Bu kitabı yayınlandığı 2004 yılında aldım. Sürekli el altında bulundurduğum ve sık sık başvurduğum bir kaynaktır. Kitap hakkında mutlaka tanıtım yazısı yazmak istiyordum, ancak daha sonraki aylarda. Öncelikle yazmak istediğim başka kitaplar vardı.

6 Mart'ta izlediğim bir sergi ve sergide gördüğüm bir fotoğraf düşüncemi değiştirdi; bu kitap hakkındaki yazıyı öne aldım.

Sergi, AFSAD'ın konuşma engelli genç ve çocuklarla çalışmasının sonucuydu. Bir uçurtma görüntüsü olduğu belirtilen fotoğrafı çeken Önder Akpınar isimli genç arkadaşımla, işaret dili çevirmeni aracılığı ile yaptığımız sohbet-görüşmeden anladığıma ve  eğitmen sevgili Fazlı Öztürk 'ün de belirttiğine göre,  fotoğrafçının renk bilgisi ileri düzeyde değildi. Ancak renk spektrumunu bu denli çarpıcı biçimde yorumlaması hayranlık vericiydi. İçtenlikle kutladığım fotoğrafçı arkadaşımın fotoğrafını izleyen sayfalarda inceleyebilirsiniz.

Yazar jim Juckerman 1970 yılında tıp öğrenimini yarıda bırakarak fotoğrafçılığa başlar. Fotoğrafa karşı olan aşkı mesleğe dönüşür. Fotoğraf konusundaki başka çalışmaların yanında, Los Angeles'deki Califonia Üniversitesi ve Ohio'daki Kent State Üniversitesi gibi bir çok üniversite ve özel okulda yaratıcı fotoğrafçılık üzerine dersler vermektedir.

Yaşam, yabanıl doğa ve gezi fotoğrafçılığı, elektron mikroskobu kullanımı ve fotoğrafta yaratılan özel etkiler konusunda uzmanlaşmıştır.

Yazıları, fotoğrafları ve ortaya koyduğu diğer görsel ürünler birçok kitap ve dergide yayımlanmıştır.

Kitap sekiz bölümden oluşmaktadır. 

İlk bölüm olan “Renkli Fotoğrafta Kavramlar” da yer alan konular; Renk Sıcaklığı, Tamamlayıcı Renkler;

İkinci bölüm renkli filmlere ayrılmıştır, filmlere ilgi duyan okuyucuların incelemesi önerilir;

Üçüncü bölümün konusu “Renkli Fotoğrafta Filtreler”dir. Renk Düzeltici Filtreler, Siyah-Beyaz Film filtreleri, Özel Etki Filtreleri, Filtre Katsayıları;

Dördüncü bölüm “Renkleri Fark Etmek” üzerine kurulu. Doğal Işığın Renkleri, Yapay Işık, Kapalı Mekanlarda Işık;

“Renkleri Kullanarak Güçlü Mesajlar Vermek” için beşinci bölümü özel bir dikkatle incelemek gerekiyor. Tek Renk, Renk Vurguları, Çarpıcı Etki Yaratmak, Renk Uyumu, Solgun Renk, Renk Anahtarı;

Sayısal ortamda sık başvurulan bir yöntem olan “Çekimden Sonra Renkleri Değiştirmek” altıncı bölümün konusu.

Değişiklikler Yapma, Karanlık Odada Renkleri Yeniden İşleme, Bir Diadan Kopyalama Yapma (Duplicate), Poz Değerlerinin ve Filtrelerin Belirlenmesi,

Renkte Hafif Değişiklikler Yapmak, Yoğunluk Değişimi, Sayısal Yöntemle Renkleri Yeniden İşleme, Donanım ve Yazılım, Filmden Sayısal Görüntüye Geçiş, Adobe Photoshop Kullanırken;

Yedinci bölümün konusu “Gecenin Renkleri”. Gecenin Renklerini Görebilmek, Doğru Pozlandırma Yapmak, Yaratıcı Teknikler;

Son bölüm “Fotoğrafın Satışını Kolaylaştıran Renkler”.

Yazar en fazla "Renkleri Fark Etmek (25 sayfa)" ve "Çekimden Sonra Renkleri Değiştirmek (35 sayfa)" bölümlerine hacim olarak yer vermiştir.

