviren: Yurdanur Salman
Metis Yayınları
Kitap yedi denemeden oluşmakta dört tanesi sözcükler hemde imgeler, üçünde yalnız imgelerden oluşan denemelerdir.
‘’Görme konuşmadan önce gelmiştir. Çocuk konuşmaya başlamadan önce bakıp tanımayı öğrenir’’.
Okumanızı tavsiye ettiğim bu kitap; yağlıboya resminden reklamlara, görselliği ve imgeleri anlamanın, ve bunların verdiği ipuçları değerlendirip görmemizi sağlamamızda çok faydalı olacaktır.
Görmenin kanıtı resmin gelişmesi ardından günümüzde fotoğrafın bulunmasıyla görsel basının ve reklam sektörünün artması sunduğu görselliği daha ayrıntılı anlamamızı sağlamaktadır .
Düşündüklerimiz yada inandıklarımız nesneleri görmemizi etkiler, yalnızca baktığımız şeyleri görürüz, bakmak bir seçme edimidir, herzaman elimizle dokuna bileceğimiz bir nesne anlamında olmasa da ulaşacağımız bir alana getirmiştir..
Okumanızı tavsiye ettiğim bu kitap; yağlıboya resminden reklamlara, görselliği ve imgeleri anlamanın, ve bunların verdiği ipuçları değerlendirip görmemizi sağlamamızda çok faydalı olacaktır.
Görmenin kanıtı resmin gelişmesi ardından günümüzde fotoğrafın bulunmasıyla görsel basının ve reklam sektörünün artması sunduğu görselliği daha ayrıntılı anlamamızı sağlamaktadır .
Düşündüklerimiz yada inandıklarımız nesneleri görmemizi etkiler, yalnızca baktığımız şeyleri görürüz, bakmak bir seçme edimidir, herzaman elimizle dokuna bileceğimiz bir nesne anlamında olmasa da ulaşacağımız bir alana getirmiştir..
Bir şeyi gördükten hemen sonra, aynı zamanda kendimizin görülebileceğini de fark ederiz. Karşımızdakinin gözleri bizimkilerle birleşerek görünenler dünyasının bir parçası olduğumuza bütünüyle inandırır bizi.
Karşıdaki tepeyi gördüğümüzü kabul edersek o tepeden görüldüğümüzü de kabul etmemiz gerekir. Görüşün iki yanlılığı konuşmaların iki yanlılığından daha baskındır. Çoğu zaman karşılıklı konuşma bu görme-görülme işlemini dile getirme çabasıdır. "Sizin her şeyi nasıl gördüğünüz" ü benzetmeyle ya da doğrudan açıklama çabanızla, "onun her şeyi nasıl gördüğü" nü anlama çabanızdır.
İmge sözcüğüne bu kitapta verilen anlamıyla tüm imgeler insan yapısıdır. Bir imge, yeniden yaratılmış ya da yeniden üretilmiş görünümdür. İmge ilk kez ortaya çıktığı yerden ve zamandan ‘birkaç dakika ya da birkaç yüzyıl için’ kopmuş ve saklanmış bir görünüm ya da görünümler düzenidir.
Her imgede bir görme biçimi yatar. Fotoğraflarda da… Çünkü fotoğraflar çoğu zaman sanıldığı gibi mekanik kayıtlar değildir. Her bir fotoğrafa baktığımızda, ne denli az olursa olsun, fotoğrafçının sınırsız görünüm olanakları arasından o görünümü seçtiğini fark ederiz. Rastgele aile fotoğraflarında da böyledir bu. Fotoğrafçının görme biçimi konuyu seçişine yansır. Ressamın görme biçimi, bez ya da kâğıt üstüne yaptığı imgelerle yeniden canlandırılır. Her imgede bir görme biçimi yatsa da bir imgeyi algılayışımız ya da değerlendirişimiz aynı zamanda görme biçimimize de bağlıdır. (Örneğin Sheila yirmi kişi arasında tek bir insandır; ama yalnız bizi ilgilendiren nedenlerle gözümüz ondan başkasını görmez.)
İmge sözcüğüne bu kitapta verilen anlamıyla tüm imgeler insan yapısıdır. Bir imge, yeniden yaratılmış ya da yeniden üretilmiş görünümdür. İmge ilk kez ortaya çıktığı yerden ve zamandan ‘birkaç dakika ya da birkaç yüzyıl için’ kopmuş ve saklanmış bir görünüm ya da görünümler düzenidir.
