Berhuz Çinici ODTÜ’ nün mimarı. ODTÜ yapılırken ilk Mimarlık Fakültesi, Kapalı Spor Salonu diğer binaların her aşamasını fotoğraflarını çektim. Berhuz Bey sonradan bir kitap yaptı. Çıkarmış olduğu kitaptaki fotoğrafların yüzde 30 u benim çektiğim fotoğraflardı.

Mimari maket proje çekimi konularında Ankara’ da aranan bir isimdim diyebilirim. Özellikle maket çekimi konularında çok iyi ve başarılı olduğumu söylerler.

1962 yılında Muzaffer Erolgez ile birlikte Munzur dağlarına gittik. Ovacık'tan Kırkmerdivenler vadisinden girerek Munzur dağlarını, yaylalarını, göllerini görme fırsatım oldu.

1964’ te Cilo (Sat) dağlarına gitme imkanım oldu. İsmet Ülker’in başkanlığında ben, Akşam Gazetesi muhabiri Erol Bey ve dört Hakkari’ liyi alarak Cilo dağlarına gittik. Zap suyunu yarı belimize kadar soyunarak geçtik. O zaman köprü epeyce aşağıdaydı. Beyaz Su Vadisini sekiz saat yürüyerek Ciloların en yükseği olan Reşko’nun batısında Mergan yaylasında kampımızı kurduk. Dört gün yöreyi fotoğraflama imkanım oldu. O tarihlerde Kodak renkli fılmde yanıma almıştım siyah beyaz ve renkli olarak çok sayıda fotoğraf çektim. Kampımızı Reşkonun batı buzulundan gelen oldukça coşkulu bir suyun yanında kurmuştuk. Suyun hemen doğusunda yaylacılar vardı. Yaylanın yöresel adı “zoma” ydı. Reşo ağanın zomasıymış. Hiç unutmam çadırları kurduktan sonra karşıdan bir sini üzerinde yoğurt, kaymak, tereyağı,  peynir bir sürü yiyecek geldi. Reşo ağa göndermişti. Bizde bu nefis yemekleri yedikten sonra bisküvi, şeker ve çay gönderdik. Reşo ağayla daha sonra sohbet, muhabbet ettik. Hanımının ve çocuklarının fotoğraflarını çekme fırsatım oldu.

Kampın dördüncü günü Deli Cafer denilen bir patikadan Reşko’nun doğusuna geçtik. 6 saat yürüyerek bir düzlüğe çıktık. İsmet Ülker birkaç adım attıktan sonra gözlerini kapat bana doğru gel dedi. Bende gözlerim kapalı yürüdüm ellerimden tuttu. Birkaç adımdan sonra açtım gözlerimi olağanüstü bir doğa güzelliğiyle karşı karşıyaydım, büyülenmiştim. Aşağıda 4,5 km uzanan bir buz tabakası ile karşı karşıyaydım oturdum bu doyumsuz güzelliği yarım saat izledim daha sonra fotoğraf çektim bu olağanüstü doğa harikasını arkada bırakarak Serpil yaylasında kampımızı kurduk. Geniş bir zomaydı. 16 17 kıl çadır vardı. Yaylacılık yapıyorlardı, koyun ve keçiden oluşan sürüleri vardı kampta genellikle kadın ve çocuklar bulunuyordu. İsmet dostum, Hakkarilileri alarak zirve tırmanışa gitti bende muhabir Erol ve Hakkarili bir delikanlı ile beraber kıl çadırlarda çocukların fotoğraflarını çekmek için dışarı çıktık. Ankaralı doktor dostlardan yanıma aldığım yara merhemi, aspirin ve buna benzer ilaçları her ihtimale karşı yanımızda bulunduruyorduk. Çadırın önünde yirmiye yakın çocuk vardı. Kiminin elleri ayakları yarılmış, bir sürü yaralı bereli çocuk. Biz çocuklarla ilgilenirken kadın içi dolu bir sini hazırlattı. Yemekleri yedikten sonra çocukların bakımına başladık.

