Fotoğrafı sizin için önemli ve ayrıcalıklı kılan nedir?

Öncelikle mühendis olduğumu ve mühendis olarak hayatımı kazandığımı belirtmek isterim. Birçok sanatçının ve zanaatkarın aksine, genel olarak sanatı, özel olarak fotoğrafçılığı, hayatın vazgeçilmez bir çalışma alanı olarak görmüyorum. Sanatsız insanoğlu hayatını sürdürmeye devam ediyor ve edecek.

Bunu söylüyorum, çünkü sanatı aksi şekilde gösterme çabası özellikle sanat üretenler arasında çok fazla. Böylesine eğilimler her meslek grubunda var ve cok doğal. Örneğin tıp doktorları da dünyadaki refahın onlar sayesinde mümkün olduğunu düşünür. Problem, bu soru genelde sadece sanatçılara sorulduğu için sanatın önemi konusunda hep tek taraflı fikirler ön planda oluyor.


Bir mühendis olarak; özellikle Türkiye'de büyümüş ve halen Amerika'da yaşayan bir mühendis olarak, benim sanatın önemine bakışımın da farklı olması normal karşılanmalı. Bence mühendislik insanların refah seviyesi için sanattan çok daha önemli bir meslek. Enerji, çevre temizliği, su, ulaşım ve haberleşme gibi temel ihtiyaçlarımızın giderilmesi için sadece Türkiye'de değil, tüm dünyada iyi yetiştirilmiş ve kendilerine bildikleri konularda söz hakkı verilen mühendislere olan ihtiyacımız giderek artıyor. İnsanlık olarak ilerlememiz hesap bilen, düşünme bilen ve çalışma azmi olan değerli bireylerimizin kapasitelerini en iyi şekilde kullanabilecekleri alanlarda kullanması ile mümkün.

Benim için fotoğrafçılık bir hobi. Diğer tüm hobilerde olduğu gibi fotoğrafçılığın da yararlı ve zararlı tarafları var. Önemli olan benim için fotoğrafçılık sadece bir hobi, ne fazla, ne de az. Buna rağmen yaptığım fotoğraf çalışmalarını çok ciddi olarak yaptığımı eklememde fayda var. Bu da mühendislikten gelen detaya olan itinadan kaynaklanıyor. Işığı, fotoğraf kamerasını, görüntü alıcısını bir mühendis gibi anlamadan, doğayı bir doğa bilimci gibi sevip anlamaya çalışmadan iyi doğa fotoğrafçısı olmak zor.  Tüm yaptığım kendi evimin duvarlarına asabilecegim, baktığımda beni alıp bir anlık bile olsun o yere götürecek, özel yerleri en güzel halleri ile görüntülemek.

Panoramik fotoğraf size neyi ifade ediyor? Ne zaman ve neden bu tür fotoğraflar çekmeye başladınız?

Doğayı 24mm x 36mm'lik minik bir alanda özetlemek zor. Bunu yıllar önce Grand Kanyon'da güneşin doğuşunu yüzlerce kişi ile birlikte, huşu icinde izlerken daha iyi anladım. Daha önce de film üzerinde panoromik çalışmalarım vardı ama Grand Kanyon’un akıl almaz büyüklüğünü, nasıl bakarsanız bakın tek bir karede anlatmak zor. O ilk ciddi panorama çalışmasından sonra nerdeyse tüm yerden çekimlerimde açıdan dolayı panoramik çekimler yaptım. Çünkü doğa 2:3'lük, 3:4'lük bir alana sığmak için yapılmamıştır.


Bakış açımızdan dolayı manzara kendi sınırlarını zaten bize veriyor. Neden tüm manzarayı, tüm muhteşemliği ile göstermek yerine küçük bir parçasıyla avunalım? Doğayı panoromik çekmekten daha doğal ne olabilir ki?

Panorama fotoğrafında görüntüyü oluşturmak için kullandığınız tekniği kısaca anlatabilir misiniz?

