Fotografçılık mesleğiniz mi, yoksa amatör uğraşınız mı?

Hem amatör hem de profesyonel olarak fotoğrafla uğraşmaktayım. İlk zamanlar hobi olarak başladığım fotoğraf uğraşı, zamanla gelişerek profesyonel bir boyuta geçti. Yani bir gün içindeki zamanımın neredeyse tamamını fotoğraf düşünerek geçirmekteyim.

Asıl mesleğiniz nedir?

Asıl mesleğim Mali Müşavirlik. Fakat fotoğraf, asıl mesleğimin önüne geçmiş durumda.

Fotografa ne zaman ve nasıl başladınız?

1988-1989 yılları arasında askerlik yaptığım dönemde, sabit objektifli “DACORA” marka fotoğraf makinesi ile asker fotoğrafları çekerek fotoğraf hayatına girdim. Asıl fotoğraf eğitimini 1993 yılında aldım.

Fotograf dışında başka amatör uğraşılarınız var mı? Varsa nelerdir? Ya da başka hangi amatör uğraşılarınız olsun istiyordunuz?

Fotoğraf amaçlı; amatör olarak dağcılık sporu ile ilgilenmekteyim. Şu aralar uçmak gibi düşüncelerim de var.

Fotograf sizce pahalı bir uğraşı mıdır?

Fotoğraf düşünüldüğünden daha pahalı bir uğraş. 5 yıl öncesinde bir klasik makine ve lensleri ile neredeyse her istediğimizi uzunca bir süre yapabiliyorduk. Şimdi dijital makineler çıktığından beri, her iki yılda bir makine değiştirir olduk. Bu da masrafları bir hayli artırmaktadır. Ayrıca gezerek fotoğraf çekenler için durum daha da pahalı olabilmektedir.

Fotograf kolay bir uğraşı mıdır?

Fotoğraf eğitimi almadan önce fotoğrafın sadece netlik yapmaktan ve düğmeye basmaktan ibaret olduğunu düşünüyordum. Eğitim aldıktan sonra işler bir hayli karışmaya başladı. Makineleri tanıyorsun, kompozisyon öğreniyorsun, teknik bilgiler ediniyorsun, hareketin ve alan derinliğinin ne kadar önemli olduğunu algılıyorsun. Birçok disiplinin fotoğrafta nasıl bir araya geldiğini görüyorsun. Fizik, kimya, geometri, felsefe vb. Fotoğrafın kolay bir uğraş olduğunu söyleyen henüz bir kişiye rastlamadığımı da söylemeliyim.

Fotografı sizin için önemli ve ayrıcalıklı kılan nedir?

Fotoğraf bir anlatma aracıdır. Her ne kaydedilirse edilsin sonuçta kaydedilen görüntüler bir şey söyler. Kısaca görüp gördüren bir iletişim aracıdır. Bazen bir an durdurulabilir ve o durdurulan an uzun yıllar konuşulan görüntüler olabilir.

En fazla ne tür fotograf ilginizi çekiyor?

İnsan ve doğa fotoğrafları her zaman ilgimi çekmiştir. İki konuyu da vazgeçilmezlerim arasında görüyorum. Son birkaç yıl içinde stok fotoğrafçılığı konusu ilgimi çekmektedir. 

Yarışmalardan iyi dereceler ya da bol miktarda sergilemeler elde etmek bir fotografçının kariyerine katkı verir mi? Neden?

Bazı fotoğrafçıların hiçbir yarışmaya girmeden de kariyer yaptığını biliyoruz. Önemli olan ortaya konulan iştir. Yani iyi fotoğraflar üretmektir. Elbette ki yarışmalardan elde edilen iyi dereceler kişiye bazı değerler katabilir. Örneğin Fiap tarafından verilen unvanları elde etmek için, yurtdışındaki yarışmalara beş yıl üst üste katılmak gerekmektedir.

Gördüğünüz enteresan şeylerin fotograflarını çeker misiniz?

Herkes her şeyin fotoğrafını çekebilir de çekmeyebilir de. Bu kişiye göre değişen bir durum. Evet, gördüğüm enteresan şeylerin fotoğrafını çekerim. Çünkü enteresan şeylerde farklı durumlar vardır ve o durumların benim gözümle başka insanlar tarafından da görülmesini isterim.

Fotograf çekmek için sahaya çıkar mısınız? Neden?

