Marifet ve Methiye

Ne bahtiyarlık! Bilgelik Mabetleri'ni ziyaret etmek imkanını buldum. El Escorial, Richlieu, Metten, Duke Humphrey...... Yani Ahmet Ertuğ'un sözkonusu mekanlara ait fotoğraflarını gördüm. Üstad'ın bu yeni küresel nitelikli projesinin Türkçe tercümesini de pek beğendim. Temples de savoir ya da Temples of knowledge ifadelerine Borgesvari bir espriyle bilginin mülkiyeti durumuna bir de bilgili olma mertebesi ilave edilmişti. Yanısıra  temple için de-dramatik kutsal mekan genellemesi tapınak değil, sırdan müteşekkil uhrevi bir aleme tekabül eden mabet kelimesi seçilmişti.

Ahmet Ertuğ, aynı zamanda mimardır. Binaenaleyh fotoğraf ve mimarlık şahsında meczolmuştur. Bu iki medeniyet parametresinin yüzlerce yıllık müşterek macerasını temsil eder. 20X25 cm stüdyo kamerası ile çalışır. Tabiatıyle Klasik - Mükemmeliyetçi bir estetiğe sahiptir. Misyonu, fotoğraflarla, kültür mirasının muhafazası ve mevcudiyetinin müjdelenmesidir. Eserlerini iki şekilde takdim eder: Sergiler ve yayınlar. Bazı sergileri, çalıştığı müzelerde gerçekleştirilmiş, sergi süresi dolduktan sonra da aynı yerde sergilenmeye devam edilmektedir. Bu fotoğraflar müze düzeni içinde, söz konusu müstesna mekanların ambiansına  mimetik bir zenginlik katmaktadır.

Yayınlara gelince, Ertuğ'un bir diğer hususiyeti de yayıncı oluşudur. Sofistike bir yayın politikasıyla bibliofilik gönüllere hitap etmektedir. Ertuğ, ideal perspektif anlayışı ile Rönesans mimarları Brunelleschi, Alberti ve Bramante'ye, adeta bir hommage gerçekleştirmektedir. Kircher, Aldrovandi ve Settala'nın koleksiyonlarının maddi manevi zenginliğini sosyalleştirme arzusunu (1) paylaşırcasına sanatını icra etmektedir. Dominique Francois Arago'nun 3 Haziran 1839'da, Fransız Millet Meclisi'ne sunduğu Daguerrotype'e dair raporda ifade ettiği, söz konusu icadın, kültür mirasının araştırılması,incelenmesi ve korunması hususundaki işlev ve yararının olağanüstü bir tezahürüdür. Projeleri ile her seferinde bir janr olarak arkeolojik ve mimari fotoğrafı yeniden tanımlar. Onun fotoğraflarındaki Tarih göz kamaştırmaktadır. Güzel fotoğrafları, insanoğlunun yaratıcılığını temaşa ve tefekkür için birer vesiledir. Görüntülerle inşa ettiği harmoni alanında ümit, kendini hiç durmaksızın yenilemektedir. Çünkü realite ve röprodüksiyon olarak söz konusu alemde ne kaos ne kriz ne de disütopyanın zerresi mevcuttur. Ertuğ'un çalıştığı yerlerde Mnemosyne'nin ve Musalar'ın hükmü sürer. Batı'daki ve Doğu'daki fotoğraf tecrübesi dolayısıyla  küresel, ikonografik simetrilere vakıftır.

Borges, Babil Kitaplığı'nda: “Evren (kimileri Kitaplık diye anıyorlar” der! Pamuk, Yeni Hayat'a: “Bir gün bir kitap okudum ve bütün hayatım değişti” diye başlar. Sonsuzluk ve Değişim! Ve bu ikisinin determinasyonu ya da hayatın idamesi  ve insanoğlunun selameti için Paradoks! O yüzlerce yıllık maziye sahip, Avrupa'nın en güzel kütüphanelerinde, Bilgelik Mabetleri'nde iken bir fazilet olarak verboklasmı idrak ettim. Kalbim cesaretle doldu. Ben bir seyirci idim. Okumamış da olsam, ifade edemesem de Borgesvari sezgi ile  kütüphanelerin Sırrın mekanı, kitapların Sırrın mahfazası olduğunu biliyorum. Neticede yine de bir mektup yazmaya karar verdim. Şu Barthes'ın Antonioni'ye hitaben yazdığı (1980) ünlü seslenişini hatırladım. Mektup, Point de Vue mecmuasının, aristokratların maceraları ile süslü monarşist sayfalarında yer alan, Üstad ile ilgili haberden alıntıyla başlayacak ve kısa bir serzenişle sona erecekti; yani şöyle: “Eserinizde bir de Kavramsal'ı telaffuz ile lutfedersiniz, halbuki Fotoğraf mefhumu mülkünüzdür!”

Prof. Dr. Simber Atay ESKİER