Fotoğrafçılık sizin mesleğiniz mi, yoksa amatör uğraşınız mı?

Fotoğrafçılık mesleğim değil ama ciddi bir amatör olarak ilgileniyorum.

Asıl mesleğiniz nedir?

Asıl mesleğim üniversite öğretim üyeliğidir. A.Ü. Ziraat Fakültesinde profesör olarak çalışmaktayım.

Fotoğrafa ne zaman ve nasıl başladınız?

Evimizde hep bir makine bulunmuştur. Ancak bunlar hatıra fotoğrafı çekmek için bulundurulan cinsten olanlardı. İlk SLR makinamı 1974’de edindim ilk heves ne testler yaptım bilseniz gülersiniz. Çevremize bakınca görüyoruz, yeni başlayanlar daha çok pixel sayısı, f değeri vb. parametreleri fazlaca önemsiyorlar. Sensör alanı da bunlar arasındadır. Tabiiki süreç içinde bunları aşıyorsunuz. Doğru pozlamanın önemini ve ayrıca kompozisyon vb. niteliklerin değerini anlıyorsunuz. İşte bu alanlardaki boşlukları doldurmak üzere yaklaşık on yıl önce Afsad’da ciddi anlamda fotoğrafa başladığımı söyleyebilirim. Son yıllarda da FSK üyeliğine kabul edildim.

Fotoğraf dışında başka amatör uğraşılarınız var mı? Varsa nelerdir? Ya da başka hangi amatör uğraşılarınız olsun istiyordunuz?

Başka amatör uğraşılar hep olmuştur. Gençliğimde kara avcılığı, balıkçılık, pul, müzik, bir ara yağlı boya resim gibi işlerle uğraştım. Hatta oto yarışlarına merak sardım. 68-78 dönemlerinde gençlerle tartışabilmek için o dönem popüler olan literatürü izlemeniz gerekirdi. Klasikleri ise lise çağlarımızda okurduk. Mesleğe atıldıktan sonra zorunlu olarak akademik nitelikteki literatürü takip etmek zorunda kaldık. Hobi olarak bir enstrüman biraz çalabilmeyi isterdim, sesim çok kötü olduğundan hiç şarkı söyleyemedim.

Fotoğraf pahalı bir uğraş mıdır? Neden?

Tabii ki beklentilerimize cevap verebilecek bir makinayı ve ekipmanlarını edinmek bir yatırımı gerektiriyor. Amerikalı üstadlar paranın çoğunu iyi kalitede objektife yatırmamızı öneriyorlar. Buna ek olarak eğer doğa çekiyorsanız çok gezmeniz de gerekiyor ki bunun da bir maliyeti oluyor.

Fotoğraf kolay bir uğraş mıdır? Neden?

Başlangıçta öyle gelir insana, ancak içine girdikçe zorlaşmaktadır. Mükemmele yöneldikçe, çarpıcı kareleri hedefledikçe yollar yokuşlaşmaktadır. Önce tekniğinizi geliştirmek, sonra da sanatsal bakışınızı mükemmelleştirmeniz gerekmektedir.

Fotoğrafı sizin için önemli ve ayrıcalıklı kılan nedir?

Felsefe yapamam, ama seviyorum, çektiklerimi dostlarla paylaşmayı seviyorum. Paylaşmasam fotoğraf çekmezdim herhalde.

En fazla ne tür fotoğraf ilginizi çekiyor? Neden?

Doğa fotoğrafları ön planda gelir, ancak cazip bir ışık ve konu “beni çek” duygusu yaratır. Konu seçiminde muhafazakâr olmamak, kendimizi her konuda denememiz gerekir. Kuşkusuz belli bir alanda ihtisaslaşmanın önemini de yadsıyamayız.

Yarışmalardan iyi dereceler ya da bol miktarda sergilemeler elde etmek bir fotoğrafçının kariyerine katkı verir mi? Neden?

Yeni başlayanların bile çektiği 100 kareden 1-2’si ödül kazanabilir. Jürilerin çok sayıda fotoğraftan zamana karşı sağlıklı bir tarama ile her zaman en iyilerini seçtiklerini de söyleyemeyiz. Bu koşullar altında kariyere katkı verir mi bilmiyorum. Bence kariyer başka bir şeydir. Uzun soluklu uğraşlar sonunda edinilebilir. 

Gördüğünüz enteresan şeylerin fotoğraflarını çeker misiniz? Neden?

Düşen ışık ve konu cezbederse niçin çekmeyelim?

Fotoğraf çekmek için sahaya çıkar mısınız? Neden?

Daha çok doğada çektiğim için, sürekli olarak sahaya çıkarız.

Deneysel ya da kreatif fotoğraf diye ortaya konan her fotoğraf yaratıcı bir çalışmamıdır? Neden?

İnsanoğlu değişikliğe ilgi duymuştur. Olağanın dışına çıkan şeylere de ilgi duyuluyor. Bunlara yaratıcı denir mi bilemem. Yaratıcılığa biraz daha fazla nitelik yüklemek gerekir herhalde.

