EĞİTİM

1970 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Tekstil Bölümünü, 1972'de Devlet bursu alarak gittiği Almanya'nın Kassel Üniversitesi'nde (ehem. Gesamthochschule Kassel) "deneysel fotografi" ve "grafik tasarım" ihtisas eğitimini 1977'de bitirdi.

Gümüş Jelatin Baskı, 1976

1975 yılında Europhot' un Chalon-Sur-Saon (Fransa)'da düzenlediği, 1981' de Avusturya Bilim ve Araştırma Federal Bakanlığı'nın davetlisi olarak gittiği Salzburg Yaz Akademisi'nde seminer ve workshop çalışmalarına katıldı. 1978 yılında İDGSA Grafik Bölümü'nde Asistan olarak akademik göreve başladı. 1987'de yardımcı doçent, 1988'de doçent ve 1998'de profesör oldu.

Öz Portre, Gümüş Jelatin Baskı, 1978

 

SANAT ETKİNLİKLERİ

GRUPA JUNIJ Sanat Topluluğu'nun uluslararası Junij'82 Ljublyana ve Belgrad sergileri (1982), 12. İstanbul Festivali kapsamında " Öncü Türk Sanatından Bir Kesit" sergisi, AKM-İstanbul (1984), "Art Of Today" uluslararası sanat sergisi, FMK Galeria, Budapeşte (1986), İstanbul Resim ve Heykel Müzeleri Derneği'nin düzenlediği "Günümüz Sanatçıları 12. İstanbul Sergisi", Dolmabahçe Sarayı Hareket Köşkü, İstanbul (1991), "Bir Bilanço:80'li yıllarda Türkiye'de sanat üretimi", Karşı Sanat Çalışmaları, İstanbul (2005) olmak üzere ulusal ve uluslararası düzeyde çok sayıda karma-ortak sergiye yapıtlarıyla katıldı. İlk kişisel sergisini "objeler" başlığı altında Kassel'de açtı (1974). Bunu, İstanbul'da "gerçek ve fantazi,1980", Almanya'da (Osnabrück) "deneysel fotografi,1980", Uluslararası 2. İstanbul Sanat Bienali kapsamında "kavramsal ve görsel imgeler-1,1989",

Gümüş Jelatin Baskı, Film Montajı-2 Film, 1979

Ankara'da "kavramsal ve görsel imgeler-2, 1990", İstanbul'da Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde "11 galeri 11 sergi", (2004) kapsamında açtığı  sergileri izledi. FOTO-SCENE / Magazin für visuelle Kommunikation, Almanya (1980), FILTER / Magazin für Fotografie, Film und Heimlabor, Almanya (1980), PDN PHOTO DISTRICT NEWS, “New Photography In Turkey” by Mark Simon, New York (1996), PHOTOGRAPHERS INTERNATIONAL "Turkish Photography”, Taiwan (1998), İstanbul Fotoğraf Merkezi "Koleksiyon Sergisi 2005" sergi kataloğunda, yurtiçi ve yurtdışı dergi ve sergi kataloglarında çok sayıda yapıtları yayımlandı; çalışmalarına atıflar yapıldı.

Öz Portre, Gümüş Jelatin Baskı, 1980

BİLİMSEL ETKİNLİKLER

Milliyet Sanat Dergisi 217. sayıda "Türkiye'de Fotografi Eğitimi" (1989), Arredamento Dekorasyon Dergisi 69. sayıda İstanbul'da Ünlü Bir Dünya Fotografçısı: August Sander'in "20. Yüzyıl İnsanları" sergisi üzerine (1995), YEM Yayınları Yapı Dergisi 189. sayıda "Işık-Resim'in Öteki Yüzü ve Sanatsal Çeşitlemeleri: Deneysel Fotografi" (1997), Atatürk Üniversitesi GSF Sanat Dergisi 7. sayıda "2000'li Yıllarda Sanat Bağlamında Fotografinin Yazgısı" (2005), rh+ sanart-Plastik Sanatlar Dergisi 34. sayıda "Öteki Yüz: Fotografinin Bittiği Yer-The Other Face: The Place Where Phography Ends" (2006) konuları üzerine makaleleri; AFSAD Fotograf Dergisi 21. sayı ekinde "fotomontaj-1" çeviri yazısı (1984); Cumhuriyet Sonrası İletişim Ansiklopedisi 12.cildinde "1980 sonrası Türkiye'de fotografçılık" başlığı altında madde yazısı yayımlandı (1995).

