Doğumunun yüzüncü yılı anısına...

... O hem güçlü hem zayıf, hem küfürbaz, hem kadın... Frida Kahlo genç kızlığında geçirdiği bir otobüs kazasında ciddi anlamda yaralanmış ve tüm bedeni sargılar ve alçılar içinde yatağına çakılı yaşamaya mahkum olduğu dönemde resim yapmaya başlamış...

Anne olma isteği ağır bastığında duvar ressamı Diego Rivera ile evlenmiş... Bu arada kendi resim tarzını da resim dünyasına kabul ettirmeyi başarmış... Ülkesi, sürrealizm, antik Aztek inançları, doğu felsefesi ve tıbbi terimlerden esinlenmiş ve etkilenmiş ve bunları eserlerine ustaca yansıtmıştır... Ölümünden 5 sene sonra resim otoritelerince çağının en büyük ve önemli sanatçılarından biri kabul edilmiştir... 

FRIDA : Meksika` nın asi ressamı ...
 
Diktatör Porfirio Diaz`a karşı yapılan Zapatista devrimin tam da ortasında 1907 de Meksika` da olağanüstü bir kaderi yaşamak için doğdu... Politik başkaldırısı, artistik heyecanı, Diego Rivera ile tutkulu aşkları, acının dramı, gurur ve masumiyet, tahrik ve şiddet, ve realizm... işte ona yaşama gücü, yaşama direnci verenler... 

Frida, bir eser, bir yaşam ve bir yazgı...

Frida Kahlo 1907 yılında Mexico City’nin güneyindeki Coyoacan’da, Macar Yahudisi, fotoğrafçı Wilhelm Kahlo ve kızılderili asıllı Matilde Calderon Gonzales’in dört kızından üçüncüsü olarak dünyaya geldi. 6 Temmuz 1907 günü doğmuş olmasına rağmen, kendisi, doğum tarihini, yaşamının, modern Meksika'nın doğuşuyla başlamış olmasını istediğinden Meksika devriminin gerçekleştiği 7 Temmuz 1910 günü olarak ilan etti...

8 yaşında çocuk felçi geçirmiş ve sağ ayağı deforme olmuş... Escuela Nacional Preparatoria Tıp fakültesinde öğrenciyken okullarının duvarlarına resim yapmakta olan Diego Rivera ile karşılaşmış, o an arkadaşlarına: "Ben bu adamdan çocuk doğuracağım, anne olacağım " demiş ve eklemiş "Bir dahi, beyaz atlı prensden daima daha iyidir..." Frida, insanları şok etmeyi, şaşırtmayı seven biri, zamanla bu iddiasını unutur, o zamanlar ne aşktan ne de onu yıllarca ızdırap içinde bırakacak ve çürütecek acılarından ve ağrılarından habersizdir...

Frida` nın babası ressam ve fotoğraf sanatçısıdır... Frida` ya tutkularını bulaştırır ve Frida babasının yanında portre ve natürmort çalışmalarına başlar... Kendi kendinin modelidir ve o dönemde bir çok otoportre çalışmıştır...

 






















17 Eylül 1925 tarihinde, 18 yaşındayken, arkadaşı Alejandro Gomez Arias ile birlikte korkunç bir trafik kazası geçirir, içinde bulunduğu otobüs kaza yapar; o karnından, uterus`una, ayaklarından sırtına kadar her yerinden ciddi ölçüde yaralanır...
. 
Ciddi anlamda zedelenen omuriliği ve deforme olan bir bacağının ağrılarına karşı, olağanüstü bir dayanma gücü geliştirir. Tüm yaşamı ardı ardına geçirdiği bir çok ameliyat, uzun süreli hastane ve nekahat dönemleri ile geçer.... Bu arada eserlerine tema olarak bol bol; kürtaj, ameliyatlar, seks, bekaret, yaralı deriler (bedenler), fiziksel ve psişik ağrılar konuk olur..

Parçalanmış omurilik adlı eserine şöyle yazar...

``...Oturmuştum...Deri korsem elimde... Sırtımın bir kısmı açık ve o... çocuğu doktorun yaptığı ameliyatların izleri... 7 omurilik ameliyatı ve hala tekerlekli sandalyedeyim...son derece yorgun, tanımsız bir ümisizlik içindeyim ama yaşamak istiyorum...``

Eserleri ızdırabını yansıtmaktadir ki bu son derece doğaldır, zira ömrünün büyük bir kısmını bir yatağa bağımlı, kımıldayamadan geçirmekte, oysa o hayvanları, doğayı ve çocukları resmetmeyi sevmekte... İlk tablosunu arkadaşı Alejandro Gomez` e hediye eder... 

