SON KAĞNILAR
Tülin Dizdaroğlu

Söyleşilerimde sık sık bana “neden çoğunlukla Anadolu fotoğraflarına yer verdiğim“ sorulur. Buna, çocukluğumun tatillerini Sinop’un yakın köylerinde geçirmemin neden olduğunu düşünüyorum. O insanların çalışkanlıkları, yoksullukları ve aşırı konukseverlikleri beni etkiledi sanırım.

Kırsal kesimlerde çalışan insanların fotoğraflarını çekerken, kadının iki kez daha fazla ezildiğini (hem sistem tarafından hem de eşi tarafından) görerek, bunu fotoğraflarımda vurgulamaya çalıştım. Bu arada her gördüğüm yerde, beni küçüklüğüme götüren, kağnıları da çokça çektiğimi fark ettim. Giderek kağnılar daha az kullanılmaya ve yerlerini traktörler almaya başladı. Traktörlerin çıkamadığı yüksek dağ köylerinde kağnılara rastlıyordum. Bu durumu belgelemeye ve gidebildiğim kadar çok yöreye giderek, kağnılarla ilgili bir sergi açmaya karar verdim.

Eskişehir’in Ayazin köyüne, Bursa’nın Kurşunlu ve civarındaki köylerine, Sinop’un Himmetoğlu, Sazlı, Kılıçlı köylerine gittim. Hemen hemen her evde kağnının bulunduğu Himmetoğlu köyüne üç kez giderek, dörder beşer gün kaldım. Ve 8 Mart 1997 tarihinde Fotoğrafevi’nde siyah beyaz, kendi baskılarımdan oluşan “ SON KAĞNILAR” isimli sergimi açtım. Bu sergi İstanbul’dan başka Bursa Fotoğraf Günlerinde, Antalya Fotoğraf Günlerinde ve Sinop’ta da açıldı.

Tabiî ki sergiden sonrada kağnıları görüntülemeye devam ettim. Ama artık son yıllarda kağnı var diye haber alıp gittiğim köylerdeki kağnıları, yalnızca ambarlarda terk edilmiş olarak buluyorum. Bu durum bende buruk bir hüzün yaratsa da, daha önceleri ekilip biçilen bu tarlaların artık bomboş olduğunu, köy okullarının kapatılıp, o küçücük çocukların haftalarca ailelerinden uzakta yaşamak zorunda bırakıldığını görmek bana çok daha fazla hüzün veriyor. 2008 şeker bayramında gittiğim Durağan’ın Erduası köyünde 7, 8 ve 9 yaşlarındaki yedi çocuğun aileleri ile ancak ayda bir görüşebiliyor olması (çocuk sayısı az olduğu için servis veremiyorlarmış, köy ise okula yaklaşık 10 km uzakta) beni çok etkiledi.

Kars, Erzurum ve Çorum yörelerinde de kağnılar kullanıldığını duyuyorum ve bu yörelerinde kağnılarını belgeleyip tüm bu fotoğrafları “SON KAĞNILAR” adını vereceğim bir kitapta toplamak istiyorum. İnsanın yarın başına neler geleceği hiç belli olmuyor, bu nedenle, artık 18 yıldır çekmekte olduğu bu kağnı fotoğraflarını seçmeye ve bir kitap için hazırlamaya başladım, hazırlıklarım tamamlandığında ise sanırım kapı kapı dolaşıp sponsor arayacağım.

Fotoğrafçının bir görevinin de “çağının tanığı” olması gerektiğine inanıyorum. Bu nedenle Anadolu topraklarında kaybolmakta olan bir kültürün kaydedilmesi bizlere düşüyor. Anadolu’da kağnılar gibi pek çok kültür; karasaban, döven, su ile çalışan küçük değirmenler, evlerde mısır öğüten taş değirmenler, dibekler, yayıklar, kilim dokuma tezgahları ve bunlar gibi pek çok şeye rastlamak artık çok zor. Yerlerini hızla modern araçlara bırakmaktalar ve bizler bunları belgelemekte geç kaldık. Hindistanlara gitmektense, öncelikle üzerinde yaşadığım bu topraklara karşı görevimi yerine getirmemin, daha önemli olduğuna inanıyorum.

Tülin DİZDAROĞLU

Aralık 2008

---

Tülin DİZDAROĞLU Hakkında

Sinop doğumlu.1972 yılında İstanbul Üniversitesi Kimya Fakültesi ve İstanbul Çapa Yüksek öğretmen Okulunu bitirdi. 2008 de Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Fotoğraf Ana Sanat Dalında “Eski fotografik baskı yöntemlerinin farklı yüzeylerdeki etkisi”  konulu tezini vererek Yüksek Lisans eğitimini tamamladı.

Devlet liselerinde ve özel dershanelerde kimya öğretmenliği yaptı.  2006 da ” ÖSS Kimya” ve “ÖSS’ye Hazırlık ve Okula Yardımcı Kimya II”  adlı iki kimya kitabı yayımlandı.

Halen özel bir dershanede kimya öğretmenliği görevini sürdürmekte. Eski fotografik baskı yöntemleri üzerinde çalışma ve araştırmalarına devam etmekte. İFSAK, SİFAD ve FOTOGEN üyesi.

Fotoğraf çalışmalarına İFSAK’ta başladı. İlki 1993 de olmak üzere 5 kişisel fotoğraf sergisi açtı. Bu sergiler sırasıyla; “Emekçi Kadınlar“ (renkli, Fransız Kültür Merkezi, İstanbul), “Anadolu Kadını“ (renkli, Kadın Eserleri Kütüphanesi, İstanbul), ”Ketendere’de Yaşam” (renkli, İFSAK), “Anadolu Kadını“ (siyah-beyaz, Fotoğrafevi, İstanbul), “Son Kağnılar” (siyah-beyaz, Fotoğrafevi, İstanbul) dır. Bu sergiler İstanbul’un pek çok sergi salonunun yanı sıra Aydın, Bursa, Sinop, Antalya, Zonguldak ve Adıyaman'da da sanatseverlere sunuldu.

ZOKEV’in çağrısı üzerine Zonguldak Armutlu Maden Ocaklarında çekimler yaparak,”Emek Kenti Zonguldak”  fotoğraf sergisine katıldı. Ayrıca yurtiçi ve yurtdışında pek çok karma sergiye katıldı. “Anadolu Kadını”, “Kaçkarlar”, “Ketendere’de Yaşam”, ”Çiçeklerim”, “Harran’ın Dünü, Bugünü Ve Yarını” konulu dia gösterileri gerçekleştirdi.

Pek çok ödülün yanı sıra, Şinasi Barutçu Çağrılı Fotoğraf Yarışmasında 2000 yılı Şinasi Barutçu Kupasını aldı. Fotoğraf Dergisi, Cumhuriyet Dergi, Skylife, Gezi Travel, Marie Claire, Beaute, Cornucopia, Country Homes ve www.fotografya.gen.tr de yazı ve fotoğrafları yayınlandı

Doğal ve kültürel zenginliklerimizin yanı sıra, çalışkan Anadolu insanının yaşamını belgelemek, soframıza gelen bir dilim ekmeğin öyküsünü, değer yargılarını yitiren dünyamıza anlatmak ve emeğin değerini sanatsal bir dille vurgulamak amacında.

www.tulindizdaroglu.com