Kanoo Plains'deki tüm varlığı üç sıra, dört sandalye, bir masa ve eski bir dolap olan AIDS danışma merkezine ilk girdiğimde gördüğüm şey yaklaşık on beş kadar ilaç almayı bekleyen hastaydı. Onca hasta arasından uzaktaki sıranın en köşesine tünemiş bir çocuk dikkatimi çekti. Çok hasta görünen çocuk neredeyse oturduğu sıradan yere düşecek gibiydi. Merkezdekilerin söylediğine göre ismi Antony Okkoth olan on bir yaşındaki bu AIDS hastası iltihaptan yanaklarına kadar şişmiş boğazı, devamlı çektiği üst solunum yolu rahatsızlıkları ve yüksek ateş yüzünden çok bitkindi. Antony Okkoth o gün yaklaşık üç saat kadar bekledikten sonra ilaç kalmadığı için evine yollandı.

Antony'yi ikinci defa güzel bir ekim günü yol kenarındaki büyükçe bir arazide futbol oynayan çocukları seyrederken gördüm. Beraberimdekilerle çocuğa doğru gidip yanına oturduk. Çocuk benden ürkmüştü ama bunu belli etmemeye çalışırcasına suratıma dahi bakmıyordu. Gözünü paçavra parçalarından yapılmış topun peşinden iştahla koşan yaşıtlarından hiç ayırmayan çocuk konuşmaya başladığında ilk dikkatimi çeken şey anlaşılmaz bir tonda fısıltıyla konuşması olmuştu. Antony ciğerlerinde ve üst solunum yollarındaki kronikleşmiş iltihap yüzünden acı çekmemek için fısıldayarak konuşuyor, fısıldamaları arada sırada mırıltılara dönüştüğündeyse onu hiç anlayamadığımızı görerek sesini yükseltmeye çalışıyor ve yükselen sesiyle tetiklenen kuru bir öksürüğe esir düşüyordu. Artık ev işlerini dahi yapamayacak kadar yaşlı olan büyükannesi ile yaşayan çocuk daha bir bebekken anne babasını kaybetmişti ve doğuştan HIV pozitifdi. Hiç okula gidememiş olan Antony'nin taşıdığı virüs hakkında hiçbir fikri yoktu. Zaten bu küçük yaşında AIDS gibi karmaşık bir hastalığın ne olduğunu anlaması da mümkün değildi. Biraz konuştuktan sonra farklı bir çocuk olduğu gözden kaçmıyordu. Hayatı boyunca diğerleri tarafından dışlanmaktan içine kapanmış, sert, aşırı gururlu ve yaşıtlarından çok daha olgun bir yapıya bürünmüştü. Antony'ye oradan ayrılırken "iyileşince en fazla ne yapmak istersin" diye sorduk. Çocuk başıyla futbol oynayan çocukları gösterip mırıldandı, "futbol oynayacağım".

O hafta AIDS danışma merkezinde Antony'ye bir kez daha rastladım. Çok daha bitkindi. Yine ilaç bulmaya çalışıyordu ama ne yazık ki yokluklarla boğuşan bu yerde en “yok” olan şey ilaçtı. Benimle ilgilenen görevli Hezekiah'ın yardımıyla onunla konuşmaya çalıştım ama konuşacak hali dahi yoktu. Aç olup olmadığını sorduk. Cevap vermedi. Onu bir savunma kalkanı gibi sarmalayan aşırı gurur açlığını dahi itiraf etmesine izin vermiyordu. Çocuğun aç olduğunu gören Hezekiah ona bir bardak bol şekerli sütlü çay verdi. Antony bardağı masanın üstünden aldı ama zorlukla kaldırabildi. Küçük elleri öylesine titriyordu ki bir türlü bardağı ağzına götürmeyi başaramadı. Titreyen ellerine kilitlenmiş bakışlarımı farkedince utandı ve hiç içemeden bardağı yavaşça masaya geri bıraktı. Utanması gerekenin kendim olduğunu farkederek odadan çıktım. Nedendir bilmiyorum ama dışarı çıkar çıkmaz arkama dönüp aralık kapıdan çocuğa bir kez daha bakmak ihtiyacı hissettim. Odada yalnız kalan Antony bir kedi yavrusu gibi masanın üstünde duran bardağın üstüne çökmüş sütlü çayı içmeye çalışıyordu.