Bir kız çocuğunun gözü kapanmak üzereydi, kızın gözünü temizledikten sonra merhemi sürdük. Ve o ilacı kıza verdik. Bu seferde çadırın sahibi kadın “sırtım ağrıyor, bana da o kıza verdiğiniz ilaçtan verin” diye tutturdu. Kadına o ilacın kendisine yaramayacağını midesi sağlam ise aspirin vermeyi teklif ettimse de, Kadın inatla  “kıza verdiğiniz ilaçtan isterim” dedi. Olacak gibi değil bende çıkardım verdim. İlacı bir kızın eline sıktırdı kıza “arkama geç dedi kız da aynen öyle yaptı omzundan başlayarak ilacı sırtına sürdü. Biraz sonra “Oh ağrılarım geçti” demez mi. Yine 12-13 yaşlarında bir kız çocuğu devamlı bizi içerideki bölmeye çağırıyordu. Kız başının örtüsünü ağlayarak çıkardı. Kızın saçları o yaşta dökülmeye başlamıştı. Elimizde bulunan işe yarar ilaçları verdim, yıkamasını ve sürekli bu ilacları sürmesini söyledim. Daha birçok operasyondan sonra işleri bitirdik tam çıkarken 35-40 yaşlarında bir kadın bize bir şeyler söylemek istiyordu. Tercümana döndüm “Sor bakalım ne istiyormuş” . Kadın: “Çocuğumun olmaması için bana ilaç verebilir mi?” diye soruyormuş. Ne söyleyeceğimi bilemedim. Çok ama çok üzülmüştüm.  “Biz doktor değiliz” dedik kadına. “Iraktan veya İstanbul’ dan getirebiliyorsa doğum kontrol hapı var eşin söylesin getirsinler” dedik. Güzel bir kadındı. 5 çocuklu ve 35 yaşındaydı ama kadın 60 yaşında gibi duruyordu. Kadının gözlerindeki o bakışı hiç unutamam. Fotoğraflarını çektim ve o fotoğraflara LEJE KONT adını verdim. Kadının duruşu, bakışı tıpkı LEJE KONT gibiydi.

Serpil yaylasından ayrıldık. Uzun bir yolculuktan sonra Sat dağlarına geçtik. İnanılmaz güzellikler, buzul gölleri, akarsular, yaylalar, çiçekler… Terazin denilen bir gölün kıyısında kampımızı kurduk. Burada 2 gün kaldıktan sonra  Baygeveruk gölüne gitmek üzere yola koyulduk. Saat 16.00 sularıydı. Geveruk gölüne gelmek üzereydik.  1 km aşağıda bir yayla gördük. Kalabalık bir yaylaydı. Yirmiye yakın kıl çadır vardı. Göle geldik Çadırları kurduk. Karanlıkta çökmek üzereydi çadırlarda birşeyler yemek için hazırlanırken dışarıdan bir gürültü duyduk ve irkildik. Çadırdan dışarı fırladığımızda göle taş yağdığını gördük. Bunu yapan bir ayı ailesiydi. Rehberimiz havaya ateş açtı. Ama ayılar hiç tınmadan taş atmaya devam ettiler. Burada kalamayacağımızı anladık ve çadırları katırlara yükleyip aşağıya doğru yürümeye başladık. Buraya gelirken aşağıda kıl çadırları görmüştük. Yolun yarısında yaşlıca bir adam elinde fener bize doğru yaklaştı.  Selamlaştıktan sonra silah sesi duyduğunu söyledi.  Göle giderken bizi görmüşlerdi. Neler olduğunu anlatınca adam birden gülmeye başladı.  “Tabi” dedi. “Biz şimdi aşağıdayız 1 hafta sonra göle geçeceğiz ama şu anda oralar ayıların mekanı onlarda daha yukarılara gidecek. Siz 1 hafta önce geldiniz ayıları rahatsız ettiniz o yüzdendir tepkileri. Bizim ayılarla anlaşmamız böyle. Doğayı, tüm canlılarla paylaşıyoruz” diye açıklama yapmıştı. Yaşamımdaki en önemli anılarımdan biri olduğu için sizlerle paylaşmak istedim. 20 günde Yüksekova’dan çıktık. Cilo / Sat dağlarına ait hatıralarım bu kadar değil. Şu anda Cilo / Sat dağlarına ait o tarihlerden kalma bir sergi elimde mevcuttur.

