Eğitimim bugün yaptığım şeye tam zıttır. Fotoğrafçılığı kendi kendime öğrendim. Daha çok, başkalarının mağara çekimlerinden birşeyler öğrendim. Çoğunlukla, fotoğrafların nasıl çekildiği konunun hangi açıdan aydınlatıldığı, fotoğrafçı ve yardımcısının mekana nasıl ulaştığı , fotoğrafı nereden çektikleri gibi konularla ile ilgiliydim. Pek çok mağaranın dikkat gerektirdiği ve böyle bir mağarada inceleme ve ilerlemenin çok zor olduğu aşikardır. Sadece mağara ekipmanları değil fotoğrafla ilgili ekipmanları da birlikte taşımanın ne kadar zor olduğunu hayal edebiliyor musunuz ? Şükür ki ben her zaman, ihtiyacım olduğunda taşımama yardımcı olan mağaracılarla birlikteyim.    

Genellikle ilk defa gittiğim mağaraları çekiyorum, bu nedenle diyebilirim ki fotoğraflamaya gittiğim mağara hakkında hiç bir bilgim olmadan, tamamen hazırlıksız olarak bu işi yapıyorum. Benim için esas mesele, mağarayı nasıl aydınlatacağım ve yardımcıları nasıl organize edeceğimdir. Dia film kullandığım zaman, tek bir yerde  bir kaç çekim-en fazla iki çekim- yaparım. Şu sıralar sıklıkla dijital fotoğraf makinesi kullandığım için çekimlerimin kontrolünü daha kolay yapabiliyor, bu nedenle de daha fazla sayıda fotoğraf çekebiliyorum. Mağara fotoğrafçılığında yardımcılar çok önemlidir. Yardımcılar genellikle fotoğrafçı olmayan mağaracılardır ve onların esas amacı gösterdiğim şekilde magarayı aydınlatmaktır.

Geniş mağaraları fotoğraflamak çok zaman alır. Mağarayı dikkatle gözden geçirmek, kamerayı yerleştirmek, flaşları taşıyan yardımcıları organize etmek, poz verecek kişi(ya da kişileri) yerleştirmek, birkaç deneme çekimi yapmak ve final fotoğraflarını çekmek zorundayım. Bu tarz bir çekim 15 dakikadan 1 saate kadar olan zamanımı alır. Birbirine bağlanmış  ön ve arka ışıktan oluşan üniteyi  tutması için bir ya da iki yardımcıya ihtiyaç duyduğum küçük geçitlerde ve daha çok belgesel fotoğraflar farklıdır.  

Donanımınız hakkında bize bilgi verebilir misiniz?

Fotoğraflarımın çoğu diapozitiftir fakat son zamanlarda dijital olanları da mevcut. 21mm/f2, 28mm/f2 lenslerle Olympus  OM-4ti ve 20mm/f2,8 ile Nikon D80 kullanıyorum. Aydınlatma için Metz 45 ve 60, Quantum T2 ve Vivitar 283 flaşlar, bazen de Osram ampüller ve Meggaflash kullanırım.

Projeleriniz ve yayınlarınız hakkında biraz bilgi verir misiniz?

Şimdiye dek fotoğraflarım birçok kitapta, dergide ve takvimde basıldı. Dünya çapındaki farklı yarışmalarda epeyce ödül kazandım. En büyük projelerden biri, fotoğraf çekmenin çok dikkat gerektirdiği ve incelemelerden dolayı bir kaç yıl alan ve sonunda bir multivizyonu yapılan ve Geo Dergisinde makalesi çıkan Feranova buza adlı mağara projesi idi. Aslında bu,  sistematik olarak dia filmle fotoğrafladığım son mağaraydı.

Mağaralarda sizi en fazla ne heyecanlandırır?