Mavi, Renkli Baskı, Film Montajı-2 Film, 1983

Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nin düzenlediği 1.Sanat Sempozyumuna "Deneysel Fotografiye Kuramsal Bir Yaklaşım"(1985), British Council'in düzenlediği "Osmanlı İmparatorluğu'ndan Günümüze Fotografçılık" sempozyumuna "Kabuk Değiştiren Fotografiye Global Bir Yaklaşım" (1991), AFSAD 4.Fotograf Sempozyumuna "Fotografi'nin Sanatsal Boyutunu İncelemede Bir Yöntem Araştırması"(1992), Profesyonel Tanıtım Fotoğrafçıları Derneği (PTFD)'nin düzenlediği "Türkiye'de Genel Fotoğraf Eğitimine Bakış ve Mesleki Uygulamalar" sempozyumuna "Türkiye'de Fotografi Eğitiminin Bugününün İrdelenmesi ve Yarına Yönelik Öneriler" (1993), AFSAD 6.Fotograf Sempozyumuna "2000'li Yılarda Sanat Bağlamında Fotografinin Yazgısı" (2002) başlıklı bildirileriyle katıldı.1983-2006 yılları arasında çok sayıda konferans, panel/açıkoturuma konuşmacı olarak katıldı; fotografi üzerine yazıları yayımlandı.

Adsız, Gümüş Jelatin Baskı, 1984

 

ÖDÜLLER

Ulusal ve uluslararası yarışmalarda çok sayıda ödül sahibi olan Ahmet Öner Gezgin, Almanya akademiler arası afiş yarışmasında mansiyon (1975), Akbank fotoğraf yarışması İstanbul Bölgesi birincilik ve Bölgelerarası ikincilik ödülüne (1980), Kültür Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü 1. Devlet Fotoğraf Yarışması, İkincilik Ödülüne (1983), Kültür Bakanlığı 51. Devlet Resim ve Heykel Sergisi, Mansiyon (1990), İstanbul Resim ve Heykel Müzeleri Derneği, Günümüz Sanatçıları 12. İstanbul Sergisi, Başarı Ödülüne (1991) layık görüldü.

Adsız, Gümüş Jelatin Baskı, Film Montajı-3 Film, 1984

1991 yılında Ankara Sanat Kurumu tarafından, Yılın En Başarılı Fotograf Sanatçısı seçildi. Bir dönem Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanlık ve Rektör Yardımcılığı görevlerinde bulundu. Halen Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde  öğretim üyesi ve Grafik Sanatlar ve Grafik Tasarım Bölümü Başkanlığı görevini sürdüren Ahmet Öner Gezgin, Türk Fotografına Deneysel Fotografi yaklaşımını getiren ve felsefesini savunan en önemli öncülerindendir.

Adsız, Gümüş Jelatin Baskı, 1985

 

DÜŞÜNCELER

“…Çağdaş düzene geçişte pek çok kavram ve disiplin alışılmışın dışında ve ötesinde tanımlara, yorumlara ve değerlendirmelere kavuşmuş olmasına karşın, fotografinin bilinen yüzünün önerdiği nesnel gerçekliğe dayalı naturalist betimleme alışkanlığının kırılması 80'li yıllara rastlar. Evrensel kültür kalıtlarından yararlanıldığı, evrensel ortak değerlere bağlı olup, ortak anlatım dilinin kullanıldığı ve batının sanat kategorilerine bağlı kalındığı 1980 sonrası dönem, tam anlamıyla bir başkaldırı, bir isyan dönemidir. Fotografi adına çağdaş sanat ortamını hazırlayan bu dönemde fotografiyi kullanan sanatçılar, algılanan dünyadan kareler yakalayan fotografçılardan oldukça farklı bir zeminde durdular.

