Fotoğraf gezilerimde çocuklar hep ilgimi çekmiştir. Çocuk yaşta okula gitmeyen,  çalışarak evine ekmeğini götüren çocuklar. Bazen de daha 7 - 8 yaşında,  1 veya 2 yaşındaki kardeşini sırtına almış, büyümeden ana olmuş  çocuklar...

60 yıla yakın bu gezilerimde halen aynı şeyleri görüyorum ülkemizde. Sanki kaderleri buymuş gibi...

Yine bu gezilerimde çocuklarla ilgili pek çok hatıra ve anılarım vardır. Bunlardan 1 - 2 tanesini sizlerle paylaşmak istedim.

Siyah Güneş... Güneşin siyah olarak doğması. Bu olay dünyanın 2 yerinde görülürmüş. Birincisi Himalayalarda, ikincisi ise Bingöl’ün Karlıovasında. Bu olayı ben önceden biliyordum ama asıl bilen ve bana bir notla haber veren rahmetle andığım Nurettin Erkılıç’tı. Nurettin Erkılıç o sırada Meydan Larousse Ansiklopedisi’nin hazırlayıcısı idi. Karlıova’nın Zerduş dağında siyah güneşin doğuşunu çekmem için bu notu göndermişti. Ben de hocam Şinasi Barutçu’yu yanıma alarak Karlıova’nın Zerdus dağına siyah güneşi çekmek için gittim. Zerduş dağına gitmek için ormancılar bir jipi buraya bırakmıştı. Bir gün sonra da bizleri geri almak için geri döneceklerdi. O gece sabaha kadar dondurucu bir soğukta sabahladık. Gün ağardı, güneş çıktı ama siyah değildi. Çok çok üzüldük ama yapılacak başka bir şey de yoktu.

Konuyu biraz fotoğraf meraklıkları için açmak istiyorum. Zerduş dağından 40 km kadar uzanan bir plato düşünün. Bu platoda karların erimesiyle oluşmuş binlerce gölcük görürsünüz ve ufukta sıradağlar, güneş de buradan doğuyor. Güneşin siyah olması da bu göllerin yansımasından olabilecek bir hadise olsa gerek.

Binlerce gölden oluşan bu yere Bingöl demelerinin nedeni de bu olay. Her neyse biz esas konumuza dönelim. Sabah oldu, güneş her zamanki halinde doğdu yani yine siyah değildi. Bu arada Hocam Şinasi Barutçu da baş dönmesi ve mide bulantısı başlamıştı. Sonradan öğrendik ki hocamda yükseklikten dolayı dağ hastalığı başlamış. Hocam hiç iyi durumda değildi. Koluna girerek Zerduş dağından aşağıya doğru indik ve yürümeye başladık. Yaklaşık 1 saat yürüdükten sonra büyük bir yaylaya geldik. 20 adet kıl çadır görünüyordu. Daha sonra bu yaylanın BERİTAN aşiretine ait olduğunu öğrendik. Çadırda bulunan insanlara hocamın kötü olduğunu bu yüzden onu acil olarak Karlıova’ya götürmem gerektiğini ve bu yüzden onlara ata ihtiyacım olduğunu söyledim ama vermediler. Yalvardım yakardımsa da hiçbir şekilde olumlu bir netice alamadım. Çaresiz hocamın yanına gidip tekrar koluna girdim ve yine yürümeye başladık. Yaklaşık 1 km yürümüştük ki ileride bir Kızılay çadırı gördük.  Çadırda yaşlı bir adam ve 10 yaşlarında küçük bir kız çocuğu vardı. Etrafta da 20’ ye yakın koyun ve kuzu vardı. Ben hocamı dinlenmesi için hemen çadıra yatırdım. Sonra yaşlı adama dönüp hocamın çok hasta olduğunu ve onu acilen Karlıova’ya götürmem gerektiğini, bunun için de eşeğiyle bize yardım etmesini söyledim. Yaşlı adam üzgün bir şekilde: “Bak bey ben gidemem... Bu çocuğu da yalnız bırakamam. Karlıova’dan buraya gidiş dönüş 7 saat sürer. Bu sürede nasıl bırakırım bu çocuğu yalnız başına” dedi. O sırada küçük kız çocuğu da durmuş bizi dinliyordu ve aniden babasının sözünü keserek: “Baba sen amcaları götür ben kendime de koyunlara da bakarım. Geç de dönsen beni merak etme” dedi. Çocuğun bu davranışı beni, hocamı ve yaşlı adamı çok duygulandırmıştı. Bu yaştaki çocuk için bu örnek davranış hiç unutamadığım bir olaydır. Hocayı alarak yola koyulduk. Adam bana önceki yayladan neden yardım istemediğimi sordu. Ben de yardım istediğimi ama onların beni hiç dinlemediklerini söyledim. Yaşlı adam onlar yardım etmezler, zengin sürü sahipleridir dedi. Atları da var eşekleri de, hatta arabaları bile var ama vermezler. Eşimi geçen sene kaybettim, kızımla geçinip gidiyoruz. Adamın bu sözleri beni son derecede duygulandırmıştı. Minicik bir kız çocuğunun aldığı sorumluluk ve insanlık...