Kadın haklarının şiddetli savunucusu, biseksüel ilişki içinde olduğu ünlü fotoğrafçı Tina Modotti ve Meksikalı şarkıcı Chavela Vargas'a ve siyasi düşüncelerine son derece bağlıdır... 1928 yılında Meksika Komünist partisine kayıt olur... 

Andre Breton, onu, sanatına; yaşamını, fikirlerini,düşüncelerini birbirine eklemiş, bombanın üstüne bağlı kurdela olarak tanımlar... 1939 yılında Diego ile boşanmalarını müteakip, Avrupalı Frida ile Diego` nun tercih ettiği, geleneklerine bağlı Meksikalı Frida arasında seçim yapmanın imkansızlığını "les deux Fridas / iki Frida" adli eserinde resimler... 

Duvar Ressamları hareketinin doğuşu :  





















1920' li yıllarda, Alvaro Obregon hükümeti sırasında, Milli Eğitim Bakanı Jose Vasconcelos; uzun süre Avrupa 'da ikamet edip geri dönmüş olan Diego Rivera destekli, resmi, kültürel bir program ilan eder... Vasconcelos bir çok ressamı davet eder ve Yucetan`a bir seyahat organize eder... Onlardan, arkeolojik bölgeleri gezmelerini ve Meksika Halk sanatlarını tanıtmalarını ister... 1922 yılında Vascencelos, devrimci ressam, heykeltraş ve gravürcüler sendikası üyeleri ile ülkesinin kültürel kimliğini bulabilmesi için; -onca yılın Hristiyan ve İspanyol baskı ve etkisinden bunalmış farklı halklarına, ırksal ve sosyal haklarında eşitlik vererek- onları koruma altına almaya ve onları desteklemeye karar verir... Ve devrimci hareket doğar... Diego Rivera, David Alfaro Siqueiros, sonrasında Jose Clemente Orozco ve Rufino Tamayo bu harekete katılır ve baş aktörleri olurlar..

Diego Rivera , 8 Aralık 1886'da Guanajuato'da doğmuş... Çok küçük yaşlarda ikizinin ölümüne sebep olmuş ve bu , yaşamı boyunca onda derin izler bırakmış, ölüm ve antitez resimlerinin ana teması olmuş ve bu becerisini, babasının, onun askeri okul öğrencisi olmasını isteğine rağmen ; Academie des Beaux-Arts de San Carlos (San Carlos Güzel Sanatlar Akademisi) da sürdürmüştür... 1906 yılında devletin valisi Veracruz’ dan burs almış ve vali Veracruz onun, Avrupa' da , Latin Amerikalı ünlü artist, duvar ressamı, desinatör, grafist ve heykeltraş sıfatlarını kazanmasına vesile olacak bir çok eserini satın almıştır... Diego, klasik bir eğitim sonrası 20 yaşında Avrupa` ya gider ve Paris`de Montparnasse` a yerleşir... Orada Mondrian, Breton, Ehrenbourg ve Trotsky ile tanışır... Aralarında Amedeo Modigliani ve Pablo Picasso da olan bir çok ressamla arkadaş olur... Sık sık Pigalle` e takılır bu yüzden arkadaşları ile arası nahoş olur,

Andre Breton, Diego Rivera , Leon Trotsky - Mexico 1938 -


Ilk eşi Angelina Beloff ve Marevna Vorobiev sayesinde Rus kolonisi ressamları ile bir İspanya seyahatinde de Goya ve Greco` nun eserleri ile tanışır ve çok etkilenir... 1913 yılında, Paris'te kendi şahsına münhasır bir analitik kübizm denemesine girer ve bir çok kritik ve polemik ile yüzyüze gelir, çatışma derecesine geldiğinde kendini figürativ resme yönlendirir ve Cezanne` ı keşfeder..., Ingres ve Renoir da onun portre çalışmalarını oldukça etkileyecektir... 

 



Meksika' nın dünü ve bugünü

Tüm bunlar olurken Meksika' da, Eğitim Bakanı Jose Vasconcelos , ilan ettiği kültürel program çerçevesinde Diego Rivera'yı görevlendirir... Diego Temmuz 1921' de ülkesine döner, Meksika' daki politik ve sosyal olaylardan cesaret alır, yaptığı duvar resimleri ile hem hareketin hem de propogandanın lideri konumuna gelir... 1931 yılından sonra şöhreti ülkesinin sınırlarını aşar ve Newyork Modern Sanatlar Müzesi için retrospectif bir çalışma yapmaya; Jose Clemente Orozco ve David Alfaro Siqueiros ile birlikte davet edilir...