Evet, hem de sık sık sahaya çıkarım. Bazen mevsimlere göre de hareket ettiğim olur. Manisa lalesini çekmek için ya da Uludağ’da Apollo Kelebeği’ni aramak için günleri iple çektiğimi ve bu uğurda uzun ve yorucu seyahatlere katlandığımı bilirim.

Deneysel ya da kreatif fotograf diye ortaya konan her fotograf yaratıcı bir çalışma mıdır?

Önemli olan fotoğrafın ne anlattığı ve nasıl anlatıldığıdır. Eğer bir yaratma eylemi varsa, yapılan işin özgün olması gerekmektedir.

Bu güne kadar sizi en çok hoşnut eden projeniz hangisidir? Nasıl bir çalışmadır ve neden hoşnutsunuz o çalışmadan?

“Atatürk Kalbimizde Yaşıyor” adlı fotoğraf projesi, beni en çok hoşnut eden projemdir. Atatürkçülüğü ile bilinen Prof.Dr.Ahmet Taner Kışlalı’nın cenaze töreninde, altı makara siyah beyaz filmle çekim yapmak için gitmiştim. İnsanlar yürüyüş halindeydi ve çoğu insanın Atatürk fotoğraflarını taşıdığını fark ettim. O gün boyunca Atatürk fotoğrafını taşıyan insanları fotoğraflamaya gayret ettim. O tarihten sonra başka günlerde de Atatürk’ün fotoğraflarını taşıyan insanları takip etmeye devam ettim ve devam ediyorum.

En çok feyz aldığınız, sizi bilgilendiren ya da size en fazla şeyi öğrettiğini düşündüğünüz usta kimdir?

Kitaplarım ve onların yaratıcıları…

Atölye önemli midir? Neden?

Atölye çalışmalarının önemli olduğunu düşünmekteyim. Çünkü, çalışmalar bir eğitmen tarafından yönlendirilmekte ve paylaşım artmaktadır.

Teknolojik yeniliklere karşı tepkiniz nasıldır? Örneğin, dijital geçiş hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?

Teknolojik gelişmelere karşı, yakından ilgili olduğumu söylemeliyim. Kaçınılmaz olarak bu süreç beni de etkilemiştir. Dijital fotoğraf makinesini ilk çıktığı yıldan itibaren kullanmaktayım.

Her zaman yeter miktarda ekipmanınız oldu mu, ekipman konusunda sıkıntı çektiniz mi hiç?

Ekipman, bir fotoğrafçı için olmazsa olmazlar arasındadır.

S/B ya da Renkli fotograftan hangisi daha fazla ilginizi çeker? Neden?

Konusuna göre ya da fotoğraftaki anlamına göre her ikisi de ilgimi çeker. 

Yeter miktarda Türk fotografçılarının fotograf albümü var mıdır sizce? bu konuda bir eksiklik var ise, size göre nedeni nedir?

2000’li yıllara kadar bir elin parmaklarını geçmeyecek düzeyde fotoğraf albümleri görebiliyorduk. Bugün hatırı sayılır sayıda fotoğraf albümleri görülebilmekte. Ayrıca ticari bir kuruluş tarafından, “Türk fotoğrafçıları Kütüphanesi” adı altında albümler basılmıştır. İnternet dünyasının yaygınlaştığı bu günlerde, basılı yayınların artması da ilgi çekici bir durumdur.

Fotograf neden satın alınmaz Türkiye’ de?

Fotoğraf satın alınmamasının birçok nedeni olabilir.  Yetişme ortamının, eğitim düzeyinin ve kültür yapısının etkisi bence çok büyüktür. Bir takvim yaprağını yırtıp duvarımıza asarız ancak, aynı fotoğrafı bir sergiden almayı tercih etmeyiz.

Yeter miktarda fotografa kuramsal eser var mıdır Türkiye’ de? Yoksa, neden yoktur?

Bütün fotoğraf işlerini görmüş olmasam da,  kuramsal fotoğraf işlerinin çok az olduğunu tahmin etmekteyim. Bunun en büyük sebebi, Türkiye’de fotoğraf eğitiminin henüz yaygınlaşmamasından kaynaklanmaktadır.

Fotograf eğitimi verdiniz mi hiç? Verdiyseniz nerelerde ve hangi eğitimleri verdiniz?

Fotoğraf Sanatı Kurumu’nda, Ankara’da bir meslek lisesinde temel eğitim düzeyinde eğitimler verdim.

Hazırladığınız kitaplar var mı? Varsa içerikleri nedir?

