Raymond Carver denemeleri ve şiirleri de olsa öykü yazarı olarak daha çok bilinir. Kendisi 2 Ağustos 1988’de akciğer kanserinden ölmüş. Öyküleri kısa ve durgundur. Şair Osman Çakmakçı, Carver ile ilgili bir yazısında onu şöyle tanımlıyor: “Carver okumak, Tom Waits’in amansız kentli ağıtlarını dinlemeye benziyor.”

Yine de buraya o nefis ve insanın zihnine usulca yerleşen öykülerinden birini alamayacağıma göre çok sevdiğim fotoğraflı bir şiirini yazayım bari:

BABAMIN YİRMİ İKİ YAŞINDAKİ FOTOĞRAFI

Ekim. Burada bu nemli, yabancı mutfakta

babamın utangaç delikanlı yüzünü inceliyorum.

Endişeli bir gülümseyişle bir eliyle tele geçirilmiş

kılçıklı, sarı levrekleri, ötekiyle

bir şişe Carlsbad birasını tutuyor.

Blue-jean gömleği ve pantalonu içinde

34 model bir Ford’un ön çamurluğuna yaslı duruyor.

Torunlarına kabadayı ve yürekli görünmek isterdi,

eski şapkasını kulağının üstüne devirirdi.

Bütün hayatı boyunca gözüpek olmak istemişti babam.

Fakat gözleri ele veriyor onu, bir de uysalca

ölü balık teliyle bira şişesini uzatan elleri.

Baba, seni seviyorum, ama nasıl teşekkür edebilirim sana,

Ben ki daha ne içki kadehini tutabiliyorum

ne de balık avlayacak yerleri biliyorum.

Raymond Carver, Çev. Zafer Aracakök, Ateşler, Adam yay., Kasım 1990.

Sait Faik in "hişt hişt" isimli öyküsünü okudunuz mu bir daha unutamazsınız. Diğer öykülerini de okudunuz diyelim, bazen onları unuttuğunuzu zannedebilirsiniz, ama hayır onlar da unutulmamıştır, unutmak Sait Faik söz konusu olduğunda bir yanılsamadır sadece: İnsan ve doğa sevgisinin bir tohumu usul usul içinizde büyümeye başlamıştır çoktan.

Mükemmel öyküleri, mükemmel edebi yapıtları hiç sevmem. Sait Faik in yazdığı gibi alıp başını giden öyküleri severim ben. Havada kalan, geriye kalan kısmını okurun tamamladığı öyküleri, şiirleri daha bir severim. Sait Faik de işte tam budur, size de bir dilim hikaye bırakır.

Sema Kaygusuz has yazardır, iyi yazardır, derin yazardır. Güzelim öykülerinin yanında bir de romanı var şimdi.

Sevim Burak kendine özgü bir yazar. "Palyaço Ruşen" isimli dosta düşmana tavsiye ettiğim kitabını ayrı bir severim, özellikle "sanatçı elbisesi" isimli öyküsü kutsal kitap diliyle çok başkadır. grafik bir haz da duymak mümkün, onun eserlerindeki görsel öğeler de insanı şaşırtır. hurufat da önemlidir, öykü kadar önemlidir üstelik. kimi zaman büyük harfler kimi zaman küçük harfler vardır, montajcı bir yazar olduğundan bunları kırıla döküle okumak mümkündür, dağılmanız da mümkündür, toparlanmanız da...

"Ben koş

Ben yetiş

Ben git

Ben dön

Ben dur

Ben bağır

Ben kokla

Ben sus"

(Mut..., Palyaço Ruşen, s.60, nisan yay., 1993)

Freud benim için öncelikle "Hz. Musa ve tektanrıcılık" kitabının yazarıdır. "Bir kitap okudum ve hayatım değişti" demek ne kadar doğru olur bilemem ama sarsıldığımı, sallandığımı, çevre’nin ve aile’nin zihnimde kurduğu düşünce sisteminin parçalanıp kırıldığını söylemek isterim. Ben bu kitabı sadece freud’un yazdığı haliyle değil, kendimce yaptığım eklemelerle geliştirdiğimi düşünüyordum [bu geliştirme işi başkaları için değil], elbette Freud’un derdi ile benim derdim temelde örtüşmüyor olabilir, ama ’sistem analizi’ yapmak için bir yöntem önerisi olarak da okuyor ve başka durumlara/kültürlere uyguluyorum ve çok eğlenceli ama bir o kadar da dokunaklı sonuçlara varıyorum.

Bendeki kitap Kamuran Şipal’in çevirisi ve 1987 basımı (kitaplığımın "kimselere verilmeyecek kitaplar/dergiler" bölümünde duruyor). Tabii basıldığı yıl değil, birkaç yıl sonra okuyabildim. Dünyaya, dinlere ve hemen her türlü inanca olan fikirlerimi de değiştirdiği için çok seviyorum bu kitabı ve yazarını.

Şair. Şiirlerini de günlüğünü de arada sırada yeniden yeniden bıkmadan, her defasında yeni bir şeyler öğrenerek okuduğum bir isim.

Toni Morrison ABD edebiyatının en sahici isimlerinden. İlk okuduğumda çarpılmıştım. Alice Walker şiirde neyse Toni Morrison romanda odur bence.

Bilmiyorum şiir insanı kurtarır mı?

Peki fotoğraf? Belki.

Paolo Pellegrin diye bir fotoğrafçı var, Turgut Uyar’ın şiirde yaptığını onun fotoğrafta yaptığını düşünüyorum. Turgut Uyar şiirin çıkmazda olduğunu görmüştü, çıkmazın güzelliğini de görmüştü. Pellegrin de fotoğrafın çıkmazda olduğunu görmüş birisi. Fotoğrafın çıkmaz sokaktaki görüntüsünü o biliyor bence: "Örneğin, kendi adıma konuşacak olursam, bir anda bir adım geri çekilip, fotoğraf çekmekten vazgeçtiğim çok olmuştur."

Sene 1991 veya 1992 olmalı Ursula K. LeGuin’den ilk olarak Mülksüzler’i okumuştum. Şimdi ilk okuduğum kitabı biri alıp getirmediği için Metis’in 1997 basımı var (biraz küçük boyutları -Baskan boyutu diyorum bu boydaki kitaplara).

Sonra ne bulduysam okudum, Dünyaya Orman Denir, Yerdeniz serisi (bu kitaplardaki Deniz Bilgin’in resimleri unutulmazdır), Bağışlanmanın Dört Yolu içlerinde en sevdiklerim. Bir gün yine Metis yayınlarından çıkmış olan “Kadınlar Rüyalar Ejderhalar” kitabını gördüm. Bu kitapta denemeleri var. Ama müthiş yazılar var kitapta! Edebiyatı seven herkes okumalı, bana kalırsa ders kitabı olarak okutulmalı. Çünkü Bilimkurgu’yu kitapçı dükkânlarındaki izbe köşelerden saygın edebiyat raflarına çıkartan olağanüstü yazarlardan biridir Ursula K. LeGuin. Bilimkurgu sevmeyen biriyle tanıştığım vakit önce bu kitabı okumasını istiyorum. Özellikle 1974’de yazdığı “Amerikalılar Ejderhalardan Neden Korkar?” isimli deneme her derde devadır.