Yrd.Doç.Dr.Sadık TUMAY
D.E.Ü. Güzel Sanatlar Fak.
Fotoğraf Bölümü
Tel:0232.2389075/184 Fax:0232.2390594
g.s.m:05324617809
e-mail:sadik.tumay@deu.edu.tr
TÜRKİYE’DE FOTOĞRAF YARIŞMALARI ÜZERİNE GÖRÜŞLER
Eleştirilerimiz öncelikle fotoğraf yarışmalarındaki değerlendirme kriterleriyle ilgili olsa da, meseleye sağlıklı yaklaşmak adına öncelikle yarışma kavramı üzerinde durmak istiyoruz. Yarışma, bir organizasyondur, tarafları vardır. Düzenleme komitesi, yarışanlar, bağımsız denetim mekanizması, izleyiciler vs. bu çerçevede değerlendirilebilir. Fotoğraf yarışmaları içinde, genel böyle bir yapıdan söz edilebilir ve asgari bu unsurların bir araya getirilmesi beklenir.
Fotoğraf özelinde, düzenleme komitesi, fotoğraf yarışmalarının bir nevi yapımcısıdır. Yarışmanın işlevselliğini sağlayacak taraflarını oluşturmakta, organizasyonun başından sonuna kadar başarılı çalışmasını yürütmekle sorumludurlar. Yarışmanın bağlamını saptarlar. Fotoğraf yarışmalarının, teknik şartlarını fotoğraf yarışması düzenleyicileri belirlerler. Yarışmacıları da yarışmaya kabul şartlarına uydururlar. Bu anlamda yarışma düzenleme komitesi, yarışma duyurularında bunun asgari koşullarını kendilerince belirtmektedirler. Yani temelde yarışmada teknik bir standart aranmaktadır. Bu standartı yakalayanlar jürinin ifade boyutunda değerlendirme ölçütlerine göre yarışmada derecelendirilmektedirler. Teknik standartta yarışma düzenleyenler istedikleri şartları yarışmacılardan beklerler. Uymayanlar elenir. Bu aşama fotoğraf yarışmalarında usül yönünden bir gerekliliktir. Yarışma düzenleyicilerin kurumsal kimlikleri ve fotoğraf bakış açıları çerçevesinde teknik şartlar profesyonel ölçekte modernize edilebilmektedir. Fotoğraf yarışmaları üzerine eleştiriler getirirken bu yapısal faktörün öncelikle düşünülmesi gerekmektedir. Yarışmanın olmazsa olmaz unsurlarından bir diğeri ise yarışmacılardır. Fotoğraf yarışmalarında, yarışmacılar, fotoğraflarıyla yarışırlar. Düzenleme komitesinin belirlediği bağlam üzerinden yarışmacılar fotoğrafik ifadelerini ortaya koymaktadırlar. Ayrıca burada şu konu da değerlendirilebilir. Fotoğraf yarışmaları için portfolyo seçeneği geliştirilebilir. Bu uygulamada belli bir konu etrafında birden çok fotoğraf istenmektedir. Uygulama zorluğu bulunmasına rağmen, özellikle, Kültür Bakanlığının gerçekleştirdiği Devlet Fotoğraf Yarışmaları için düşünülebilir. Son yıllarda, ülkemizde, düzenlenen fotoğraf yarışmalarında katılımcı sayısında yoğun artış olduğu gözlemlenmektedir. Fotoğraf yarışmalarında, rekabetin oluşması adına olumlu bir niceliksel gelişme olduğunu ifade etmeliyiz.
