Bitmeyecek bir özlem…

İlk aşkların başladığı,   denizden  sıyrılıp gelen derin iyot kokusunun, eski Rum evlerinin arasından kayıp, ara sokaklarda, Arnavut kaldırımlarını ardına bırakarak, nar çiçeği kokusuyla karıştıktan sonra, ardında bir denizci masalıyla, yılların öykülerine daldığı, efsunlu bir ada CUNDA…

Girit kültürünün zamana yenilmeye direndiği,  kaynaşmanın, ortak yaşamın, sevginin yollarda olduğu, ıssız ama bir çok hikayenin can odağı olmuş bir yaşam merkezi.

Cunda, yaşamda bir duygu parçası gibi anılara yelken açan, mistik yapısıyla hep özlem duyulan bir yer.

Tanrının dinlerin ortak yaşanması için karar kıldığı nadide bir yer, tarihi merkez.

Yaşamın tarihi çizgisinde, insanın huzuruna, ortak yaşamına ve bir o kadar da sessizliğe kucak açmış bir ada.

Cunda'yı görüp yaşayanın bir daha kopamadığı,  sessizlikte hep benliğini, kendini, derinliğini  bulmaya geldiği bir yaşam tarzı. Belki de öze kaçışın mekanı.

Onlarca insanın  büyülenip  gelmeye söz verdiği, hep görmek istediği yaşamın kısa ama bir o kadar şiiridir Cunda.

Büyülendiğinizi,  diyarlara  duygularınızın kaçtığını, bir rüyayı yaşıyor olduğunuzu anlarsınız.

Burnunuza uzaklardan gelip derince nefeslediğiniz koku, denizin iyot kokusudur. Renk; yaşamın canlılığı, ruh;  bir tarihin özetidir.

Dalıverirsiniz o Arnavut kaldırımı ara sokaklara.  Binlerce duygunun yaşandığı,  binlerce adımın atıldığı, sonrasında parlayıp kendini öbek öbek belli eden taşların oluşturduğu ara caddelerden geçer, eski Rum evlerinin güzelliklerinde ve hikayelerinde büyülenirsiniz.

İçinizden,  binlerce yaşama kapıyı açmış o eski ahşap kahverengi kapılardan içeri dalıvermek gelir. Hayata açılan kapıların eski kulpları, bir ömrün şahidi  açık kapılardan içeri kaçamak bakar, ahşap iç merdivenlerin aşınmış, el değe değe rengi parlamış  merdiven tutacaklarını görür, öykülerini bir an yaşarsınız. Bir hikaye geçiverir o sıra aklınızdan...

Tatlı yüzler sevecen bakışlar, Girit şivesi, Girit kültürü sizi oracıkta karşılar.

Evlerin mimarilerine bakarken, bugünkü şehircilikten, insanın hayatını öteleyen, yalın ve ruhsuz evleri istemez, o güzelim cumbalı Rum evlerinden etkilenir ve bir o kadar da oradaki yaşamı kıskanırsınız.

Evlerin dışa bakan duvarlarından caddeye bakan, hemen yerden başlayan o sanat eseri duvar işlemeleri, cumbalarda sanat eseri işlemeli mermerler, kah bir yunus heykeli, kah bir medusa, kah Afrodit’in başını, kah bir enginar yaprağı motifini görür, etkilenirsiniz.

Yukarıda Şapele çıktığınızda cennet mekan ayaklarınızın altında, bugüne kadar hiç duymadığınız huzuru o eşsiz manzarada hisseder, büyülenmekten kendinizi alıkoyamazsınız.

Hele bir de hafif ayazın olduğu anlarda oradaysanız, Cunda’nın ruhu tam yaşanıyor demektir.

İlk yapıldığı yer hristiyanlarla müslümanların beraber yaşadığı bölge olan Taksiyarhis  Kilisesi; dinlerin, ibadetlerin ve kardeşliğin sembolü olarak,  adanın mimari dokusunda bir belirteç gibi karşınızdadır. İçindeki süslemeler, İsa'nın doğumundan yaşamının sonuna kadar geçirdiği dönemleri anlatan resimlerle, balık derisi üzerine yapılmış azize resimleri  ile sizi büyüler. Yıllardır çevreden gelenlerin yaptığı ayinlerin sesi hala yükselmektedir. Şimdilerde büyüleyici hali yıkıma terk edilen adanın en nadide ve en önemli tarihi mirası önünde hala yanan, uğruna dualar edilip, umutlar yüklenmiş mumlar, kilisenin demirine bağlanmış, ardında umu dolu bez parçaları hala oradadır. Kilisenin yıllardır rehberliğini yapan Ayşe teyze maviş gözleri, Girit şivesi ve tebessümüyle hep hatıralardadır.