Konular uygulamaya yönelik olarak ele alınmaktadır. Öğretici bir kaynak olarak her zaman el altında bulundurulabilecek yapıt içinde bölümler yeteri kadar fotoğrafla desteklenmekte, alt yazılar ile hem fotoğraflar yorumlanmakta hem de ele alınan teorik konular örneklenmektedir.

Fotoğrafa ilgi duyan her okuyucunun kolaylıkla okuyabileceği ve anlama güçlüğü çekmeyeceği bir kaynak olarak kabul edilebilecek olan kitabın çevirisi sadedir. Dilinin abartıya yer vermeyen yalınlığı, okumayı kolaylaştırmaktadır.

Birçok kaynakta, geniş bilimsel tanımlamalara yer verilerek açıklanmaya çalışılan teknik - teorik konular kısa, uygulamaya yönelik örneklerle başarılı bir yaklaşımla incelenmektedir.

Renk sıcaklığı, Kelvin sıcaklık ölçeğine göre ölçülür. Geleneksel olarak “beyaz” diye adlandırılan öğlen güneşi ışığı 5500 Kelvin derecesinde (5500 K) bir renk sıcaklığına denk gelir. Elektronik flaş da aynı derecede bir renk sıcaklığına sahiptir. Bu derecenin altındaki sıcaklıklar kırmızımsı yada sarımsı bir renk yansıtırken daha üzerindeki sıcaklıklar mavi ve mora çalan tonlardadır.

Aynı miktarlarda karıştırıldıklarında griyi veren iki renk birbirinin tamamlayıcısıdır. Renk çarkındaki yeleri itibariyle birbirine ters tarafta bulunan renkler birbirini tamamlarlar. Işığın temel renkleri kırmızı, mavi ve yeşildir. Bu renklerin tamamlayıcıları mavi-sarı, yeşil-mor (magenta), ve kırmızı – türkuazdır.

Renklerin birbirleriyle olan tamamlayıcılık ilişkisi fotoğraftaki renklerin kontrastını belirler.

 

Doğal olarak oluşan ve Kelvin derecesiyle ölçülen en yüksek renk  sıcaklıkları,  gün ışımaya başladığında gökyüzündeki ışıkla, akşam karanlığı iyiden iyiye çökmeden önceki ışığın kalan son demleridir...

Şehrin ışıkları yandığında yapay aydınlatmanın sarı ve yeşilimsi tonları gökyüzüyle etkileyici bir kontrast yaratır. Gökyüzünün kalın bir bulutla kaplı yada açık olması bir şey değiştirmez. Her iki durumda da alacakaranlığın doygun mavi-mor renklerini yakalayabilirsiniz.

Renk Sıcaklığı

Renk ve sıcaklık, aralarında hiçbir ilişki yokmuş gibi görülen kavramlardır. Fakat renk foroğrafik terimlerde tanımlandığında kendisine Kelvin ölçeğinde belirli bir sıcaklık değeri tahsis edilecektir.

Kelvin, aynen Fahrenheit ve Celsius gibi sıcaklığı ölçmeye yarayan bir ölçüdür. Hiç bir molekül hareketine rastlanmayan ve “mutlak sıfır” diye tanımlanan sıfır Kelvin derecesi (0-K), - 273,15 C dereceye karşılık gelir. Belirli renkler ve bu renklerin Kelvin biriminden sıcaklıkları teorik olarak bir metal kütlenin ışıyana kadar ısıtılmasıyla belirlenmiştir. Bu teorik metal kütle kendisine çarpan bütün ışınımları tamamen emebilen siyah bir metal parçası olarak düşünülebilir. Isıtıldıkça belirli bir sıcaklıkta bu kütlenin aldığı renk “renk sıcaklığı” olarak tanımlanır.

Renk güçlendirici filtreler gün batımı görüntülerine duygu ve yoğunluk yüklerler. Kırmızılar, morlar, magentalar daha zengin görünürler ve ortaya çarpıcı fotoğraflar çıkar. Eğer çölde fotoğraf çekiyorsanız, rüzgarın uçurduğu kum tanecikleri her zaman çok ciddi bir tehlike oluşturur. Tuz ve sudan başka hiç bir şey fotoğraf makineniz için havada uçuşan kum tanecikleri kadar zararlı olamaz. Ben makinemin ve objektifimin üzerine naylondan bir torba sardım. Bu önlemime karşın yine de bazı kum tanecikleri malzemelerimin içine kadar girdi.