O pazar günü Kanoo Plains'de köhne bir kilisedeki sabah ayinine davet edilmiştim. Davetin sebebi ayinden sonra vaizin beni cemaate tanıtıp onlardan araştırmama yardım etmelerini istemesiydi. Kiliseye girdiğimizde yaklaşık elli kişilik bir kalabalık bizi meraklı gözlerle süzdü. İkinci sırada boş bir yer bulup oturduk. İster istemez ben de kilisede toplanmış bu insanları süzerken Antony'nin uzak bir köşede tek başına oturuyor olduğunu farkettim. Çocuk bizi görmesine rağmen hiç de oralı olmamıştı. Sıkıcı geçen ayin boyunca zaman zaman arkama dönüp ona baktım. Zaten herkesten uzakta oturan Antony gözleri kapalı kendi kendine mırıldanıyor, gülümsüyor ve hatta bazen birisiyle hararetle tartışıyormuş gibi garip vücut hareketleri yapıyordu. Bu garip hareketleri zaten içimde bu çocuğa karşı oluşan ilgiyi daha da canlandırmıştı. Ayinden sonra vaizle konuşurken laf arasında ona Antony'yi sordum. Çocuk her pazar sabahı kilisenin açılışından günün son ayini sona erip kapılar kapanana dek herkesten uzak bir köşede kendi kendine bir şeyler konuşarak oturururmuş. O gün Antony'yi rahatsız etmemek için yanına gitmedim.

Yoğun geçen bir hafta sonrası otelde dinlenirken birden aklıma Antony takıldı. Çocuğu bir daha  görmemiştim ve doğrusu merak ediyordum. Ertesi sabah kaldığım otelin bulunduğu Kisumu şehrinde küçük bir dükkândan Antony için bir futbol topu satın aldım. Şehirde bir iki işimi gördükten sonra öğlene doğru Hezekiah ile buluşup çocuğun yaşadığı kırsaldaki eve gittik. Ev topraktan yapılmış çatısı sazlarla örtülü tek oda bir kulübeydi. Bu kara kıtada her yerde görülebilecek dozu yüksek sefalet bu eve de hakimdi. Çocuğun yaşlı büyükannesi bizi dışarıda karşıladı. Hezekiah kadına beni tanıttı ve Antony'yi görmeye geldiğimizi söyledi. Belli ki evinde misafir görmeye alışık olmayan yaşlı kadın buna bayağı şaşırmıştı. Ama kısa sürede ilk anki şaşkınlığı telaşlı bir mutluluğa dönüştü ve bizi içeriye buyur etti. Hemen tahta bir tabure bulup üstünü elbisesinin eteği ile hızlıca sildi ve beni kibarca oturttu. Kadının söylediğine göre Antony su getirmeye gitmişti ve neredeyse dönecekti. Gerçekten çok yaşlı olan büyükanne Hezekiah'a çocuk için çok üzüldüğünü ama elinden hiçbir şey gelmediğini hararetle anlatıyordu. Evin içi o kadar havasız ve sıcaktı ki çocuğun gelmesini, dışarıda kavurucu güneşin altında beklemeyi yeğledik. Az bir süre daha bekledikten sonra Antony uzaktan elinde bir bidonla göründü. Biraz daha yaklaşınca Hezekiah yanına gidip bidonu elinden aldı. Çocuk ağır gelmeye başlayan bidondaki suyu yolda boşalta boşalta gelmiş ve ancak yarıya yakınını oraya kadar taşıyabilmişti. Böylece zaten devamlı halsiz olan Antony nefes nefese kalmış ve iyice yorulmuştu. Hep beraber kulübenin önünde serili hasırın üstüne oturduk. Çocuk elimizdeki topu görmüş ve meraklanmıştı. İkide bir kaçamak kaçamak topa bakıyor ama hiçbir şey sormuyordu. Biz ise bir süre daha hiç istifimizi bozmadan büyükanne ile konuşmaya devam ettik. Ve Antony'ye yaptığımız bu kısa süreli işkencenin nihayetinde topu ona verdik. Çok heyecanlanmıştı ama her zamanki gururlu haliyle bunu belli etmemeye çabalıyordu. Diğer çocuklar çalmasın diye topun üzerine ismini yazdık. Hezekiah onunla oynamayan diğer çocukları kastederek, "gördün mü bak, belki onlardan önce Tanrı ile buluşacaksın ama hepsi de bu top için O'nunla senden önce buluşmaya can atar" diyerek kaba bir kahkaha attı. Büyükanne ise bana sarıldı ve yaklaşık yarım dakika hiç bırakmadı. Belli ki evlerine pek kimsenin uğramadığı bu iki insanın arada sırada da olsa tutunacak birilerine ihtiyacı vardı. Kadın torununun ne kadar yalnız ve mutsuz olduğunu görüyor ve onu biraz olsun hayata bağlayacak her şeye  minnettar kalıyordu. Ve artık bu ucuz topun hatırına da olsa diğer çocuklar Antony'nin yanına gelip onunla konuşacaktı. Oysa hayatı boyunca doğru dürüst koşamamış dahi olan bu çocuk ne kadar istese de onlarla oynayacak güce sahip değildi...  