Bir başka önemli unsur da, yarışmanın kurallarının yürütücüleridir. Yani, fotoğraf yarışmalarındaki tanımlamayla jüriler. Fotoğraf jürileri, düzenleme komitesince biraraya getirilir. Teknik olarak sayısal bir standartı yoktur, bununla birlikte eşitlik sağlayıcı çoğunluklardan kaçınılmalıdır. Bir ayrıntı olmasına rağmen bu konunun zaman zaman gözden kaçtığını, jürilerin sayısal yapısı değerlendirildiğinde görmekteyiz. Fotoğraf jürilerinin oluşumunda, organizasyon komitesinin teknik düzeyde dikkat etmesi gereken çok önemli bir husus vardır. Fotoğraf yarışması hangi bağlamda düzenleniyorsa, jürinin de o bağlam çerçevesinde bulunan kişilerce tayin edilmesi özellikle fotoğrafik ifade boyutundaki değerlendirmelerde sağlıklı netice alınması açısından önemlidir. Ülkemizde, fotoğraf yarışmalarında bu yapı oluşturulurken organizasyon komitelerinin popülizmin fazlasıyla etkisinde olduklarını düşünüyoruz. Düzenlenen çok sayıda fotoğraf yarışmasında bağlam dikkate alınmadan, jüri üyelerinin marka değeri üzerinden belirlendiğini görmekteyiz. Hatta, yarışmaya jüri üyesi olarak katılan kişiler, jürinin diğer üyelerinin kimlerden oluşacağını organizasyon komitesine empoze edebilmektedirler. Jürilerle ilgili söylenmesi gereken bir başka konu, yarışan fotoğrafların ölçme değerlendirme kriterleriyle ilgilidir. Yarışmayı belirleyen öncelikli nitelik hangi bağlamda olursa olsun kuralların olmasıdır. Çünkü bilgi, yetenek, motivasyon gibi çoğaltılabilecek pek çok özelliğin biraraya getirildiği oluşumlar ancak baştan belli kurallarla ölçülüp değerlendirilebilir. Bunun fotoğraf bağlamında teknik şartları olduğu gibi, ifadeye ilişkin değerlendirme kriterleri de mevcuttur.
Jüriler fotoğrafları neye göre değerlendirmekte, neye göre seçmektedirler? Önerimizde şudur. Fotoğraf yarışmalarında bürokrasi yaratmayacak bir değerlendirme standartıyla fotoğrafik yarışmalar gerçekleştirilsin. Aksi taktirde, keyfiyetin ve hayatla iletişim kurmanın öznel ölçütleri standart olarak karşımıza çıkar. Şu anda olan da odur. Böyle bir sistemi getirmede Türkiye’de Fotoğraf Sanatı Federasyonumuz (TFSF) öncü olabilir. Konunun tarafları olabilecek kesimlerden örneğin; üniversitelerden, derneklerden, profesyonellerden vs. aldığı görüşler doğrultusunda bir format geliştirebilir. Kendisinden tescil alan yarışma organizasyonlarına bu hizmeti servis edebilir.
Özellikle fotoğrafik ifade üzerinden yapılan tartışmalarda “bana göre”, “sana göre”ler ortadan kalkıp fotoğrafik bilginin bağlamla olan ilişkisi üzerinden derecelendirme gerçekleştirilir. Fotoğrafik ifade dediğimiz görünümde değerlendirilebilecek nitelikleri de şu şekilde söyleyebiliriz. Fotoğrafı tanımlarken, gerçekliği belli bir geometriye uydurucu faaliyet olarak ifade edilebilir. Buradan hareketle fotoğrafik çerçevelemede, gerçekliğin taşıyıcı sistemi sağlam olmalıdır. Altın oran gibi soyut tasarımsal gereklilikler, çerçevelemede olabilecek yapısal sorunları test edebilecek bir ölçektir. Bu genel yapı; biçim veya leke değeri, ışık gölge, yön, aralık, renk, doku, ölçü gibi temel tasarımsal unsurlarca elemeye tabii tutulabilir. Fotoğraf, içerik özelinde daha derinlemesine sorgulanabilecek kriterlere de açıktır. Örneğin; yukarıda sayılan niteliklere ek olarak, fotoğrafik ifadenin estetiğini de belirginleştiren unsurlar olarak şu kriterlere de bakılabilir: üslup, yalınlık, ritm, uyum (armoni), hareket. Bütün bu şartlar altında meydana gelebilecek eşitlik durumlarında estetik etkiyi açığa çıkarıcı kavramlar tartışılabilir. Örneğin; güzel-çirkin, iyi-kötü, doğru-yanlış vs. Bütün bu unsurlar bağlam çerçevesinde anlam, anlatım ve işlev açısından kritize edilerek yarışma neticelendirilir. Ortaya çıkacak sonuçlarda fotoğrafik kalite, zevk çıtasının yukarıya çıkması kaçınılmazdır.
