Okumanızı tavsiye ettiğim bu kitabın adı Camera Lucida. Fransızca bir isim olmakla beraber orijinal adı La Chambre Claire’ dir. Roland Barthes Fransız edebiyat eleştirmeni, felsefeci, ve göstergebilimcidir. Bu kitabını ise 1980'de yayımlamıştır. Fotoğraf teorisine dair ve fotoğraf eleştirisi üzerine yazılmış en önemli eserlerden biridir. Bireysel ve kurgusal bir yapıt olmakla beraber yazar fotoğrafın ne olduğu sorusuna yanıtlar ararken, ölüm ve fotoğraf arasındaki gizli ilişkiyi ortaya çıkarmıştır. Gösterge bilimine büyük katkı yapan aydın bir kişilik olmakla beraber eleştirmen yönü, yapısalcılık, piskanalizi de birleştirerek kendine özgü bir edebiyat eleştirisi getirmiştir.

Her fotoğrafla ilgilenenin bu kitabı okumasını tavsiye ederim. Kısacası fotoğrafın özelliklerinden bahsetmekle beraber 26 fotoğrafçının 100’ e yakın eserini inceliyor ve fotoğrafın ne olduğuna kendi üslubunca yanıt veriyor.

Annesinin ölümünden sonra başladığı ve fotoğraf ile ölüm arasındaki ilişkiyi de kurcalayan kitabın yayımlanmasından kısa süre sonra yazarımız bir trafik kazasında hayatını kaybetmiştir. Kelimelerde bir çok şeyin saklı olduğunu düşünüyorum açıkçası…. Fotoğraf ve ölüm..

…………..

Fotoğraf üzerine düşünceler..

Kitabın birinci bölümü:

Fotoğrafı sinemaya karşı sevdiğime karar vermiştim ; ancak yinede bu ikisini tam anlamıyla birbirinden ayıramıyordum. Bu soru giderek daha ısrarlı hale geliyordu.”Varlıkbilimsel’’ bir tutukuya kapılmıştı. Ne pahasına olursa olsun Fotoğrafın kendi içinde ne olduğunu, görüntüler topluluğunda hangi temel özellikle ayrıldığını öğrenmek istiyordum. Bu tutku ,teknoloji ve kullanıma sağladığı kanıtlar ötesinde, ve fotoğrafın günümüzdeki korkunç yayılışına rağmen onun var olduğundan ve kendine özgü  bir ‘’dehası’’ olmadığı anlamına geliyor

Resimli bir dergi karıştırıyordum.Bir fotoğraf gelince duraksadım.Pek olağanüstü bir şey yoktu: Nikaragua’da ayaklanmanın (fotografik) bayağılığı: harap bir sokak,devriye gezen iki miğferli asker , arkasında iki rahibe. Bu fotoğraf beni hoşnut mu etmişti? Bana ilginç mi gelmişti ? Beni büyülemiş miydi? Hiçbiri değil. Yalnızca benim için var olmuştu.

Bedenim fotoğraf hakkında ne biliyordu? Fotoğrafın  üç değişik uygulamanın nesnesi olduğunu gözlemlemiştim: Yapmak, maruz  kalmak ve bakmak. İşletici fotoğrafçıdır. İzleyici ise biz, yani fotoğraf koleksiyonlarına (dergi,kitap,albüm) göz gezdiren herkestir. Fotoğrafı çekilen kişi ise hedef , bir çeşit hayal.

Böylece mercek tarafından izlendiğimi hissettiğim anda her şey değişiveriyor, kendimi poz verme işlemine  veriyor ve bir anda kendim için bambaşka bir beden yaratıyorum. Bir görüntü öncesi kendimi dönüştürüyorum………

İlk fotoğrafı gören   ilk insan  bunun bir resim olduğunu düşünmüş olmalı. Aynı çerçeveleme, aynı perspektif. Fotoğraf herzaman resim hayaletinde işkence görmüştür.

Eninde sonunda  sınırda bir fotoğrafı iyice görebilmek için en iyisi başka yana bakmaktır,ya da gözlerini kapamak "görüntü içinde gerekli koşul görmektir"  demiştir Janonch. Kafka’da gülümseyerek yanıtlamış; "biz nesneleri aklımızdan çıkarmak için fotoğraflarız". Öykülerim gözleri kapamamın bir yoludur.

İkinci Bölümü:

………….annemin ölümünden  hemen sonra bir Kasım akşamı , bazı fotoğraflara göz atıyordum. Onu bulmayı ummuyor, bu bir insanın ona bakmadan ve varlığı yalnızca düşünerek daha az şey anımsayabileceği fotoğraflardan bir şey beklemiyordum. O ölümcüllüğün ve bu görüntülere ne kadar sık başvursam da onun özelliklerini anımsayamayacağıma hükmeden yaşın o en acı verici niteliğini doğrudan kabul etmiştim.

Bu fotoğraf bir çoğu içinde beni onlardan ayıran tarihti.Tarih henüz doğmadığımız zaman değil midir? Basitçesi ? Annemin benim onu anımsayabileceğimden önceki giysilerinde kendi var olmayışını okuya biliyordum