Slovenya'da şu an küçük bir bölgede , ortaya çıkarılmış 9000 mağara olmasından ötürü şanslıyız ve her sene 150 ya da daha fazlası keşfediliyor. Benim en ilgimi çekenler, zor geçişleri ve geniş alanları olan ve fotoğrafçıdan çok fazla yaratıcılğını kullanmasını gerektirenlerdir. Rahatlamak için, sarkıtlarla hoş bir şekilde  süslenmiş mağaraları ziyaret etmekten hoşlanırım.

Mağara fotoğrafçılğının tekniği ile ilgili bilgi verir misiniz? Zorlukları ve güzel yanları nelerdir? Gelecek projeniz ve hedefleriniz nedir?

Her fotoğrafçının kendine ait fotoğraf çekme yöntemleri vardır. Ben mağaradan ziyade insan figürü ile ilgiliyim. Bunu yapmanın yolu tabii ki,  yere ve ışıklandırma için seçtiğim yönteme bağlıdır. Poz veren kişiler için yorucu olabileceğinden ötürü pozlamaları mümkün olduğu kadar kısa tutarım (1 dakikaya kadar). Benim ve diğer mağaracılar için en güzeli; tabii ki,  sonucunda iyi bir fotoğrafa bakmak ve mağarayı tamamen farklı bir ışıkta görmektir.

Şimdi yaptığımın aynısını yapıyor olacağım, değişik mağaraları fotoğraflamak, yarışmalara katılmak, farklı medyalarda yayınlanmak ve ilginç bir mağara ya da keşifle ilgili bir başka makale yazmaya çalışmak... Şu anda, keşfettiğimiz bir mağaranın video filmini stereo teknikle çekmeyi isterdim. Gelecekte bir yerde büyük olasılıkla bir kitap  yazacağım.

Türkiye'deki mağaralarla ilgili bilginiz var mı? Hiç Türkiye'de bulundunuz mu?

Maalesef yok fakat görmek isterim. Şimdiden Türkiye'ye bir seyahat düşünüyorum, belki yakın gelecekte...

Bu konularla ilgili olan fotoğrafçılara önerileriniz nelerdir?

Öncelikle mağaralarla ilgili pek çok eser ve mağara fotoğrafçılığı ile ilgili internet sitelerini okumalarını öneririm. Fotoğrafçının bir yeri aydınlatma yöntemi hakkında fotoğraflarını inceleme yolu ile pek çok şey öğrenebilir ve bu bilgiyi aynı durumlarda kullanabilirsiniz.

Bu işi yaparken ilginç bir anınız oldu mu?

Pek çok oldu ve bunlardan birini seçmesi zor. Çok sayıda başarılı fotoğraf çektiğimiz çalışmaları ve çekim yapmak için en çok çaba gösterdiklerimizi daha çok  hatırlıyorum.

Fakat kameramın ucuz tripottan suya nasıl düştüğü asla unutmayacağım. Kameram tamamen ıslanmasına rağmen hala bir kaç çekim yapabilmiştim ve şansıma filmin hepsi ıslanmamıştı.

Teşekkürler. Çalışmalarınızda başarılar dileriz.

www.ljudmila.org/jkz/caves

Röportaj : Levent YILDIZ
Çeviri : Berna AKCAN 

Hi Dear Peter , wellcome to Fotoritim...

How did you start photography and caving? Did they start together or combine together coming from different ways?

I joined the caving club 20 years ago, but I've already started photographing a few years before that. These were merely experiments, although some interesting pictures came of it. I became interested in cave  photography after a few years of active speleology. I studied cave literature with great enthusiasm, especially the photographic part.

What is your education for photography?Caving must be   an exciting sport on its own. Is it getting harder with photography? How does it come your project in your mind and how do you apply it? What are the phases of taking photograph in a cave? 