Görüldüğü üzere fotoğraf jürileri gerek kuruluş yapısı, gerekse fonksiyonunu yerine getirmede dikkat edilmesi gereken, işlevi geliştirilebilecek yapılardır. Bütün bu değerlendirmeler etrafında fotoğraf jürilerinin oluşturulma şekli ve fonksiyonlarını yerine getirmede eksiklikler olduğu gözlemlenmektedir. Bu eksiklikler giderildiği ölçüde görsel okumaya hazır bir toplumsal yapıda izleyicilerin niceliksel ve niteliksel artışı kaçınılmaz olacaktır. Ülkemizde, fotoğraf sanatının biçimlenmesinde böyle bir yapılanma tartışılmalıdır.
www.fotoritim.com Sitesinde Bulunan Yazılı ve Görsel Eserlerin Bütün Hakları ve Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir. All Images and Text Published in www.fotoritim.com are Copyright © Protected by The Author, All Rights Reserved. Use By Author Permission Only.
FOTORİTİM ARŞİVİNDEN :
Akademik Bakış : Gezi Dergilerinin Fotoğrafın Yaygınlaşmasındaki Rolü
Akademik Bakış : Üniversitelerimizin Fotoğraf Bölümleri’ne Giriş Sınavları ve Eğitim Programları
Akademik Bakış : Reklam Fotoğrafları Ya Da Çağdaş Zamanların Alternatif Hileli Güdüleyicileri
Ben daha anlaşılır bir dille söylemek istiyorum, kısaca ve kabaca; Ülkemizdeki fotoğraf yarışmalarının durumu tam bir rezalet. Değerlendirmeler genel geçer kriterler olmadığından tamamiyle subjektif yapılmakta ve bu da kayırmalara zemin hazırlamaktadır. Yani yarışmalar ahbab çavuş ilişkisi içerisinde yürüyor (tabiki istisnalar olacaktır), yazık...
Ben görüşümde ısrarlıyım ve fotoğrafların görülmemesi olayını açıklayamadığınızı düşünüyorum. Ben bir fotoğraf çekiyorum ve onu çok sevdiğim bir fotoğrafçıya gösteriyorum o ise yarışmada jüri üyesi. Yarışma da benim fotoğrafımı tanımayacak mı? Fotoğraflar ilk defa mı görücüye çıkıyor ki, çoğu yüzlerce kişinin gördüğü fotoğraflar. Artık internet denen sınırsız bir paylaşım ortamı mevcut. Kaldı ki benim savunduğum görüş (yani "Türkiye'deki fotoğraf yarışmalarında taraflı seçimlerin olduğu ve kaliteli fotoğrafların yanında oldukça vasat fotoğrafların da çıkar ilişkileri yüzünden iyi fotoğrafmış gibi lanse edildiği" görüşü sadece bana ait bir görüş değil. Uzun süredir amatör fotoğraf çekiyorum ve bu uzun süre içerisinde bir çok amatör fotoğrafçı tanıdım, bunların da bir çoğu yarışmalara fotoğraf gönderiyor. Aşağı yukarı herkes aynı görüşte.
Bunun yanında Jüri üyeliği yapan bir fotoğrafçının başka bir yarışmaya yarışmacı olarak katılmasını hiç etik bulmuyorum. Sanırım Türkiye'de fotoğrafın belli bir kesimin esareti altındaki durumu ancak 15-20 yıl sonra sona erebilecek.
Hazır sizi yakalamışken ;)
Geçenlerde Tüten Tur En iyi Tatil fotoğrafı adıyla bir yarışma düzenlendi ve sonuçları açıklanmadı, insanlar uzun süre cevap aradılar. Fakat yarışma iptal olmuş, bunu katılımcılara bir email ya da telefonla bildirmek çok zor sanırım. Her ne ise aylar sonra TFSF dan fotoğraflar geri geldi. Sizce böyle bir durumda bir açıklama yapılması gerekmez miydi?
Sayın Tumay' ın ülkemizde yapılan fotoğraf yarışmaları üzerine dile getirmek zorunda kaldığı tespitlere katılıyorum.Öte yandan Sayın Ceylan'ın belirttiği olgu ayrı bir gerçeklik.TFSF adına Sayın Akyay temsil ettiği kurumun bu konudaki yaklaşımı ve ilkelerini belirterek sorunun kısmen önlenebildiğini belirtmiş.Belki TFSF yarışma jürisi üyelerini uygulama zorunda kalacakları Değerlendirme Kriterleri ve Puanlama Yöntem El Kitabı hazırlamalı.