Bu güne kadar sizi en çok hoşnut eden projeniz hangisidir? Nasıl bir çalışmadır ve neden hoşnutsunuz o çalışmadan?

Proje tanımlamasının biraz ciddi bir şey olması gerekir, ancak, günümüzde her gösterilen çaba bir proje olarak nitelendiriliyor.

En çok feyz aldığınız, sizi bilgilendiren ya da size en fazla şeyi öğrettiğini düşündüğünüz usta kimdir?

Doğa atelyesinde T.Yurtgezer, doğa çeken  grup arkadaşlarım, katıldığım seminerler, gösterilerini seyrettiğim fotoğrafçılar, Sn.T.Gürpınar, literatürde takip ettiğim çağdaş Amerikalı üstadlar. Herkesin ve her şeyin birbirini etkilediğine inanırım, bunun farkında olmasak da.

Atölye önemli midir? Neden?

Atölyeler önemlidir kuşkusuz. El yordamıyla uzun dönemde ulaşmaya çalıştığımız hedeflere, kolayca varırız. Çalışmalar bir disiplin içinde sürdürülebilir.

Teknolojik yeniliklere karşı tepkiniz nasıldır? Örneğin dijitale geçiş hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?

Önce direndim, hala da dia çekiyorum ama, tarih boyunca yeniliklere kimse direnememiştir. Gecikmeyle de olsa boyun eğmişlerdir. Kaldı ki dijital’de çekim işleri kolaylaşmıştır. Komünikasyonun önü açılmıştır. İletişim ve paylaşım kolaylaşmış, adeta çocuk oyuncağı kadar basitleşmiştir.

Her zaman yeter miktarda ekipmanınız oldu mu, ekipman konusunda sıkıntı çektiniz mi hiç?

Yeterli ekipmana ulaşmada pek sıkıntım olmadı ancak bu “yeterlilik” kavramı tartışmaya açıktır sanıyorum. Ne kadarı yeterli sayılacaktır?

S/B ya da renkli fotoğraftan hangisi daha fazla ilginizi çeker? Neden?

Daha çok renkli çekiyorum. Her kare S/B’a gitmiyor. Işık ve ton değerleri uygun olanlarda S/B’ın tadına doyulmuyor. Ancak hayat renkli, renklilerin de keyfi bir başka oluyor. Her iki alanın da tadı başka. Karanlık oda zahmetli iş. Bilgisayar başında S/B elde etmek kolaylaştı. Ancak gerçek S/B ın tadını veriyor mu?

Yeter miktarda Türk fotoğrafçılarının fotoğraf albümü varmıdır sizce? Bu konuda bir eksiklik var ise, size göre nedeni nedir?

Fotoğraf albümleri kalıcı eserlerdir. Maliyetleri yüksek, ayrıca fotoğrafa olan talep de yetersiz. Ülkemizin gelişim süreci ile ilgili olsa gerek, diğer faktörler de var, zaman içinde daha iyi olacaktır. Albüm bastırmayı göze alabileceğimiz ortamlar gelecektir.

Fotoğraf neden satın alınmaz Türkiye’de?

Fotoğraf satın alınıyor, ama önemsiz miktarda. Hala fotoğrafı evine sokmayan bir kültür de var. Ayrıca yakın çevreniz beğendikleri fotoğrafların kendilerine hediye edilmesini bekliyor. Oyunun kurallarına uymak gerekir eğer ticari anlamda üretiliyorsa. Fotoğrafta imza ve sınırlı sayıda basılacağını gösteren bilgi bulunmalıdır. Ayrıca sanatçının fikri ve sınai haklarını koruyucu önlemler de alınmalıdır.

Yeter miktarda fotoğraf kuramsal eseri varmıdır Türkiye’de? Yoksa neden yoktur?

Telif eser az sayıda var, derlemeler ise daha fazla. Belki, üniversitelerde ana sanat dallarının gelişmesine koşut olarak telif eserler artacaktır. Ticari anlamdaki çevirilerde terminoloji tam oturmadı. Örneğin, “noise” karşılığı olarak artık “gürültü” denilmesinden vazgeçmeliyiz.

Fotoğraf eğitimi verdiniz mi hiç? Verdiyseniz nerelerde ve hangi eğitimleri verdiniz?

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Fotoğraf Topluluğu ile TOBB Üniversitesi Fotoğraf Topluluğunun danışman öğretim üyesi olarak eğitim vermekteyim. Düzeyine “temel eğitim” diyebiliriz.

Hazırladığınız kitaplar var mı ? Varsa içerikleri nedir?

Herhalde çalıştığım bilim dalındaki yayınlarımı sormuyorsunuz? Doğa fotoğrafcılığı ağırlıklı olarak ileri düzey çekim teknikleri ile ilgili hazırladığım ve geliştirmekte olduğum notlarım var. Ayrıca yabancı kaynaklardan derlediğim iki klasör kadar teorik ve görsel materyalim var.