Sadece standard 35mm fotoğraf makinesi kullanıyorum. Çekim anında tüm manzarayı tarayıp gerekli tüm açılardan ayrı fotoğraflarımı çekiyorum. Daha sonra bu kareleri birer birer Photoshop kullanarak birleştiriyorum. Artık yeni photoshop'da otomatik panorama bu işlemi otomatik şekilde yapıyor. Eskiden filmleri scan (tarayıp), ben birer birer birleştiriyordum.


Panoramalarımın hala çoğunluğu saatlerce uğraşıp kendi elimle birbirine diktiğim küçük karelerden oluşuyor. Yıllar önce ilk 100MPixellik ilk panoramamı yaptığımda o kareyi tek başına çekebilecek bir fotoğraf makinası yoktu. Bugünlerde 500MPixellik dev panoramalar yapıyorum. Yeni panoramalarım hala günümüzün en ileri  kamera teknolojisi ile tek karede çekilebilecek sonuçların çok üstünde kalitede.  Kalitenin ötesinde gelişen resim dikiş teknikleri, klasik kadraj sınırlarını ve onlara bağlı kuralları temelden sarsmaya devam ediyor.

Panoramik fotoğraf oluşturulurken yatay ve dikey kadraj tercihi var mıdır?

Doğal olarak bakış açısından dolayı nerdeyse tüm panoramik çalışmalarım yatay.

Fotoğraf çekimi esnasında kadraj en son düşündüğüm ve çoğu zaman ihmal ettiğim bir nokta. Fotoğrafçıların bu konudaki saplantılarını hiç anlamadım, anlamaya da çalışmıyorum.

Benim için doğa fotoğraf çekimi  “anlamlı veri” toplama sürecidir. Bunun için önemli nokta en karanlık yerden en aydınlık yerlere kadar detayları “en iyi” şekilde kaydedebilmedir. Bu kayıt istendiği şekilde yapıldığı sürece fotoğrafçı başarılı olabilir.

Bir fotoğrafın panorama sayılabilmesi için en/boy oranının ne olması gereklidir?

Böyle bir oran yok.  Doğa ne verdiyse oran odur. Benim 1:5'den 1:2'ye kadar panoramalarım var. Baskıya gelince, türlü başka nedenlerden dolayı 3.5, 2.5, 2 oranlarında gruplar oluşturdum. Duvar baskısı olarak baktığımda 3.5 .. 2.5 oranlarının görüş alanımıza daha iyi uyduğunu düşünüyorum.

Kaç derecelik panoramik fotoğraflar yapılabilmektedir ve bunlar için kaç kare fotoğraf gereklidir?

Yatay olarak 200+ derece ile düşey olarak 90+ dereceye kadar panoramalarım var. Kullanılan lense ve ışık koşullarına göre gerekli fotoğraf sayısı 5'ten 200'e kadar çıkabiliyor.

Fotoğrafların yan yana çekilerek birleştirilmesi tekniğinde kullanılması gereken objektif odak uzaklığı hangi aralıkta olmalıdır?

Elle birleştirme yapılacaksa 50mm ve daha uzun odaklı olmasında fayda var. Ama uzun odaklıkla daha fazla fotoğraf çekileceği için işlemesi biraz daha zor olabilir. Diğer taraftan hem elle hem de otomatik olarak çok geniş açılı (17mm) kareleri bile birleştirmek mümkün. Bu konuda bir kısıtlama önermek istemiyorum.

Fotoğrafları yan yana çekerek birleştirme tekniğinde internetten ücretsiz indirilerek kullanılabilecek başarılı program önerileriniz nelerdir? 

Panotools üzerine çalışan birçok program var. Bunların hepsinin ücretsiz olmasını beklersiniz ama değiller. En azından ilk başta ücretsiz başlayıp daha sonradan paralı oluyorlar. Her ne kadar gui eklemenin kolay bir şey olduğunu iddia etmesem de open-source bir paket kullandığı sürece gui'li paketlerin para ile satılmasını tasvip etmiyorum.


Eminim hala ücretiz olan paketler vardır ama ben kullanmadığım için destek veremeyeceğim. Yine de panotools'un otomatik birleştirmeyi başlatması açısından panoramik fotoğrafçılık açısından önemi tartışılmaz.