Yukarıda, eski Şapelin etrafında, çok eskilere ait porselen kalıntıları hemen eşinmekle, bir kültürün varlığının  ispatını sunuverir.

Belki nefesinizi tutup çok uzaklara, kuzeye yürür ve iki köyü geride bırakırsanız, o eşsiz zeytin ağaçlarının arasından geçip hala eski güzelliğini koruyan Pateriça'daki manastıra ulaşırsınız. Kendine ait güzellikleri ve saflığıyla oradadır.

Palmiyeler arkada, zeytin ağaçları etrafa yayılıp tüm adayı kaplamış, evlerin önünde yeni yeşeren enginarlar ve denizin iyot kokusu, eskimeyen teknelerin motor sesleri, duymak istediğiniz şiirin okunan tek tek mısralarıdır.

Huzur orada, ayaklarımız altındadır.

Ara sokaklara inmeden şapelden hafifçe aşağıya yönelir, o dar caddelerden, kapının önüne oturmuş eski anlarını arar ada halkının tatlı tebessümleri arasından büyülenerek şehre doğru inersiniz. Sahil uzun, pırıl pırıl kenara dizilmiş mekanlar oradadır.

Hemen ruhunuzu buluverirsiniz  bir dönemin tanığı adanın simgesi taş kahvede.

Heybetiyle, mirasıyla, aynalarıyla, dokusuyla varlığına devam eden Taş kahve tüm nezaketiyle sizi bağrına alıverir.

Huzur dolu binlerce muhabbetin geçtiği o taş kahveyi yaşamaya başlarsınız.

Taş kahveden adımınızı içeri attığınızda sanki göğe bakıyorcasına inanılmaz yüksek tavanlı bir eski Rum mekanı; ahşap sandalyeleri, eskimiş kahve renkleriyle sizi karşılayıverir.

Yılların tanığı birer miras olan o muhteşem aynalara o tarihe bakmaya doyamazsınız. Hüsnü abinin yaptığı çayı yudumlarken alınan keyif, sonrasında her içilen çayda aranan huzurdur.

Ağızda sigarası, bitmek tükenmek bilmeyen muhabbetleriyle domino oynayanları, arkada tavlanın ve okey taşlarının karışan sesiyle Girit şivesi muhabbetlerini,tavanda yuvaları arasında uçuşup çığlık atan kırlangıçların kanat sesleriyle dinlenirsiniz. Huzurun tarifini bulursunuz.

Tarih sizi huzuru ile etkiler.

Çıkıverirseniz  taş kahveden,yönünüzü hemen kahvenin soluna  doğru çevirdiğinizde teknelerle tutulmuş balıkları, oltaların koyulduğu sepetleri görür, hemen yanındaki muhabbetleri duyar,  imrenirsiniz.

Acıktığınızda oturur, papalina söyleyip derin bir lezzet diyarına uçup gidersiniz.

Sonrasında hatırladıkça, o balıklar, zeytinyağı, mezeler damağımıza bir ıslaklık salar.

Yemek sonrasında adanın sakızlı dondurması ve asla unutulmayacak tadıyla ada lokması hep birer özgün tatlardır.

Cunda bir yaşam, öze dönüş, huzur mekanıdır. Bu mimarisiyle, sevecen halkıyla, gizemli ve bakir koyları, çevreyi saran adalarıyla... Ama en önemlisi asla geri gelmeyecek o mimari yapısıyla, ortak yaşanmış sentez kültürüyle bir özgünlük diyarıdır.

Yaşama kendini katan halk; ruhunu, tarzını, kültürünü o mimariye, yaşam alanına hep yansıtmış.

Cunda asıl olarak tarihi dokusuyla bir simge.

Ama serzenişim çok...