1942'de bir Japon denizaltısı tarafından vurulan USAT Liberty, iki destroyer tarafından Bali'nin kuzeyindeki Singaraja limanına çekilirken çok fazla su almaya başlayınca Tulamben'de karaya oturtulmuş. 1963'de Agung yanardağı patlamasının yol açtığı sarsıntılar gemiyi kıyıdan uzaklaştırıp tamamen batırmış. Kıyının hemen açığındaki batık, geçen yıllar içerisinde mercanlar ve süngerlerle bezenmiş ve bugün son derece zengin bir su altı yaşamına ev sahipliği yapmakta. Batığın yanı sıra, mercan bahçeleri, duvarları ve volkanik kumlu su altı eğimleri ile farklı dalış noktaları var Tulamben'de.

Kalabalık bir akya sürüsü batığı mesken tutmuş, hemen her dalışta karşılaşmak olası (Bigeye trevally – Caranx sexfasciatus).

Yumuşak mercanlar önünde adeta poz veren bir berber balığı. (Lyretail anthias - Pseudanthias squamipinnis)

En çok 13 cm boya erişebilen uzun burunlu atmaca balıkları, genellikler akıntılı resiflerde yelpaze mercanlar ve siyah mercanlar üzerinde yaşarlar. (Longnose hawkfish - Oxycirrhites typus)

Deniz atları ile akraba olan harlequin hayalet boru balıkları, resiflerin ender görülen sakinlerindendir. En çok 12 cm boyunda olabilen bu ilginç balıklar, becerikli kamuflaj ustalarıdırlar ve üzerinde yaşadıkları yelpaze mercan ve tüy yıldızlara uyum sağlamak için siyah, kırmızı, sarı gibi değişik renklerde olabilirler.

(Harlequin ghost pipefish - Solenostomus paradoxus) Anemon ya da palyaço balıkları su altı fotoğrafçılarının gözde konularındandırlar. Bu sevimli yaramazlar içerisinde yaşadıkları anemonlarla simbiyotik bir ilişki sürdürürler; palyaço balığı anemonu anemon yiyen balıklardan korurken, kendisi de anemonun zehirli kolları sayesinde düşmanlarından korunur. Balık, vücudunu kaplayan bir mukus tabakası sayesinde anemonun kollarından zarar görmez.

Pembe anemon balığı (Pink anemonefish - Amphiprion perideraion)

Sarı kuyruklu palyaço balığı (Yellowtail clownfish - Amphiprion clarkii)

Dikenli yanaklı anemon balığı (Spinecheek anemonefish - Premnas biaculeatus)

En çok 3.5 cm boya erişebilen kamçı mercan kayabalığı, ismini üzerinde yaşadığı mercandan alır. (Whip coral goby - Bryaninops yongei)

Canlı renkleri ile belki de en güzel müren türü olan kurdele mürenler kum ve çakıl zeminlerdeki oyuklarda yaşarlar. Yavru iken tamamen siyah olan bu mürenler yaşları ilerledikçe hem renk hem de cinsiyet değiştirirler. Parlak mavi renkli erkek müren yaşamının son evresinde cinsiyet değiştirerek dişi olurken rengi de sarıya dönüşür. (Ribbon moray - Rhinomuraena quaesita) Tulamben'in mercan resiflerinde değişik türlerde deniz tavşanlarını görmek olası.

Chromodoris leopardus

Halgerda batangas

Çizgili üçyüzgeç tunikat üzerinde dinleniyor. (Striped triplefin - Helcogramma striatum)

Temizlik istasyonları, resif balıklarının üzerlerindeki parazitlerin ve ölü deri parçalarının karidesler ve diğer küçük balıklar tarafından temizlendikleri bölgelere verilen isim. Menteşe gagalı karidesler temizlik istasyonlarında diğer temizlikçi karidesler ile birlikte koloniler halinde yaşıyorlar. (Hingebeak shrimp - Rhynchocinetes durbanensis)

Genellikle çift halinde yaşayan harlequin karideslerin en önemli besin kaynağı deniz yıldızlarıdır. (Harlequin shrimp - Hymenocera elegans)

Bir turuncu çizgili kayabalığı çifti çiftleşme dansı yapıyor. (Orange-dashed goby - Valenciennea puellaris)

Benekli atmaca balığı tüy yıldızlarla bezeli sünger yatağında. (Spotted hawkfish - Cirrhitichthys prinus)

Sırtındaki zehirli dikenlere olan güveninden olsa gerek, aslan balığı yakın çekim için kolayca poz veriyor. (Red lionfish - Pterois volitans)

Mercan resiflerinin renkli güzelleri, panda kelebek balıkları. (Panda butterflyfish - Chaetodon adiergastos)

Kambur snapper sürüsü, aralarına katılan siyah-beyaz snapper'larla birlikte mercan bahçesinde gezintide. (Humpback snapper - Lutjanus gibbus, Black and white snapper - Macolor macularis)

Meraklı bir resif mürekkep balığı, renkten renge, şekilden şekile girerek etrafımızda dolaşıyor. (Reef cuttlefish - Sepia latimanus)

KAYNAKÇA

•  Coral Reef Fishes – Ewald Lieske, Robert Myers
•  Indo-Pacific Coral Reef Field Guide – Dr. Gerald R. Allen, Roger Steene
•  www.fishbase.org
•  www.starfish.ch