Detroit da çalışmaya başlar... "Industrie de Detroit / Detroit Sanayisi" yerine, eserini "L'homme et la Machine / Makinalı adam" olarak isimlendirir... 

Kavşakdaki adam

Daha sonra New-York' da zamanın milyarderi haline gelen ve meşhur iş merkezini açacak olan Rockfeller adına "L'homme au Croisement / Kavşaktaki adam" ı resmetmeye başlar... (1932-33)... Ama çalışması bir süre sonra tenkit edilmeye başlanır zira duvar resminde Lenin ve Marx`ı bariz şekilde görünür çizmiştir... Rockfeller` in emri ile duvar yıkılır ve resim yok edilir... Medya bu olaya büyük bir skandal olarak bakar , bir komisyon Chicago Uluslararası Fuarı için vermiş olduğu siparişini iptal eder... 

Dünyayı kontrol eden adam

1934 yılında "L'homme, Controleur de l'Univers / Dünyayı kontrol eden adam" ile kendini yeniden ve Meksika' da bulur...
 
Karşılaşmaları :
...Başlangıç Diego...
...Yapıcı Diego...
...Çocuğum Diego...
...Ressam Diego...
...Babam Diego...
...Oğlum Diego...
...Sevgilim Diego...
...Kocam Diego...
...Dostum Diego...
...Anam Diego...
...Ben Diego...
...Evren Diego...



Frida' nin günlüğünden. 

Diego, Frida’ dan 20 yaş büyük olmasına rağmen, karşılaşmaları gerçek anlamda yıldırım aşkıydı ve 29 Ağustos 1929 da evlendiler... Güney Meksika 'da bir çok sanatçının ikamet etmekte olduğu Coyoacan' da yerleştiler... Evlerini hem atölye hem de yaşama uygun şekilde düzenlenmişlerdi... Diego evinin tüm duvarlarını fresklerle süsledi... Mutlulukları bir kaç sokak öteden duyulmakta , hissedilmekteydi...

Ama birliktelikleri bir çok mübadele atlattı... Frida iki kez çocuğunu aldırmak zorunda kaldı... ve felç geçirdi... o dönemde ünlü tablosu "La Cama Volando" yu resmetti... 

Diego , iri yarı ama çok sevimli bir insandı ve gerek ünü, gerekse romantik kişiliği ile bir çok kadın tarafından seviliyordu, o kadar ileri gitti ki... Frida'yı öz be öz kız kardeşi Christina ile –bile- aldatacak kadar... Frida, onun bu davranışının karşılığını, Diego` yu -1937 yılında evlerinde bir süre siyasi sığınmacı olarak yaşayan- Leon Trotsky ile aldatarak ödedi ve boşandılar... Sadece bir sene dayanabildiler ayrı kalmaya... 1938 yılında Andre Breton sayesinde Frida, eserlerini New York` un ünlü Galerie Julien Levy resim galerisinde sergiledi... Diego' dan uzak olduğu bu dönemde fotoğrafçı Nickolas Muray ve heykeltraş Isamu Noguchi ile birlikte oldu...

Aralık 1940' da Diego ve Frida tekrar evlenirler ve Frida 1943 yılında La Esmeralda Sanat okulunda eğitimci olarak görev alır... Bir kaç ay sonra Frida’ nın kötüleşen sağlık durumu, derslerini evinde Coyoacan' da vermesine sebep olur...Sağlığı, geçirdiği tüm ameliyatlara rağmen gün geçtikçe daha kötüleşir ama  O yine de resim yapmaya devam eder, ta ki 13 Temmuz 1954' de tüm gücü tükenene kadar... Krematoryum dan çıkan Diego hüznünü kimseden saklamaz; güvercinini alevlere teslim etmiştir... 

Diego Rivera 1955 yılında editör Emma Hurtado ile evlenir ama kanser illeti yakasına yapışır... Tedavi için Moskova 'ya gider ve sonra Meksika' ya geri döner, Acapulco 'da, arkadaşı Dolores Olmedo' nun evine yerleşir ve orada son resimlerini yapmaya devam eder...Başkente döndüğünde San Angel Inn' deki atölyesinde 24 Kasım 1957' de 72 yaşında geçirdiği kalp krizi sonrasında ölür... Devlet Başkanı resmi yas ilan eder ve külleri Panteon Civil' de Dolores de " La Rotonda de los Hombres Illustres " de sergilenir... 1958 yılında evleri La Maison Bleu (mavi ev) müze haline getirilir ve Frida Kahlo adı ile anılır geliri de Diego` nun isteği ile Meksika halkına bırakılır...