 

1968’ de Sıtkı Fırat oğlu Aykut Fırat ve yeğenim Korkmaz ile beraber tekrar Cilo Sat dağlarına gittik. Askerden dönüp kendi stüdyomu kurduktan sonra, Şinasi Hoca’da, İstanbul’a Tatbiki Güzel Sanatlar Bölümüne gitti. Ama ben hocamdan hiç kopmadım ayda bir defa da olsa yeni çektiğim fotoğrafları hocama götürürdüm. Hocam bu fotoğrafları inceler, “şunun bu hatası var” ya da “bu iyi, bu kötü” diyerek eleştirilerde bulunurdu.

1969'da Meydan Larousse ansiklopedisinin fotoğraflarını hazırlayan rahmetli Nurettin Erkılıç' tan birçok not aldım. Bu notlar hala durur bende. Bu notların birisi benim için çok önemli… Bingöl' de Zerduş dağında güneşin siyah doğmasıydı. Buna tanık olabilmek için tam dört kez gittim. Temmuzun ilk haftasında olan bir olaymış. Bu olay birde Himalayalar` da bir yerde daha görülürmüş.  İki defa da Şinasi Barutçu hocamı götürdüm oraya. Gitmeden önce o bölgenin Orman İşletme Müdürlüğü yapan Ahmet Uzel' den bilgi aldık. Ayrıca Karlıova Savcısı rahmetli Müfit Bey'den de bu konu hakkında bilgi aldım. Onlarda güneşin siyah doğduğunu görmüşlerdi. Rahmetli Müfit bana "oturduğum kahverengi koltuk gibi" olduğunu söylemişti. Şinasi Hocamla beraber Zerduş dağına gittik bir gün çadırda kaldık ve makinelerimizi hazırladık. Güneşin doğmasını bekliyoruz. Hocanın 16 mm Payerbolex sinema makinesi de vardı. Güneş doğdu ama siyah değildi. Çok üzüldük ama yapacak bir şey yoktu. Bulunduğunuz noktadan 30-40 km uzanan bir plato düşünün. Burada binlerce göl, karların erimesiyle oluşmuş. Bu gölcüklerden yansıyan bir hadise olsa gerek siyah güneş. Bingöl dağları da ismini buradan almış sanırım…

Akşam üstü Karlıova'dan jip gelip bizi alacaktı. Bu arada hocamı yüksek dağ hastalığı tuttu. Baş dönmesi mide bulantısı başladı hocamda. Hocamın koluna girerek yürümeye başladık. Yaklaşık 2 km ötede hayvancılık yapan bir aşiret vardı. Oradan bir at bulup Karlıova'ya gitmemiz lazımdı. Zor bir yolculuktan sonra yaylaya vardık. Karlıova'ya gitmek için köylülerden at istedim ama vermediler. Yalvarıp yakardım ama oralı olmadılar. Tekrar hocamın koluna girdim ve yürümeye devam ettik. 500 metre kadar yol aldıktan sonra ileride bir Kızılay çadırı ve 15-20 adet koyunu, birde eşeği olan bir adama rastladık. Hemen çadıra girdik ve ben hocamı köylünün yatağına yatırdım. Adama "Amca bizleri Karlıova'ya eşeğinle götürebilir misin? " diye söyledim, adam çok üzüldü ama yanında duran kız çocuğunu yalnız bırakamayacağını söyledi. Biraz sonra 12-13 yaşlarında ki o kız çocuğu babasına dönüp: "Ben yalnız kalırım baba sen amcaları götür" dedi. Kızın bu sözleri hepimizi çok duygulandırdı. Adam: "O zaman hemen yola çıkalım aksam olmadan dönmem lazım" dedi. Yola çıktık. Giderken adama; önceki kamptan bana neden yardımcı olmadıklarını sordum. "Onlar zengin sürü sahipleri onlar yardım etmezler. 15-20 koyunum ve birde kızım var geçinip gidiyoruz" dedi. Eşini bir yıl önce kaybettiğini söyledi. Üç saatte Karlıova'ya vardık. Hemen sağlık ocağına gittik. Genç bir doktor iğne yaptı ve çok iyi zamanlamada geldiğimizi, aksi halde hayati önemi olacağını söyledi. "Güneşin siyah doğusunu yakalamak için çadır kurup bekleyeceksiniz belki bir hafta içinde görülür bu hadise" diye ekledi.