Aslında Antony o gün geçen seferkinden daha iyi görünüyordu. Ama yine de fısıldayarak konuşuyor ve biz ise yine onu anlamakta güçlük çekiyorduk. Laf arasında Hezekiah çocuğa pazar günü bizi kilisede görüp görmediğini sordu. Gördüm anlamında başını salladı. Ardından Hezekiah ona onca saat kilisede ne yaptığını sordu. Cevap vermedi. Hezekiah buna sinirlenmiş gözüküp buraya onunla konuşmaya geldiğimizi ve eğer bizimle konuşmak istemiyorsa gidebileceğimizi söyledi. Çocuk her zamanki gibi duygularını göstermemeye çalışsa da oraya geldiğimiz için çok mutluydu. Yüzüme baktı ve gülümsedi. Antony'nin daha evvel yüzüme bu kadar direkt baktığını hiç görmemiştim. Daha sonra teslim olmuş bir şekilde Hezekiah’a döndü ve o fısıldayan sesi ile "Annemi ve babamı soruyorum.." ve bir süre durakladıktan sonra ekledi "Bir de artık ne zaman iyileşeceğimi". Hezekiah "Kime?"diye sordu. Çocuk "Kilisedeki o adama" diye cevap verdi. Antony her kilisede resmi veya heykeli olan İsa'yı kastediyordu. "Ne kadar yavaş konuşsam da o beni duyuyor ve öksürmeden sadece onunla konuşabiliyorum.." diye devam ederken - ne kadar ironik ki - sesini duyarken dahi acı çektiğimiz o çirkin kuru öksürük küçük çocuğu susturdu ve yine dakikalarca durmak bilmedi.