My education is the complete opposite of what i do today. I'm self taught photographer, I learned the most from examinating others cave shots. I was mostly interested in a way the shots were made, the angle of from which the object was lit, and of course, how the photographer and his assistants reached the place, where they took the photo. It's obvious, that many caves are very demanding and that solely examination and advancement in such a cave can be very hard. Can you imagine, how hard is it, when you have to carry not only cave equipment, but also photographic equipment? Luckily, I'm allways accompanied by cavers, who help me with transport, if needed.

Ussually I take photographs when I visit a cave for the first time, so I can say  that I do it completely unprepared, without any knowledge about the cave I'm going to photograph. Real challenge for me is, to make quick decisions, how will I illuminate the cave and arrange the assistants. When I still used diafilm, I could take only a few shots, at the most two in one place. But now, when I often use digital camera, I can control the shots easier, so I can make more of them. In cave photography the help of assistants is crucial, without help, there is no point at all in getting engaged in it. Ussualy the helpers are cavers who aren't photographers, and their main task is to lighten up the area, the way I show them.

It takes a lot of time to photograph large halls. I have to examine the hall well, place the camera, arrange the assistants with flashlights, place the person(s) who will pose, make some test shots and in the end make final photos. This kind of photographing takes me from 15 minutes to one hour. In small passages and more documentary photos are different, than i need only one or two assistants and use one frontal flash and one for backlight, linked to a slave unit.

Could you give us some information about your equipments?

Most of my photos are on diapositives, but lately I have also lots of digital ones. I use Olympus  OM-4ti with 21mm/f2, 28mm/f2 lenses, and Nikon D80 with 20mm/f2,8. For lighting i use Metz 45 in 60, Vivitar 283 in Quantum T2 flashlights, and sometimes Meggaflash and Osram bulbs.

Could you give us some information about your projects and your publications?

Until now I published my photos in numerous books, magazines and calendars, I won quite a few awards in different competitions around the world. One of largest projects was photographing very demanding cave, called Feranova buza, which, due to examinatons, took a few years and was finnaly made into multivision and article in Geo magazine. Actually, this was the last cave I sistematically photographed on diafilm.

What does excite you mostly in caves?

In Slovenija, we are lucky to have about 9000 already researched caves on a very small area. And there are about 150 or more new ones discovered every year. Most interesting for me are the ones that are hard to pass and the ones with large halls, that demand a lot of iventiveness from a photographer. As to relax I enjoy visiting caves, nicely decorated with plenty stalactites.

Every photographer probably has his own ways of taking pictures. I'm mainly interested in human figure in comparison to cave space. The way I do it, of course, depends on the space and the way I choose to lighten it. I try to keep exposures as short as possible ( up to 1 minute) as they can be tiresome for people who pose. The sweetest is, of course, to finally look at a good photo, and see a cave in a completely different light, than I and other cavers saw it when we took the pictures.

I will still be doing the same as I am now- photographing different caves, attending compettitions, publishing in different media and on the way try to write another good article about some interesting cave or discovery. At the moment I'd like to film video documentary about a cave, we are exploring, in stereo technique. Somewhere in the future I'll probably write a book.

Do you have any information about the caves in Turkey? Have you ever been in Turkey?

To my regret not, but I'm interested in seeing some of your caves. I've already been thinkig about a vacation in Turkey, maybe I'll come in near future.

What do you suggest to the photographers who interested in these subjects?

First of all, read a lot of cave literature and internet pages with cave photography. You can learn a lot about  the way a photographer illuminated the space by studying his photos, so you can use  this knowledge, when in similar situation.

Do you have any interesting memory while doing this work?

There were plenty and it's hard to point out one of them. I mostly remember actions which resulted in the biggest number of successful photos or the ones when we had to use our best efforts to produce the shots.

But I'll never forget, how my camera fell from cheap tripod straight into the water. In spite of my camera being completely wet, I could still take some shots, and luckily, film wasn't all wet.

Thanks a lot. Wish you success in your works.

www.ljudmila.org/jkz/caves

Interview : Levent YILDIZ
Translated by Berna AKCAN