Gezip gördüğümüz coğrafyalarda dev deniz akvaryumlarını izlemeyi hiç ihmal etmeyiz.

En son Almanya ve Bali’de izledik kocaman akvaryumları. Bröveli dalıcılar olarak bize çok fazla tat vermiyor akvaryumlar artık. Çünkü bizler onları doğal ortamlarında tanıdık, sevdik.

Bu dev akvaryumlarda mutlaka iyi bakılıyorlar ve hatta kimi türler koruma altında tutuluyorsa da biz farklı düşünmeye başlamıştık. Bu konuda konuşmadık bile, ama yine de sözleşmiş gibi deniz akvaryumu izlemekten vazgeçtik. Sanıyorum dalış arkadaşlarımızın doğal ortamından koparılmış olmasına kıyamadık.

Daha kötüsü amatör akvaryum severin insafına terk edilen balıklar tabi ki. Onları hiç sormayın…

Akvaryumculuk hakkında hiç bilgim yoktu. Hele de ülkemizde deniz akvaryumu modasının boyutlarını tahmin bile edemezdim. Yalnızca Fethiye’de Mehmet Kaptan’la yaptığımız dalış turunda tanıştığımız arkadaşların dalışa küçük poşetlerle inip deniztavşanı topladıklarına şahit olmuştuk.  Karşı komşumun bir deniz akvaryumu almasıyla konu üzerine iyice düşünmeye ve araştırmaya başladım. Ulaştığım sonuçlar ne yazık ki çok acı.

Nemo’ları bilirsiniz. “Kayıp Balık Nemo” filmi unutulmaz bir filmdir. Deniz akvaryumuna götürülen küçük Nemo’nun (anemon balığı) yolculuğunu anlatır. Ne yazık ki gerçek yaşamda tropik balıkların akvaryumcuların elinden filmdeki gibi kurtulma şansı yok.

Özellikle uzak doğuda bu balıkları siyanürle yakalandığı öğrendim. Tehlikeyi sezen balıklar boyuna göre, ya mercanların arasına ya da kaya oyuklarına saklanıyormuş. Avcılar kayanın üstünü ağla çevirip kayaya siyanür püskürtüyor. Can havliyle fırlayan balık ağa takılıyor ve toplanıp çiftliğe getiriliyor. Bu arada fazla kimyasala maruz kalanlar ölüyor; sağ salim kurtulanlar ise alıcılarını beklemeye başlıyor.


Dünyanın pek çok yerinden gelen siparişlere göre strafor kolilerin içinde naylon poşetlere yerleştirilip ithalatçılara yollanıyor. Bu arada balığı poşetlemeden birkaç gün öncesinden aç bırakıyorlarmış. Nedeni amonyak üretip naylondaki suyunu kirletip ölümüne neden olmasın diyeymiş. Hatta bazı balıkların uyuşturulup nakledildiği söyleniyor. Bu uzun yolculuğa dayanabilenler gümrükten çekilmeyi bekler, çekilen balıklar akvaryumculara dağıtılıp açıldığında balık cinslerine göre kayıplar ortaya çıkarmış. 

Akvaryumcuya gelene kadar yaşamayı başaran balıkları da ne yazık ki akvaryumcuda çok kötü koşullar bekliyor. Suyun ısı değerleri uygun aralıkta olmayabilir örneğin. Zaten siyanürle iç organları zedelenen ve yolculuk esnasında stresin doruklarına çıkan bu canlılar bir an önce bir akvaryum sever tarafından alınıp evine götürülmesini bekliyor.


Alınıp eve getirilen balık sonunda uygun bir yuva buldum sanabilir; ancak pek çok akvaryum sever ne yazık ki bir canlının bakım sorumluluğunu alabilecek donanımda değil. Uygun olmayan şartlar ve diğer balıklar arasında kalan balıklar, büyük balıkların hırpalanmasına maruz kalıyor. Bu süreçten de geçenler sahibini eğlendirmeye başlar.

Mercan resiflerinde insanları kendilerine hayran bırakan her renkte canlıya rastlarsınız. Doğal ortamından alınan bu güzelim balıkların hayatta kalma oranlarının % 5 gibi olması da çok vahim. Tropik balıkların avlama taktiği sistem mercan resifleri ve ekosisteme inanılmaz zarar veriyor. Balığa sıkılan siyanür mercanların üzerine düşüyor ve onları da öldürüyor.

Talan düzeni üzerinden para kazanıldığına göre kısa bir süre içinde bu iş durmayacağı kesin ve bu hızla giderse bu işlerin sonu çabuk gelecek gibi görünüyor. Yapılan araştırmalar 60–70 yıl içinde tüm mercanların yok olacağını gösteriyor. Çok uzun bir zaman değil. Bir insan ömrü kadar kısa. Bu hesapla torunlarımızın mercan görme şansı olmayacak.

Belki de daha çok dalıcı, daha çok dalıcı-fotoğrafçı çevre bilinci için, görüntü avcılığı yoluyla küçük dostlarımızı koruma adına bir gelişime aracı olur.

Tüm fotoğraf ve sualtı sevdalılarına selamlar, sevgiler…

Birgül ERKEN  

Use By Author Permission Only.