“Ortaköy’den Hacı Bektaş’a” adlı fotoğraf ve öykü kitabım var. Bu kitap Anadolu’nun ortasındaki bir köy kültürünü ve Hacıbektaş’ı anlatmaktadır.

Bir dia gösterisi ya da dijital imaj gösterisine veya fotograf sergisine müzik ya da şiirin eşlik etmesi, ya da dans figürleriyle eşlik edilmesi sizce katkı verir mi?

Her birisinin farklı etkileri olduğunu düşünmekteyim. Birkaç gösteriyi müzik olmadan sundum. Bir sessizlik içinde akıp giden görüntüler izleyici üzerinde nasıl etki bıraktı bilmiyorum. Ama isterim ki müzik olmadan da fotoğraflar aynı etkiyi verebilsin. Müzik mutlaka ki izleyen üzerinde etkiler bırakacaktır. Dramatik ya da eğlenceli görüntüleri müzik eşliğinde sunmak izleyicide bütünleyen bir etki bırakacağı kesindir. O yüzden farklı disiplinlerin aynı anda kullanılması ayrı bir titizlik ve bilgi gerektirmektedir. Ayrıca bir fotoğraf gösterisinde müzik, fotoğrafın önüne geçecek kadar etkisi ön planda olmamalıdır.

Bir şiirde vurgulanmak istenen ana tema için bir fotograf yapılabilir mi?

Şiirden yola çıkarak fotoğraf yapıldı mı hatırlamıyorum. Ama neden olmasın.

Bir fotografa şiir yazılabilir mi?

Eğer bir etkilenme söz konusu ise her şey için şiir yazılabilir.

Bir öyküden veya romandan yola çıkılarak bir fotograf yapılabilir mi?

Bu yazmaktan daha zor. Yani öyle bir fotoğraf üretilmeli ki içinde tüm hikayeyi anlatabilsin. 

Fotografın resimselliği nedir? Neden önemlidir fotografta resimsellik? Ya da önemsiz midir?

Fotoğraf var olmadan önce resim sanatı binlerce yıl öncesinde vardı. İnsanlar, duygu ve düşüncelerinin resim yaparak ifade etmeye çalışmışlar. Fotoğrafta resmin bazı kuralları uygulanmaktadır. Renk, kompozisyon, grafik öğeler, atmosfer, soyutluluk vb. Fotoğrafın resimselliği, herhangi bir şeyin gerçeküstü bir ifadeyle anlatılmasıyla ya da atmosferi ile doğrudan ilgilidir.

Fotografta üçüncü boyut arayışları önemli midir, gerekli midir? Neden?

Fotoğrafta üçüncü boyut arayışı her zaman kabul gören bir uygulamadır. Perspektif vererek ya da gölgeyi biçimlendirerek fotoğrafa bir hacim kazandırmaya çalışırız. Bizi etkileyen bazı fotoğrafların okumasını yaptığımızda, o fotoğrafın boyut meselesinin hallettiğini görebiliriz.

Fotograf yapma olanaklarınız olmasaydı, hangi sanat dalı ile ilgilenirdiniz?

Zorlama bir cevap olsa da, yanıtım çizmek.

Yeterli süreli fotograf yayını var mıdır? Birçok yayın neden kısa sürede yayın hayatını bitirmektedir?

İçinde bulunduğumuz zaman diliminde, fotoğrafla ilgili hem internet yayıncılığı, hem de basılı yayınların sayısı hiç de az değil.  Yanılmıyorsam bugüne kadar 50 sayıyı bulan iki dergi var. Birincisi 1970’li yılların “Yeni Fotoğraf” dergisi, diğeri de hala devam eden “Fotoğraf” dergisidir. Dergilerin yayın hayatına devam etmesi, derginin satma gücüyle doğrudan ilgili olsa da en büyük payı reklam gelirleri oluşturmaktadır.

e-yayıncılık ilginizi çekiyormu? e-yayının geleceği için neler düşünüyorsunuz?  

İnternet yayıncılığı bugün en çok başvurulan yayıncılık örneği. Hem ucuz, hem depolama olanağı var, hem de bilgiye anında ulaşılıyor. Burada sorun bilginin ne kadar güvenilir olduğu ya da kim tarafından verildiğidir.

Her fotograf için sanat eseridir diyebilir miyiz? Neden?

Yabancı bir fotoğrafçının şu sözü zannediyorum bu soruya en iyi cevaptır. “fotoğraf sanatı değil, sanat fotoğrafı”    

Boynunda iyi bir fotograf makinesi asılı olan herkes bir sanatçı mıdır? Neden?