Adsız, Gümüş Jelatin Baskı, Film Montajı-2 Film, 1988

Victor Burgin'in "Fotoğraf Pratiği ve Sanat Kuramı" başlıklı makalesinde getirdiği ayrımla, "anlam bulmak" ile "anlam kurmak" arasındaki fark, yine kendi deyimiyle "fotoğrafçı fırsatçılığı"nı kullanan sanatçılarla, fotografiyi bir alt yapı elemanı olarak gören ve bu doğrultuda çalışma üreten sanatçıları birbirinden ayıran en önemli fark olarak açıklanabilir. Bu ayrım içinde fotografi temelli çalışma üreten sanatçılar, "subjektif fotografi" , "gerçeküstü fotografi", "deneysel fotografi" ya da "kavramsal fotografi" akımlarına bağlanabilir.

Öz Portre, Gümüş Jelatin Baskı, 1988

 

Türkiye'de 1980'li yıllardan bu yana çağdaş sanat ortamında farklı boyutlarda gündeme gelen çalışmalar, fotografi ile yapılabileceklerin sınırlarını genişletmeye yönelik yaklaşımlardır. Fotografi temelli çalışmaların ülkemiz koşullarında gerek kuram ve gerekse uygulamalı alanda iki farklı düzlemde gerçekleştiği söylenebilir: Birinci düzlemde fotografi, nesnel görüntünün nesnelliğini aşarak, bir yandan aracın, bir yandan da diğer plastik sanatların tüm teknik, estetik semantik ve pragmatik olanaklarını kullanmıştır. Bu doğrultuda nesnel gerçeklik "idealize" edilerek, düşünsel ortamda yeniden biçimlendirilmeye çalışılmıştır. Burada amaç, nesnel gerçekliğin nasıl düşlendiğidir. Günlük yaşamdan çıkartılan sonuçlar, amacın bileşkesini oluştururlar.

Sevdalı Bulut 2, Gümüş Jelatin Baskı, Film Montajı-2 Film, 1988

Bu çerçevede öyle bir öz gözlem vardır ki, insan, kendi eylemlerinin keyfiyetini sorgulamaya başlamıştır; izlenimci bakışın yerine bilinci koymuştur. Bu düzlem soyut dışavurumcudur. İkinci düzlemde ise, nesnel gerçeklikte varsayılan soyut kavramlardan ve biçimlerden yararlanılarak, nesnel gerçekliğin aşıldığı konsepte dayalı kavramsal düzlemden söz edilebilir. Burada amaç, fotografiye ulaşmak değil, onu yaratma eylemi içinde araç olarak kullanarak fotografi temelli çalışmalar üretmektir.

Adsız, 120x85cm, Karışık Teknik, 1989

 

Fotografinin genel geçer çerçevesi içinde insan, bir görsel imgeye belli bir açıdan bakmaya zorlanmış gibidir. Çağdaş sanat ortamında fotografi temelli çalışmalarda ise, o imgeye bakışımızda başka yollar öne sürülür; hatta onların keşfedilmesi önerilir. Alışılmış okuma kurallarının dışında, her yönden okumaya açılım gösterir. Gösterilen tarafa kendi birikimleri doğrultusunda okuma olanağı sunulur.

1980 dönemini tetikleyen, dönemin kurama ve uygulamaya dönük alt yapısının oluşmasına  katkı sağlayan ve ivme kazandıran birisi olarak; yaşanılan gerçeklik içinde anlam bulmak yönünde "an"ı fotoğraflamak yerine izlemeyi; zaman içinde düşgücünden, bir düş ya da bilinçaltı bir dürtüden kaynaklanan şeylerin imgelerini birleştirerek, öteki gerçeklikle yüzyüze gelmenin akışkan bir yolu olarak; tıpkı tiyatroda olduğu gibi, kendi öznel gerçekliğimi yaratmayı ve çalışmalarıma yansıtmayı denemişimdir her zaman. Bu, önemsiz gibi görünen bir nedene dayalıdır: Önce özgürlük istiyordum; Man Ray'in de dediği gibi yasak olan herşeyin yapıldığı, günlük yaşamın betimlenmesinin ötesinde bir başka iç gerçekliğe açılım gösterecek, geçmişi-bugünü- ve yarını aynı anda yaşatacak bir özgürlük.