 

Doğuya gittikçe uzanan yaylalar ve siluet halindeki dağlar yaklaşık 40 km uzanan bu yaylalarda karların erimesiyle oluşmuş binlerce gölcük görürsünüz. Sanki özel insan eliyle ekilmiş çim alanları, alabildiğine değişik çiçeklerle kaplıdır bu yerler. Sık sık rastladığım koyun sürüleri, çadırlar, insanlar ve sırtında keçesi olan ve kaval çalan çobanlar gördüm. Siyah güneşi yakalayamadım ama bunlar yeterli benim için. Tekrar gidilebilir bu bölgeye ama terör nedeniyle gidilemiyor.

Karsantı, Kozan’a bağlı bir belde. Kozandan Karsantı beldesine gelirken Çukurova’ yı bırakıp Toroslara doğru yükselmeye başlıyorsunuz. Sağınızda ve solunuzda yükselen arazide yılların yağmur sularından aşınmış kayalar görürsünüz. Çok ilgimi çekmişti bu görüntüler. Karsantı’ ya vardığınızda Toros dağlarının uzayan geniş bir panoramasını görürsünüz. Altta ülkemizin en kaliteli çam ormanları, hiçbir yerde görmediğim kalem gibi yükselen ve kerestelerin ünlü olduğu pos ormanları (“Pos” sanırım “pus” tan almış ismini). Zaman zaman yoğun sisle kaplı Toroslar.

 

 

Yine bir seyahatimde Toros Orman İşletmesine bağlı yedi bölgeyi görme imkanım olmuştu. Sağ olsun ormancı dostlarıma bana öyle bir fırsatı verdikleri için. Mayıs, Haziran arasında çiçek, orman ve dağ görüntüleri doğa fotoğrafçıları için bulunmaz bir fırsattır.

 

Torosların Yedigöller bölgesinden batan sular aşağıda Çakıt köyüne bağlı bir kütleyi su deposu haline getirmiş. Granit bir kayanın göğsünden dökülen bir doğa harikası şelale bembeyaz akar. Ve bu görüntü karşısında büyülenirsiniz. Çakıt köyüne ait olan buralar, köylülerin ahşaptan evleri, meyve ağaçları, eski değirmenleri olan bu şirin köy, şirin olduğu kadarda bölge insanında sıcak samimi ve içten oluşu buraya ayrı bir özellik katmaktadır.

 

 

Hemen değirmenin önünden Barazama vadisinden gelen oldukça coşkulu akan bu suyu, Çakıt köyüne bağlayan köprüden geçip 150 metre yükselince yolun sonunda vadide üç şelale görürsünüz. 40 metreden kayaların göğsünü patlatarak dökülen bu şelale tabiat harikasıdır. Rahmetli Şinasi hocayı buraya getirdiğimde, oturdu, bir müddet sonrada “bu yoktu Amerika’da” diye anlatmaya başladı. Amerika’da ülkemizde olan her şeyin var olduğunu, yalnız ölçü olarak daha büyük olduklarını ve Niyagara’ yı gördüğünü söyledi. Ancak böyle bir şelalenin sadece Amerika’ da değil dünyada başka bir örneğinin olmadığını söyledi. Yine ayrı zaman ve ayrı bir günde Adana’dan milletvekili olan İsmet Vursavuş, Pos’ta Bölge şefiydi. Pos İşletmesine gittim. İsmet’ le birlikte şelalelere gittik, fotoğraf çektik. İki gün kaldık. Makineleri ve Malzemeleri topladık. Pos işletmesinden jipin gelmesini bekliyoruz. Boynumda sadece bir makine ile dolaşıyordum. O sırada köylünün birisi yolun üstünde oturmuş bir şeye bakıyordu. Yaklaştım döndü ve bana “gel” dedi. “Şimdi bu dereden iki yılan çıkacak”. Bekledim, hakikaten iki siyah yılan baş kısmı 1 karış açıkta diğer yerleri birbirlerine sarılı çıktılar. Gelip güneşli olan bir yerde durdular. Kafaları ile birbirlerine kur yaparak sevişiyorlardı. Donmuş kalmıştım. Hemen makineyle birkaç fotoğraf çektim. O sırada çocuklar geldi. “Yılan” diyerek taş atmaya başladılar. Bende çok kızdım nasihat ettim. Bu yılanların hiç kimseye zarar vermediğini, yılanlarında bu dünyada yerlerinin olduğunu anlattım. Köylü adam bana “Merak etme şimdi tekrar çıkarlar” dedi. Ben hemen koştum. 16 mm’lik Şinasi Hocanın sinema makinesi çıkardım bekledim. Biraz sonra çıktı yılanlar. Film çektim zoom yaptım yılanları kucağımda zannettim. Hemen zoomu geri aldım. Bu film ve fotolar bende mevcuttur.

