5 -  KİMLİK DUYGUSUNA KARŞI KİMLİK BOCALAMASI: SADAKAT (12 -17 YAŞ)

Gelişmesi olgunlaşması beklenen dirimsel güç “sadakat” duygusudur. Çocuğun evreni kendi yakın çevresidir. Oysa gençlik çağında bu evren hızla genişler ve giderek bütün bir toplumu kucaklar. Bu gelişmeyle birlikte gençler, kendilerini yalnızca yakın aile, okul ve arkadaş çevrelerinin değil, içinde yaşadıkları toplumun bir parçası olarak görmeye başlarlar. Böylece, kendi geleceklerinin, içinde yaşadıkları toplumun geleceğinden soyutlanamayacağının bilincine varırlar. Gencin toplum içinde ve toplumun benimsenen bir üyesi olarak varolma uğraşı, çocuklukta verilen yakın çevrede kendisi olarak kabul edilme ve varolma savaşımının bir uzantısı olarak görülebilir. Gençlik çağında, güven duyulan toplumsal ilişkiler kurma yoluyla kimlik duygusu edinme uğraşı verilir. Bu uğraşın bir yüzünü, inanılan insanlar, umutla peşinden gidilen önderler ve ülküler bulmak, diğer yüzünü de bu insanlara bağlılığını ve güvenilirliğini kanıtlamak oluşturur.  Bunun yoluysa, sözlerine ve yükümlülüklerine sadık olmaktan geçer. Böylece sadakat, yalnızca ilişkilerdeki karşılıklı güven duygusunu pekiştirmekle kalmaz, kişinin gelecekten umutlu olmasını da güvence altına alır.

Bu süreç boyunca gelişen sadakat, hem çocukluk evrelerinin kazanımı olan dirimsel güçlere dayanır, hem de onları pekiştirir. Gençlik çağı, yaşama atılmadan önce çocukluk döneminden kalan zayıflıkların onarılması için yakalanmış son bir şans gibi görülebilir. Bir anlamda, üstü bir ölçüde kapanmış ama iyileşmemiş çocukluk yaraları gençlikte yeniden deşilirler. Bu süreç çok zaman olumlu sonuç verir. Ama koşulların elverişsiz olduğu durumlarda yaraların giderek kötüleşip iyileşmez bir görünüm alma tehlikesi de söz konusudur.


İpucu: Yeni yeni  rolleri araştırmasına izin ver, bu tür yeni rollerin sağlıklı bir biçimde araştırılması ile yaşamlarında daha olumlu yönelimlerle daha olumlu bir kimliğin başarılabileceğini unutma.

6 - YAKINLIĞA KARŞI YALNIZ KALMA: SEVGİ (18 – 25 YAŞ)

Edinilen dirimsel güç “sevgi”. Bu evre, gençlik dönemimden çıkarılan kimlik duygusunun yoğun bir sevgi ilişkisi içinde eritilmesiyle gerçek yakınlığın yaşanacağı evredir. Yakınlık evresine sağlam bir kimlik duygusuyla ulaşmamış birey, böylesi yakınlıklar içinde kimliğini tümden yitirebileceği korkusuna kapıldığı için, kendini yakın ilişkilerin dışına çekip yalnız kalmaya yönelecektir. Bu aynı zamanda gizli kalmış kimlik zayıflığının da açığa çıkması demektir. Genci karşı cinsten biriyle gelecekte kuracağı gerçek yakınlığa hazırlayan yaşantı, cinsel kutuplaşma yani, gencin kafasında iki cinsin farklılıklarının belirginleşmesi, denediği rollerin cinsel yanını görüp benimsemesi ve kendi cinsinin üyesi olduğunu derinden duyumsamasıdır. Cinsel bocalama bu duyumsamanın olamaması, kendini bir cinsin ya da öbürünün üyesi olarak yaşamakta gencin zorlanması durumunu anlatır. Her gençte hafif ve geçici biçimlerde görülebilecek bu yaşantının ezici yoğunlukta ve sürekli gündemde olması kimlik bocalamasını düşündürür.