Adsız, 128x103cm, Karışık Teknik, 1989

Bu çerçevede, algılanan nesnel gerçekliği soyut dışavurumcu düzenlemelere dönüştürdüğüm 1989 yılına kadarki dönemden sonra oluşturduğum fotoplastik çalışmalarımda, ayrı kök ve mantık sürecinden gelen bildik malzemeleri de kullanarak, kolaj tekniğini yaratıcı, işlevsel ve yeni bir görsel anlatıma ulaşmak için yapılan biçimlendirme süreci olarak değerlendirmeye çalıştım.”
(rh+ sanart, Türkiye’nin Plastik Sanatlar Dergisi, 2006, Sayı: 34, Sf: 20-23)

Sevdalı Bulut 3, Karışık Teknik, 1990

 

“…Bugün gelinen noktada fotografinin öldüğü söyleniyor. İçinde bulunduğumuz yüzyılda yeni bir çağın, fotografi sonrası çağın başladığına tanıklık ettiğimiz düşüncesi yaygınlık kazanmaya başladı. Kevin Robins “ İmaj-Görmenin Kültür ve Politikası ” isimli kitabında vurguladığı fotografi öncesi ve sonrası için diyor ki: “ Eski teknolojiler (kimyasal ve optik) bu perspektife göre kısıtlayıcı ve yetersiz kalmakta, yeni elektronik teknolojiler de imaj yaratımında adeta sınırsız özgürlük ve esneklik çağının başlangıcını müjdelemektedir."

“Fotoğrafın kendi otomatikliği ve gerçekliği ile yani temeldeki edilgen yapısı ile kısıtlanmış olduğu, fotoğrafçıların hayal gücünün de sınırlı olduğu, çünkü gerçekliği olduğu gibi kaydetmekten başka bir beklentilerinin olmadığı düşünülmektedir. Gelecekte imajları üretme ve işleme olanaklarının arttırılmasıyla, fotoğraf sonrası fotoğrafçı da ‘denetim’ alanını genişletecek, bilgisayarlarda (sanal) imajları üretme kapasitesi ve dolayısıyla imajların ‘gerçek dünyadaki’ göstergelerinden bağımsız olması, fotoğraf sonrası hayal gücüne daha geniş ‘özgürlükler’ sunacaktır.”

Ve Birgün Gökyüzü Büsbütün Kararacak, 106x106cm,

Karışık Teknik, 1990

Fotografi, icadından bugüne belirlenmiş sınırlarına sıkı sıkıya bağlı teknolojik bir yoldur. Fotografinin geçmişe dönük geleneksel yapısı günümüzde farklılaşma gösterse de, bu farklılık sadece bir yöntem sorunu olarak algılanmalıdır. Görüntü üretimi ve tüketimi aşamalarında, yeni teknolojilerin sunduğu imaj oluşturma ve fotografik görüntü işleme programlarını kullanmak durumunda olan insan, tıpkı geleneksel yapının karanlık odalarında üstlendiği yaratıcı kişiliğini, aydınlık odada sürdürecektir.”

(Akademist Dergisi “Sanat Eğitimi” Özel Sayısı, 2007 Ağustos, Sayı: 9, Sf. 79-80)

Prof. Ahmet Öner GEZGİN (Edremit, 1948)

ahmetonergezgin@gmail.com

Tüm Hakları Saklıdır © All Rights Reserved

www.fotoritim.com Sitesinde Bulunan Yazılı ve Görsel Eserlerin Bütün Hakları ve Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir.

All Images and Text Published in www.fotoritim.com are Copyright © Protected by The Author, All Rights Reserved.

Use By Author Permission Only.