Galapagos adalarındaki siyah deniz iguanaları yine siyah renkteki volkanik kayalar üzerinde fotoğraflanmışlardır. Burada renk siyah ve grinin farklı tonlarından oluşmakla beraber, görüntü yinede de oldukça çarpıcıdır.  Bu fotoğraf açık bir gökyüzü altında sabah saat yaklaşık dokuzda çekilmiştir. Burada kontrast oluşturacak bir yanal ışık koyu gölgeleri, ayrıntılarını kaybettirecek derecede siyah göstereceği için pek işe yaramazdı.

Bu fotoğrafta gördüğünüz kırmızı akçaağaç yaprakları, ağaçlardaki sonbahar renklerinin en canlı olduğu bir zamanda... Küçük bir dere kenarındaki kayaların üzerinde görüntülendiler. Uzun pozlandırmanın akan suyu tül gibi bulanıklaştırması görüntüye gerçeküstü bir özellik katmaktadır, fakat fotoğrafı kurtaran parlak kırmızı renk olmuştur.

Parlak renkler görüntünün içinden üzerinize atlıyormuş gibi göründüklerinden dolayı size daha yakınlarmış gibi ve solgun renklerden çok daha önemlilermiş etkisi bırakmaktadır. Öte yandan yaprakların bulanık suyla birlikte kompozisyonu nasıl dengelediğine dikkat edin.

Renkleri bir uyum içinde yansıtabilmek fotoğrafı bakması zevkli bir hale getirir. Birbiriyle uyumlu renkler genellikle aynı ailedendir. Örneğin mavi / mor / magenta ve turuncu / sarı / kırmızı.

Doğada çoğu zaman renk uyumu oluşturmak imkansızdır. Sadece kompozisyonu belirlemek yoluyla bir seçim yapabilirsiniz.  

Düşmekte olan sudaki kirli sarı renk akarsu boyunca çürüyen ağaçların doğal olarak suya bıraktıkları tanin asidinin bir sonucudur. Sarımsı suyun maviye çalan beyaz ağaçlar ve buz sarkıtlarıyla nasıl bir kontrast oluşturduklarına dikkat edin. İki renk tam doygun olmasalar ve birlikte çok sert durmasalar da, gerçekte bu iki rengin uyum içerisinde oldukları söylenemez.

Bu fotoğraf alaca karanlıkta Alaska Sıradağları’nı ve bir ren geyiği siluetini yansıtmaktadır. Eflatunlar, morlar ve yumuşak mavimsi tonlar mükemmel bir uyum içerisindedir. Eğer bir ressamın paletinden seçseydim, renkleri bu görüntüdekinden daha güzel yapamazdım. Karla kaplı zirveler bile mor bir aydınlıkla kaplıdır.

 

Hava kararmadan az önce alacakaranlıktaki gökyüzünde ortaya çıkan kobalt mavisi rengi görüntüleyebilme fırsatı için on beş dakikalık bir süre vardır. Şehrin ışıkları gökyüzüne karşı oldukça parlak bir şekilde kendilerini gösterdiklerinde ve gökyüzünün rengi, koyu mavi bir renge doğru derinleştiğinde doğal ve yapay ışıkların yarattığı kontrast son derece etkileyicidir. En beğendiğim “gece” fotoğraflarının çoğu alaca karanlıkta çekilmiştir.

Belçika’da Brüksel kentindeki ünlü bir yapı olan Atomium, sodyum buharı ışığıyla aydınlatılmaktadır. Yüksek güçteki lambalardan çıkan sarı renkli parlak yapının alüminyum cephesinden yansımakta ve yapıyı adeta uzay gemisi görünümüne sokmaktadır. Alaca karanlık gökyüzü ile sodyum ışılar arasındaki kontrast bu fotoğrafa çok şey katmaktadır.

NOTLAR:

1 – Fotoğraflar ve fotoğraf alt yazıları yazara aittir.

2 – Kitabın değerlendirilmesinde aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır:

-Kalfagil, Sabit - Türkiye’nin Üzerindeki Işık - Kültür Bakanlığı Yayınları, 1. Baskı, Ankara, 2002

-Topdemir, Hüseyin Gazi–Işığın Öyküsü, Tübitak Yayınları, 1.Basım, Ankara, 2007
 

FOTORİTİM ARŞİVİNDEN :

Kitap Köşesi : John Berger - Görme Biçimleri
Kitap Köşesi : Sebastiao Salgado - Ara Güler Koleksiyonu