1964 yılında Hakkari Cilo Sat dağlarına gittim. 20 günde Yüksekova’dan cıktık. Bu gezilerim esnasında da birçok hatıralarım mevcuttur. Bir hikayemi daha anlatacağım çocuklarla ilgili.

Yaklaşık onuncu günüydü seyahatimizin. Serpil yaylasına geldik. Burası oldukça büyük bir yaylaydı. Çadırlarımızı kurduk. Yaylada 15’ e yakın kıl çadır bulunuyordu. Yaylaya geldiğimizin ikinci günüydü. Yaylacıların başından bir davet aldık. Biz de davete gitmeye karar verdik hazırlanıp çadıra doğru ilerlediğimizde çadırların önünde 20’ ye yakın çocuk gördük. Ben çadıra giderken yanımdaki çantaya Ankara’da bulunan doktor dostlarımdan aldığım eşantiyon ilaçları yerleştirmiştim. Çadır, o yayladaki çadırların en büyüğü idi. Anlaşılan yaylanın ağasının çadırıydı. Çadıra girdiğimizde bizi yaşlıca bir kadın karşıladı. Oturduk hoş beşten sonra önümüze bir sini koyuldu. Neler yoktu ki sinide; yoğurt, kaymak tereyağ, pekmez ve daha birçok şey. Yemekleri yedikten sonra sıra çocukların bakımına gelmişti. Çocukların çoğunun soğuktan elleri ve yüzleri yara bere olmuştu. 2 - 3 saat çocuklarla ilgilendik. Bu arada 12 yaşlarında bir kız çocuğu durmuş bizi izliyordu. Hakkârili olan tercümana kızın bana bir şeyler söylemek istediğini ama söyleyemediğini bu yüzden kıza gidip sorununun ne olduğunu sorup öğrenmesini söyledim. Tercüman, kızla konuştuktan 10 dakika sonra kız bizi içeri davet etti ve çadırın diğer kapalı kısmına geçtik. Başındaki örtüyü açtı kızın başı yara bere içindeydi. Ağlamaklı olan kız “ne olur benim bu yaralarımı iyi et yalvarırım” dedi. Neye uğradığımı şaşırdım ve çok duygulandım. Birden aklıma çantamda taşıdığım teramisin geldi. Çıkarıp kıza verdim. Başını sürekli yıkaması ve başındaki örtünün sürekli temiz olmasını ve başını her yıkamadan sonra verdiğim ilaçtan sürmesini söyledim. İlacı ve bu öğütleri verdikten sonra hemen ellerime kapanıp teşekkürlerini bildirdiğini söyledi. Ama ne acıdır ki yayladakilerin kızın bu halinden haberleri yoktu.

Benim hayatta fotoğraflarım kadar değerli bir şeyim daha var o da anılarım... Anadolu’yu sadece fotoğraflama değil anılarımı da saklamayı ve yazmayı başarabilirsem ne mutlu bana....

Bunları Fotoritim dergisinde  paylaşma fırsatı verdiğiniz için ayrıca teşekkür ederim.

Necmettin KÜLAHÇI 

























 

Use By Author Permission Only.