Bir dia gösterisi ya da dijital imaj gösterisine veya fotograf sergisine müzik ya da şiirin eşlik etmesi, ya da dans figürleriyle eşlik edilmesi sizce katkı verir mi?

Çağdaş sanat gösterilerinde sözünü ettiğiniz öğeler, eğer uygun seçilirse, birbirini desteklemektedir. Püristik bir yaklaşımda ise bu tez reddedilebilir.

Bir fotograftan yola çıkarak bir öykü ya da roman yazılabilir mi?

Ne diyeyim yazıyorlar. Bu da beni hasta ediyor.

Fotografın resimselliği nedir? Neden önemlidir fotografta resimsellik? Ya da önemsiz midir?

Fotoğrafın resim gibi olması gerekmez, bunlar farklı alanlar, ancak, bazen renk, ton değerleri, kompozisyon öyle bir şekilde bir araya gelir ki,’ tıpkı resim gibi olmuş ‘denir. Ancak bu durum, fotoğrafı resme benzetme endişesi doğurmamalıdır.

Fotografta üçüncü boyut arayışları önemli midir, gerekli midir? Neden?

Fark yaratma, başka bir boyut katma insanlarda ilgi uyandırabilmektedir. Ama bu olgu fotoğrafta üçüncü boyut arayışlarına yol açmamalıdır. Çünkü bu sav, fotoğrafta yolun sonuna gelindiği fikrini destekler.

Yeterli süreli fotograf yayını varmıdır? Bir çok yayın neden kısa sürede yayın hayatını bitirmektedir?

Yeterli sayıda dergi çıkmadığını biliyoruz. Bu bir arz-talep sorunu. Sanal ortamda yayıncılık yeni trendi oluşturuyor. Bu alanda basılı yayınları Kültür Bakanlığının ya da yerel yönetimlerin, ‘sanatlı destekleme adına’, desteklemeleri beklenir.

e-yayıncılık ilginizi çekiyor mu? e-yayının geleceği için neler düşünüyorsunuz?

e-yayıncılık çağdaş bir gelişme. İçerik ve kalitesi geleceğini belirleyecektir.

Her fotoğraf için sanat eseridir diyebilirmiyiz? Neden?

Diyemeyiz kuşkusuz. Sanat eserlerinin ortak özelliklerini taşıması gerekir. Özgün olması, tek olması, yaratıcılık ürünü olması, estetik özellikler taşıması bu bağlamda akla ilk gelen nitelikler olarak sıralanabilir.

Boynunda iyi bir fotograf makinesi asılı olan herkes bir sanatçı mıdır?

Öyle olsaydı para sahipleri aynı zamanda iyi birer fotoğraf sanatçısı olurdu. Maharet deklansöre basan parmakta,  yani gören gözdedir yani birikimdedir.

Çok iyi fotograf çekmek yeterli midir?

Hayır. İyi fotoğrafı entelektüel kapasiteler, güçlü arka alanlar, kazanılmış sanat bakış açıları destekler.

Fotograf karelerinize duygu ve düşüncelerinizi yansıtabiliyor musunuz?

Duygu ve düşüncelerimi yansıtmak çoğu zaman mümkün değil kuşkusuz. Ayrıca duygu ve düşüncelerimin sanatsal gerekleri yansıttığından  emin de olamayız.

Anı dondurmak size güç katıyor mu?

Güç kattığını bilemem ama keyif verdiğini söyleyebilirim.

Fotoğraf size ne ifade ediyor?

Bu soruya cevap vermek zor. Çok şey söylenebilir. İlk akla gelenler; yaşamı belgelemek, kendini ifade etmek, farkındalık yaratmak, olgulara dikkat çekmek vb.

Fotoğraf yaparken en önem verdiğiniz şey nedir?

Fotoğraf çekerken en önem verdiğim şey “atmosferi”bireyselliğimle yansıtabilmektir. Bunu yaparken başta ışık olmak üzere fotoğrafik parametreleri iyi kullanmaya çalışırım. Atmosferini yansıtamadığım fotoğraflar keyif vermez.

Türkiye’de bir fotoğrafçının ünlü olabilmesi için hangi faktörler önemlidir. Göz, kadraj, ışık bilgisi, teknik photoshop, dijital maharetler?

Türkiye’de fotoğrafla ilgilenenlerin sayısı her geçen yıl artıyor. Fotoğraf ekipmanları da çok yetenekli hale geliyor. Ancak ünlü olmak da bir o kadar zorlaşıyor. Koşulların uygun gelişmesi ile ünlenen isimler ayrı tutulursa, ünlenmek artık gerçekten titiz, bilgili, yetenek destekli, araştırmaya dayalı uzun soluklu çalışmalar ortaya koymakla olası görünüyor. Küreselleşmenin gereği olarak “ünlü” kavramını uluslararası platformlara taşımak ve sanatçılarımızın akreditasyonu sağlamak  zamanıdır diye düşünüyorum.

Fotoğraf severlere saygı ve sevgilerimi sunuyorum bu vesileyle...

Röportaj : Nur YÜCEL

Yöneten : Tekin ERTUĞ

Use By Author Permission Only.