 

 

Bu şelaleleri ilk ben keşfetmiş oluyorum. Bundan 35 yıl önce buraya gitmiştim. Sonradan Tempo Turizmin sahiplerini de götürdüm. Yahyalı’ dan yol açıldı. Önceden yol olmadığı için orman içinden jiple bu bölgeye gelirdik.

 

 

Biraz da ülkemizin doğal değerleri ve potansiyelinden bahsetmek istiyorum. Ülkeyi 50 seneyi aşan gezilerimde görüntülemeye çalıştım. Ancak bu süre içinde bütün ülkeyi gezmeye kalkmanın da insan ömrünün yetmeyeceğini de belirtmek istiyorum. Şöyle bir bakarsanız doğusundan batısına, kuzeyinden güneyine bir çok doğa harikasının var olduğu ve bu doğa harikalarının biz fotoğraf severler için çok büyük bir imkan olduğunu ifade etmek isterim. Çok önemli doğal ve kültürel değerleri olan Doğu Anadolu. Ben yaşım itibariyle bu yöreyi 1960’larda gezen gören şanslılardan biriyim. Pek çoğunuzun gördüğü Orta Toroslar, Doğu Karadeniz… Cilo Sat dağları, Bingöl yayla ve dağları, Ağrı, Doğu Beyazıt’ın büyük bir bölümü bu saydıklarımdandır. Çok derin vadileri, dorukları 4,5 km olan Reşko’nun doğu buzulu, Sat gölünün inanılmaz güzellikleri, görebildiğim ve beni son derece etkileyen yörelerdir.

 

 

Munzur dağları, Munzur gölleri, Ovacık, Tunceli vadileri, nehirleri, gölleri, Bingöl yaylasının o gizemli görünümleri. Rahmetle andığım Şinasi Hocamla beraber görüntüleyemediğimiz siyah güneş.

 

 

 

Botan nehri ve vadisi bir tarih kokan Hasankeyf bunlardan bazıları. Bir değerlendirme yaparsak yeraltı zenginlikleri, mağaralar ve buna bağlı su sistemleri bir rakam vermek gerekirse ülkemizde 40.000 mağaranın oluşumunu sizlere hatırlatmak isterim. Batı ve güney Torosları içine alan bölgede derin vadiler, kanyonlar, mağaralar ilgisini çeken fotoğrafçılar için büyük bir potansiyeldir. Doğayla yaşamak insanın doğasında olan bir tutkudur. Pek çok insan ilgi alanlarının sporlarını yapıp onunla ilgilenirken bazıları da mesleki açıdan araştırma yaparlar. Az sayıda insan ise sanatla ilgilidir.

 

 

Tanıdığım ve tanımadığım birçok insan bu sanat dalında, yani fotografta kendilerini yaptıklarıyla kabul ettirmişlerdir. 1987'de Yücel Aşkın ile tanıştım. O da bu ülkeyi benim gibi sürekli gezen insanlardan biriydi. Yücel Hoca ile dostluğumuz gezilerimiz fotoğrafla olan ilişkilerimiz devam etmiştir. 1989’da Doğa Araştırma Sporları Derneğini 7 kişilik bir arkadaş grubuyla kurduk. Başkanlığını bir müddet Yücel Hoca yürüttü. Daha sonra ben ve Mehmet Şahin bu başkanlığı devraldık. 1992’de Yücel Hocanın başkanlığında Kıbrıs’a gittik. Kıbrıs’ı 200 km yürüyerek kat ettik. Karpaz’dan başlayarak Kıbrıs’ın sonuna kadar yürüdük. Bir de belgesel yaptık. Ben bu arada oradan helikopterle havadan çekimler yaptım. Karadan da yürüyerek Kıbrıs’ı fotoğrafladım. Çektiğim bu fotoğraflarla hem Kıbrıs’ta hem de Ankara’ da bir sergi açtım.