Fotoğraf bir sanat uygulamasıdır ancak, her fotoğraf sanat eseri olmadığı gibi, her fotoğrafçı da fotoğraf sanatçısı değildir. Sanatçı kişi, özgün işler üreten ve bu işleri sunan kişidir. 

Çok iyi fotograf çekmek yeterli midir? Neden?

Fotoğraf çekmeden önce düşünme eylemi başlar. Sonra teknik koşullar devreye girer.  Fotoğrafı çektikten sonra ya da öncesinde, o görüntü hakkında ne biliyoruz ya da o görüntünün ne kadar arkasında durabiliyoruz. Yani ne anlatıyoruz? Bu sorulara cevaplar aramalıyız ya da verebilmeliyiz.

Fotograf karelerinize duygu ve düşüncelerinizi yansıtabiliyor musunuz?

Duygu ve düşünce, iyi fotoğraf üretebilmenin olmazsa olmazlarından. İster bir insan,  ister bir çiçek ya da bir taş olsun hiç fark etmez, onu çekmekteki amacımızı ortaya koyarak fotoğrafı çekeriz.

Anı dondurmak size güç katıyor mu?

Fotoğrafın en büyük özelliği bir anı dondurabilmesidir. Özellikle hareket eden şeylerin fotoğraflarının anları, beni en çok etkileyen an fotoğraflarıdır. Çünkü o an, bir daha tekrarlanamayacaktır.

Fotograf size ne ifade ediyor?

Fotoğraf, yaşamın bir yansımasıdır. Görüneni görünür kılan bir araçtır.

Fotograf yaparken en önem verdiğiniz şey nedir?

Kompozisyona ve ışığa çok dikkat ederim. Doğru zamanda doğru yerde olmaya da özen gösteririm.

Türkiye'de bir fotoğrafçının ünlü olabilmesi için hangi faktörler önemlidir: göz, kadraj, ışık bilgisi, teknik, photoshop, dijital maharetler?

Yukarıdakileri ünlü olmanın koşulları olarak görmüyorum. Yapılan iyi fotoğraf işleri, açılan sergiler, yayınlanan kitaplar ve yazılan makaleler, bir gün hak edilen ünü getirecektir diye düşünüyorum.

Fikret ÖZKAPLAN’I iyi tanıyan yakın arkadaşı, dostu Sami TÜRKAY’DAN dinleyelim;

Fikret ÖZKAPLAN’I anlatmak çok kolay bir iş değil. Paylaştıklarım anlatmaya yeter mi bilmiyorum. Doğa, fotoğraf, dostluk ve dürüstlük paylaşımlarım. Arkadaşı olma sansını yaşayan biriyim.

ÖZKAPLAN doğa ve fotoğraf alanında yaşadığı coğrafyayı merak eden, araştıran, okuyan bilge olma yolunda olan ender insanlardandır. Adam gibi adamdır.

Profesyonel mesleği mali müşavirliği bırakıp sevdiği iş olan doğa ve fotoğrafa kendini adamış yaşam şekli olmuş ve bunu tutku haline getiren sayılı insanlardandır.

ÖZKAPLAN bilgi ve donanımın önemini bilen yaşamın ayrıntılarını gören sürekli kendini bilgi anlamında besleyen bir hayat görüşü vardır. Sürekli okur ve okuduklarından oluşan çok zengin bir kütüphanesi vardır. Bunun için servet denilecek harcamalar yapmıştır. Bilgisini herkesle paylaşabilen paylaştıkça büyüdüğünü gören biridir. Doğa ve fotoğraf alanında güvenilir bilgiye sahiptir.

ÖZKAPLAN’ ın dıştan sert görünüşünün altında çok yumuşak kocaman bir yüreği vardır. İnsan sıcaklığı vardır. Anadolu’nun saf ve temiz ve karşılık gözetmeyen insanlığını kent koşullarında yaşayan ve yaşatan biridir. Özgüveni tamdır ve bunu güvenilirlik olarak karşı tarafa yaşatır. Sivil toplum kuruluşlarını önemini bilen her fırsatta içinde yer alan maddi ve manevi katkısını esirgemeyen yurttaşlık görevini yerine getiren vatanın ve milletini seven güzel insandır. Dilerim insanlığını koruyabilir ve sağlıklı huzur içinde yaşar.

Birlikte çok şey başardık, başarmaya da devam edeceğiz.

Sami TÜRKAY

Röportaj : Nur YÜCEL 
 

Use By Author Permission Only.