Her imgede bir görme biçimi yatar. Fotoğraflarda da… Çünkü fotoğraflar çoğu zaman sanıldığı gibi mekanik kayıtlar değildir. Her bir fotoğrafa baktığımızda, ne denli az olursa olsun, fotoğrafçının sınırsız görünüm olanakları arasından o görünümü seçtiğini fark ederiz. Rastgele aile fotoğraflarında da böyledir bu. Fotoğrafçının görme biçimi konuyu seçişine yansır. Ressamın görme biçimi, bez ya da kâğıt üstüne yaptığı imgelerle yeniden canlandırılır. Her imgede bir görme biçimi yatsa da bir imgeyi algılayışımız ya da değerlendirişimiz aynı zamanda görme biçimimize de bağlıdır. (Örneğin Sheila yirmi kişi arasında tek bir insandır; ama yalnız bizi ilgilendiren nedenlerle gözümüz ondan başkasını görmez.)
İmgeler başlangıçta orada bulunmayan şeyleri gözde canlandırmak amacıyla yapılmıştır. Zamanla imgenin canlandırdığı şeyden daha kalıcı olduğu anlaşıldı. Böyle olunca imge bir nesnenin ya da kişinin bir zamanlar nasıl göründüğünü –böylece konunun eskiden başkalarınca nasıl görüldüğünü de– anlatıyordu. Daha sonraları imgeyi yaratanın kendine özgü görüşü de, yaptığı kaydın bir parçası olarak kabul edildi.İmge Y'nin X'i nasıl gördüğünü kaydeden bir şey oldu. Bu da, bireysellik bilincinin gittikçe artan bir tarih bilinciyle birlikte gelişmesi sonucunda olmuştur. Bu son gelişmeyi kesin bir tarihe bağlamaya çalışmak acelecilik olur. Bununla birlikte Avrupa'da bu bilincin Rönesans'ın (Yeniden Doğuş) başlangıcından beri var olduğu kesindir.
Eskiden kalan kutsal miras ya da metinlerin hiçbiri o zamanlarda yaşayan insanların dünyasının, imgeler ölçüsünde doğrudan kanıtları değildir. Bu bakımdan imgeler, edebiyattan daha kesin, daha zengindir. Bu, sanatı yalnızca geleneksel bir kanıt gibi görerek onun anlatımcı ya da imgelemci niteliğini yadsımak anlamına gelmez. Yapıt ne denli imgelem yüklü olursa biz de sanatçının görünenleri algılayışına o denli derinden katılırız.. Bir doğa resmi "gördüğümüzde" kendimizi onun içine koyarız. Geçmişte yapılmış sanata "bakıyorsak" o zaman kendimizi tarihin içine koymuş oluruz. Bu sanatı görmemiz engellendiğinde aslında bizim olan tarihten yoksun bırakılmış oluruz. Bu yoksunluktan kim yarar sağlar? Sonuçta geçmişin sanatı, mutlu azınlığın kendine bir tarih yaratmaya çabalamasından dolayı bulandırılmaktadır. Bu tarih, geriye bakıldığında yönetici sınıfların oynadığı tarihsel rolü haklı gösterebilir. Böyle bir haklı çıkarmanın çağdaş dilde hiçbir anlamı yoktur. Bundan ötürü ister istemez bulandırıcıdır...
Fotoğraf makinesinin bulunmasıyla insanın görüşü değişti, görünen nesneler başka bir anlama gelmeye başladı. Fotoğraf makinesinin aracılığı ile artık resim seyirciye gitmekte. Böylelikle resim anlamı çoğalmıştır.
Bu kitabı okuduğunuzda görme biçimleri hakkında fikir sahibi olacak, nesnelere olan görüşünüzü geliştirebileceksiniz.
Fotoğraf makinesinin bulunmasıyla insanın görüşü değişti, görünen nesneler başka bir anlama gelmeye başladı. Fotoğraf makinesinin aracılığı ile artık resim seyirciye gitmekte. Böylelikle resim anlamı çoğalmıştır.
Bu kitabı okuduğunuzda görme biçimleri hakkında fikir sahibi olacak, nesnelere olan görüşünüzü geliştirebileceksiniz.
Yazı : Sema ÖZEVİN