Bu dönemden çıkarılan kimlik duygusunun en kısa ve özlü anlatımı: Neye sevdalıysak biz oyuz (We are what we love).

7 - ÜRETİCİLİĞE KARŞI DURAGANLIK: BAKIM VERME (26 - 45 YAŞ)

Erişkinlik evresinden çıkartılan dirimsel güç “bakım verme”dir.  Bakım verme öncelikle erişkin insanın çocuklarına yönelik fedakarca ilgisini, onları elinden geldiğince iyi ve sağlıklı biçimde yetiştirme kaygısını anlatır. Bu evrede üreticilik ve duraganlık arasında çatışma yaşanır. Üreticilik terimi hem en genel anlamıyla üreticiliği hem de yaratıcılığı içerir. Ürün vermeye yönelik güçlü bir tutkunun ve ortaya çıkan ürünlere yönelik akıtılacak derin bir sevginin olmadığı yerde, duraganlık duygusu öne geçecektir.


Yani bir yerlere akmıyor olmanın, bir şeylerin peşinden tutkuyla koşmamanın, pineklercesine bir yaşam sürmenin verdiği hüzünlü ve yalnız bir can sıkıntısı, boşluk duygusu.  Bunun kaçınılmaz sonucu, kişinin tüm ilgi ve kaygısının kendi üzerine dönmesidir. Kişi evi dışında da topluma yararlı işler yapabildiği, kendinden sonraki kuşaklara rehberlik edebildiği sürece üretkendir. Aksi durumda bir işe yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilir. Etrafa karşı kayıtsız tavırlar geliştirir, sahte, köksüz ilişkiler kurar, kendi doyumunu ve çıkarını öncelikle gözetebilir.

Bu dönemden çıkarılan kimlik duygusunun en kısa ve özlü anlatımı: Neyi üretmeye tutkunsam, ben oyum  (I am what I passion to produce).

8 -  BÜTÜNLÜĞE KARŞI YILGINLIK: BİLGELİK (45 YAŞ ÜSTÜ)

Yaşlılık çağında gelişmesi beklenen dirimsel öge “bütünlük” duygusudur.  Yaşlı kişide bu duygunun varlığı, kendi yaşam sürecinin olması gerektiği gibi gerçekleşmiş ve amacına ulaşmış olduğunu derinden duyumsamasıyla belli olur. Sürdüğü yaşamdan temelde kendisinin sorumlu olduğunun bilincindedir. Yaşam çizgisini belirleyen önemli kararların ve yaşamındaki önemli insanların hiç birini değiştirme isteği yoktur. Kısacası, bütünlük duygusu yaşlı insanın kendi seçtiği yoldan yürüdüğünü fark etmesi, bu yolu sevmesi ve anlamlı bulmasıdır. Buna genel bir insan sevgisi, insanlık onuruna inanç ve kendi yaşamının da bu zincirin bir halkası olarak anlamlı olduğu düşüncesi eşlik eder.


Öte yandan bütünlük duygusunun yokluğu, sürdürülen yaşama ilişkin yoğun pişmanlıklar ve doyumsuzluklarla dolu olmak demektir. Yaşamının amacına ulaşmadığını düşünmek ama yapılan yanlışları düzeltmek ve işe yeniden başlamak için artık çok geç olduğunu bilmek, bu evredeki olumsuz ögeyi, yani yılgınlık duygusunu anlatır. Buna ölümü kabullenememe ve ölüme giderek yaklaşıyor olma gerçeği karşısında dehşete kapılma eşlik eder. İnsanlığı sevmeme, insanlardan bezme ve giderek tiksinme söz konusudur.


Bu dönemden çıkarılan kimlik duygusunun en kısa ve özlü anlatımı: Benden geriye ne kalacaksa, ben oyum ( I am what survives of me).

Kaynak : Dereboy İ. F. (1993) Kimlik Bocalaması: Anlamak Tanımak Ele Elmak. Özmert Ofset, Malatya.

Yazı ve Fotoğraflar : Feryal ULUDAĞ

İlk Bölüm :
http://www.fotoritim.com/yazi/feryal-uludag--fotograflarla-yasamin-8-evresi