O günden sonra Antony'yi iki veya üç defa daha gördüm ve beraberimdekilerle bölgeden ayrıldık. Yaklaşık bir ay kadar sonra Uganda'dan dönerken Kenya'nın bu bölgesinden tekrar geçtik. Geçerken tekrar uğradığımız o küçük AIDS danışma merkezindekilere Antony'yi sorduğumuzda çocuğun Kisumu'dan bayağı uzaktaki Homa Bay'de bir hastaneye kaldırıldığını öğrendik. Ve Antony'yi yolumuzun üstünde olmamasına rağmen ziyaret etmeye karar verdik. Homa Bay'deki o fakir hastaneye vardığımızda neredeyse akşam olmuş ve hastaların çoğu yataklarına çekilmişti. Antony'yi kısa bir aramadan sonra yaklaşık otuz hastanın yattığı bir koğuşta bulduk. Bizi gördüğüne sevinmişti. Ama artık çok hastaydı ve belli ki çok acı çekiyordu. Gözlerinden yaşlar gelene dek kusuyordu. Galiba en önemlisi de Antony artık konuşmuyor veya konuşamıyordu. Kisumu'da Antony'nin hastaneye kaldırıldığını öğrendiğim an onun hiç fotoğrafını çekmediğimi hatırlamış ve yüzünü belgeleyememekten korkmuştum. Garipti çünkü bu kadar vakit geçirdiğim diğer AIDS'lilerin onlarca fotoğrafını çekmiştim. Ve günün son ışıklarının da çekiliyor olduğu o an hayattan kayıp giden bu küçük çocuğu bir an önce belgelemeliyim diye bir paniğe kapıldım. Böylece çok acı çeken çocuğu bencilce yattığı yataktan kaldırdım. Onu ölümü beklediği o pis hastane yatağında hatırlamak istemiyordum. “Keşke o güzelim saçlarını da traş etmemiş olsalardı” diye düşündüğümü de hatırlıyorum. Antony'yi ayağa kaldırdığımda artık yürüyemediğini farkettim. Onu kucaklayıp dışarıya taşıdım ve arkadaşım oturabilmesi için bir tabure buldu. Onu oturttuk ama zavallı Antony taburenin üzerinde dengede duramıyordu. Çok çaba sarfeden çocuk bu çabanın sonucu yaklaşık on saniye kadar dayandı ve neredeyse düşecekken onu kaldırdık. Bu süre zarfında çocuğun iki kare fotoğrafını çektim ve kendimden bir kez daha utanarak Antony'yi yatağına geri taşıdım. Daha sonra çocuğa bakan ve onun uzaktan akrabası olduğunu öğrendiğimiz şişman bir hemşire içeri girdi. Kadın bizi görünce çok sevindi ve Antony'ye dönüp, "Hani hiç arkadaşın yoktu, bak onca yolu seni görmek için gelmişler" diye takıldı. Hayatı boyunca bir kurtarıcı beklemiş ama artık öyle bir kurtarıcının varolmadığını anlamış olan küçük çocuk belli belirsiz gülümsedi ve gözlerinden dökülen bir çift yaş gülümsemeye çalışan dudaklarının üzerinde parıldayarak kayboldu. Ağlamamak için kendimi zor tuttum ve bir kere daha bencilce çocukla bir çırpıda vedalaşıp kaçarcasına kendimi dışarı attım.

Kadın bizi hastanenin dış kapısına kadar uğurlarken geçen hafta hastanede Antony'nin geceleri birlikte uyuduğu topunun çalındığını söyledi. Çocuk bunun için çok ağlamış ve neredeyse hastanedeki herkese topunu görüp görmediklerini sormuş. Daha sonra umudunu kaybeden Antony günlerce kimseyle konuşmamış. Ve beş gün önce garip bir başka şey olmuş. Dışarıda şiddetli bir rüzgar çıkmış. O bitkin Antony rüzgarın sesini duyar duymaz bir ok gibi yatağından fırlayıp bahçeye çıkmaya çalışmış. Ama kadın daha fazla üşütür endişesiyle ona izin vermemiş. Buna rağmen çocuk yaklaşık yarım saat boyunca hıçkıra hıçkıra ağlayarak dışarı çıkmak için ona yalvarmış. Kadın onu çok zor zaptedebilmiş. Ve sonunda dışarı çıkamayacağını anlayan Antony pencerenin kenarına çökmüş, rüzgar dinene dek dışarıya bakıp kendi kendine birşeyler mırıldanmış. Sanki dışarıdaki rüzgarla konuşuyormuş gibi... Ve ertesi sabah durumu ağırlaşmış. Artık ne yürüyor ne de konuşabiliyormuş. Şişman kadın bunları anlattıktan sonra kendini önemseyen bir tavırla o rüzgarlı günü kastederek, "Galiba o gün bana kızdığından öyle söyleniyordu" diyerek güldü. Biz ise bastıran gece ile beraber Homa Bay'deki o fakir hastaneden ayrıldık.

Antony Okkoth onu ziyaretimizden iki gün sonra komaya girdi ve o hafta daha on bir yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Açıkçası ölüm haberini aldığımda çok üzülmedim. Bir çocuğun çekmemesi gereken acıları çekmişti ve bu acıları artık çekmesi gerekmiyordu. Bugün düşünüyorum da acaba Antony o gün rüzgara neler söylüyordu? Bunun cevabını hiç bilemeyeceğim. Ama belki de rüzgarın kulağına fısıldanan o sözler onun gücüyle uzak bir yerlere uçuşmuş ve artık birileri tarafından duyulup cevaplanmayı bekliyordur.