 

1993 yılında köprülü kanyon gezisine katılarak 15 günde 37 km lik kanyonlardan geçerek Antalya’dan çıktık. Çok zordu. Bazen botlarla bazen sularla boğuştuk geçit vermeyen kayalıklardan geçerek bu yürüyüşü tamamladık. Bu kanyonların yüksekliği bazen 1000 metreyi buluyordu. 

 

 

1994 yılında Dağcılık Federasyonu yönetim kurulundaydım. Fotoğraf Sanatı Kurumunun kurucu üyelerinden biriyim.

 

 

2000 yılında tanıdığım, doktorların çoğunlukta olduğu bir grupla birlikte DASK’ ın faaliyetlerini hayata geçirmeye başladık. Giderek büyüyen bir dernek haline geldi. Şu anda 50 ye yakın doğasever  DASK’ta görev yapmaktadır. DASK Anadolu Dağ Maratonu ve Doğada Görüntü Avcılığı Yarışmaları gün geçtikçe büyüyen organizasyonlar oldu… Ama sponsorluklarla ilgili olarak daha fazla çalışmaya ihtiyaç var. Bunların yapılmasıyla Dask’ın daha iyi yerlere gelmesini bekliyorum.

 

 

Her zaman yanımda olan bana büyük destek sağlayan kızım Funda’dan bahsedeceğim. Titizlikle çalışarak emeğini, mesaisini ve her şeyini veren Funda’nın, DOGAY’ın  bugünlere gelmesinde en büyük katkısı olmuştur. Kendisini öpüyor ve kucaklıyorum.

 

 

Yaşamın bir parçası olan bu anlattıklarım benim fotoğrafa olan saygı ve sevgimin bir ifadesidir. Yaşamı algılama biçimim sabah uyandığımda doğa ve yaşamla ilgili her şeyi sevmek.

 

 

Genellikle kapalı bir hava "kötü" duygusunu yaratır insanda. Oldum olası buna kızmışımdır. Hava kapalı olduğunda ışığın doğanın durgunluğu, griliği, canlı olmayan renklerin uyumu, tüm renklere yansıyan mavilik her karede farklı duygular yaratır. Güneş doğanın tüm renklerini tam algılamamızı sağlar. Renklerin her tonunun ışığın karanlığın fotoğrafa verdiği duygu farklıdır. Fotoğrafın temel kuralları içerisinde uyum renk denge ve kompozisyon çok önemlidir. Çektiğimiz her fotoğraf bir düşüncenin bir duygunun ürü nüdür.

 

 

Fotoğrafa bir şeyler katmak sizin yaratıcı gücünüzü ortaya çıkaracaktır. Başarının temeli ortaya koyacağınız ürünle mümkündür.

 

Necmettin Külahçı, 1961 yılındaki Hakkari gezisinde (ortada)
 

Başarılı bir fotoğraf diğerlerinin de habercisidir. Doğa fotoğraflarıyla uğraşanlar, doğaya bir başka gözle bakarlar. Doğada her şey gözlem içerisindedir. Biz doğa fotoğrafçıları farklı bakarız doğaya… İnsan yaşamını doğadan soyutlayamam. Ağacı, kayası, çiçeği, böceği, dağları, çölleri, denizi, suyu ile birlikte doğanın bir parçasıyız. Fotoğrafta, anlık bütün zamanları yaşarız. Fotoğrafa bakmak ve görmek farklıdır. Bu doğayı nasıl hissettiğimize bağlıdır. 75 yasında olmam ve ayakta kalmam doğanın bana verdiği güçtür.

 

Sağlıklı bir yaşamın öyküsüdür bu anlattıklarım…   
     

Necmettin KÜLAHÇI