Ayrıca düzenlenen yarışmaları yarıştırabilir. Yarışmalarda verilen ödüllerin o yarışmanın amacına uygunluğunun, yarışma düzenleyicilerin verdikleri ödüllerin sanatçıya katkısının değerlendirildiği, en önemlisi o yarışma jürisinin TFSF nin düzenlediği ilkelere uygun karar verip vermediği gibi kriterleri değerlendirerek yarışmalar arasında en seçkin ve saygın yarışmanın ödüllendirilmesi sağlanmalıdır.
Jüri üyelerinin arkadaşları yarışma öncesi fotoğraflarını gönderip yorumlarını alıyor. Yarışma günü geldiğinde jüri üyesi arkadaşını arayıp birinci seçildiğini haber verebiliyor. Bu düpedüz adam kayırma değildir de nedir? Fotoğraflar yarışmalarda gerçek değerini bulmuyorsa bu yarışmalar Türk fotoğrafına hiç bir sey vermeyen birkaç körle sağırın birbirini ağırladığı sevimsiz bir platform haline geliyor. İşin sonunda birde para olduğunda olayın çirkinliği daha da artıyor. Yarışmalarda gözetmenlik yapan kurumlar jüri üyesinin arkadaş ilişkilerini bilemeyebilir ancak bir takım teknik yanlışlıkları olan fotoğrafların seçilemeyeceğini fotoğrafa yeni başlayan biri bile bilir. O halde kim kandırılıyor. Lütfen artık birbirini kayıran bu jüri üyleri yarışmalara davet edilmesin. Bu çirkinlik bu dinazorlar işi daha da ileri götürmeden bitirilsin.
tuten tur yarışmasının tehiri ve iptali TFSF sitesinde yeterli süre duyuruldu. Gönderilen zarflar daha sonra kurtumdan iade alındı ve TFSF tarafından sahiplerine geri gönderildi. Yapılan bu işlemde eser sahiplerinin zarara uğramaması esas alınarak uygulama yapılmıştır. Sitemizin dikkatli takip edilmesi halinde bu gelişmelerden haberdar olunmaması ihtimali yoktur.
Kişi fotoğrafını göndermeden önce jüri üyesine gösteriyor ve kazandırılması için bir yardım talebinde bulunuyorsa bu o kişinin ahlak yapısıyla ilgilidir. Önüne geçemezsiniz. Ancak seçiciler kurulunda o kişinin bir oy hakkı verdır ve bu bilgiyi ancak kendine saklayabilir. Biz seçkiler sırasında uyguladığımız yöntemle sizlerin dile getirmiş olduğu endişelerin yersiz olduğunu söylüyoruz ama bir grup inanmaya biliyor. buna da saygı gösteriyorum. Yinede ısrarcı olan kişiler varsa ki sizi temsilcisi olduğum bir yarışma jurisine davet ederim. uygun olursanız bir kaç gününüzü ayırın ve ne yaptığımızı izleyin. sonrada lütfen bu satırlarda hemde büyük harflerle izlenimlerinizi yazın. özel mail adresimi biliyorsunuz sanırım sizinkini da bildirirseniz size yazarım. ancak dediğiniz gibi inşallah 15-20 yıla kalmadan bazı değişimler kabuk değiştirmeler olur. Ödül almışlık konusunda sartnameler iyi bakmak gerekir. bazılarında bu şart istenmiyor. bunların dışında uluslararası yarışmalarda ödül almış olunması kuralı bir engel olarak kabul edilmiyor. bahsi geçen kişi ve fotoğrafların hangi yarışmalarda olduğuna tekrar bakılmasını tavsiye ederim.
ilgileriniz için teşekkür ederim
tüm yarışmacılara yeteri kadar ışıklı görüntüler dilerim
serdar akyay
TFSF Onaylı Yarışmalar
Photo Contests Under TFSF Patronage
28 Kasım 2008 MERSİN VALİLİĞİ 1.ULUSAL FOTOĞRAF YARIŞMASI "Türkiye Mersin'i Tanıyor"
06 Mart 2009 ZEYTİN DOSTU DERNEĞİ 1.ULUSLARARASI FOTOĞRAF YARIŞMASI "Zeytin ve Zeytinyağı"
www.fotoritim.com Sitesinde Bulunan Yazılı ve Görsel Eserlerin Bütün Hakları ve Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir. Eserlerin İzinsiz Olarak Kısmen veya Tamamen Kopyalanması ve Kullanılması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına Göre Suçtur.
All Images and Text Published in www.fotoritim.com are Copyright © Protected by The Author, All Rights Reserved. Use By Author Permission Only.