180 derecelik bir panoramada her yerin aynı açıyla ışık alması mümkün değil. Bu durumda poz ölçümünü neye göre yapmak gerek?

“Aynı açı” ile ışık alması neden bir panorama için önemli ki? Tüm fotoğraflar için poz ölçümünün aynı olması da gerekli bir unsur değil.

Önemli husus, mümkün olduğu kadar detayların en iyi şekilde toplanması. Bunun için 10 değişik ışık ölçümü ile fotoğraflar çekilmesi gerekiyorsa, öyle çekilmeli. Kaydedilmeyen veriyi geri getirmek mümkün değil, ama alınan veriyi istediğimiz gibi kontrol eder veya tamamen silebiliriz. Tabii ki bazı koşullar altında çalışmak daha kolay. Örneğin bulutlu günlerde çekilen panoramalar detay olarak, sonradan çalışılması en kolay panoramalar. Diğer taraftan dinamik fotoğraflar için dinamik ışıklara ihtiyaç var. Dinamik aralık yetersiz diyerek detayların bir kısmını ihmal edebiliriz. Bu kişisel bir tercih ve manzaraya bağlı. Bunu genelleştirmemeli. İyi fotoğrafçılık yerine şartlandırılmış, kalıp fotoğrafçılık arayışına girmeyelim.

Üçayak ve su terazisi panorama fotoğrafında olmazsa olmaz ekipmanlardan birisi olarak bilinir, bu tür çekimlerin başarı şansını yükseltecek diğer püf noktaları nelerdir?

Otomatik birleştirme programları bunların ikisini de gereksiz hale getirdi. Elle çekim ile bile yakın noktalardan çekildiği sürece çok başarılı panoramalar yapılabiliyor. Nitekim ben son iki büyük gezimdeki çekimlerimin çok büyük kısmını elle yaptım. Üçayak düşük ışıklı ortamlarda hala şart.

Çekilecek kareyi algılamak, derinlik ve bir perspektif görebilmek panoramik fotoğrafta başarıyı artırır mı yoksa çekilen her kare birleştirildiğinde aynı etkiyi uyandırır mı?

Bilmiyorum.  Bunlar ölçülemez, suni değerler. Dolayısı ile benim için pek anlamlı değiller.

Fotoğrafta üçüncü boyut arayışları önemli midir, gerekli midir? Neden?

Bundan kasıt stereo veya holografik fotoğrafçılık değil sanıyorum. Eğer insanlar gerçekten üç boyutlu fotoğrafçılık yapmak istiyorsa zaten böyle teknikler uzun zamandır var. Benim iki boyutta böyle bir arayışım yok.

Bu işe yeni başlayacak amatörlere ne tür bir tekniği kullanmalarını önerirsiniz? Önerebileceğiniz en basit ve ucuz ekipmanlar nelerdir?

Yeni başlayanlara tavsiyem:

1)       Bütçelerine uygun digital SLR,

2)       Bütçelerine uygun geniş açı zoom lens veya 50mm lens,

3)       Photoshop veya gimp,

almaları ve SLR'nin perdesi iflas edene kadar fotoğraf çekmeleri.

En iyi öğrenme yöntemi, kendi tekniklerini geliştirmenin en iyi yolu çok fotoğraf çekmekten geçiyor. Ancak defalarca hata yaparak, defalarca hatalarını düzelterek kendinizi geliştirmek mümkün.

Tabii ki bir noktada insanları motive edebilmeleri için doğanın değişik ve güzel olduğu yerlere gitmeleri gerekli. Evet, doğa harikası yerleri görmek, fotoğrafçılığın önemi ve değerini herkesin kendi içinde ciddi şekilde tartmasına neden olacak.  Şehirde yaşarken anlamak zor ama gerçekten dünyada çok güzellikler var. Ama her güzellik her zaman aynı güzel değil.  Güzel yerleri en güzel halleri ile çekmeniz dileği ile bol ışıklı günler.

Röportaj : Berna AKCAN 

Linkler:
www.mehmet-ozgur.com
http://photo.net/photos/mozgur

Use By Author Permission Only.