Env. No.: ITK – CN-GRPo8-00472

Ref. No.: BMC 13.14,12

---

Artukoğulları’nın Kentavros’u

 

Yarısı at yarısı insan figürü. Mardin’de o yıllarda güneş sistemi ile ilgileniliyor! Yıldız haritasında bu figür oğlak burcunun simgesi. Kentavros’un başı ikizlerin ve ejderin kuyruğu ise oğlak burcunun simgesi. İnanılmaz değil mi?

ARTUKOĞULLARI

Nasır el-Din (Nasreddin) Artuk Arslan (1200-1239, H. 597-637)

Mardin

1202, H. 5(99)

Bakır . 25-27 mm, 11.98 gr.

 

 Öy.:  Kentavros, sağa, geriye doğru ok atıyor

Çevrede; bi-Mardin seneti / (tis’a ve) / (tis’in) ve / hamse mie /[sene beşyüz (doksan dokuz)]

 

 Ay.:  El-Nasır lidinillah / Emir ül-müminin / El-Melik ül-Adil / Ebu Bekr /(Melik-i Diyarbekr)/ (Allah’ın ve dinin yardımcısı, inananların emiri, adil melik, Diyarbakır Meliki Ebu Bekir)               

 

Env. No.: ITK – CN-10-k1f-00064

Ref. No.: BMC III, 429 (var.); Butak 41

---

Edessa-Ruha-Şanlıurfa...

 

“Urfalıyam ezelden gönlüm geçmez güzelden”... Urfa’nın büyüsü, tılsımı bu türküden belli. Urfalı olmanın ayrıcalığının farkında olanlar, ezelden ebede yaşadıkları topraklarda tarihsel zenginliklerine sahip çıkarken, yaşamlarındaki yöresel motiflerin silinmesine de izin vermeyecekler.

ROMA ŞEHİR         

MESOPOTAMIA

X. Abgaros (İS 242-44)

Edessa (Şanlıurfa)

Bronz, 24 mm, 8.62 gr

 

Öy.: AVTO(K)  ( K M ANT OP) DIANOC  CEB

III. Gordianus’un defne çelenkli büstü,sağa. Önde yıldız.

 

Ay.: (ABG)AROC   BACILEVC

X.Abgaros’un büstü, sağa. Başında tiara, arkada yıldız.

              

Env. No.: ITK – CN-RPMe25-00479

Ref. No.: SNGCopPalestine, 225; BMCArabia, s. 114, 144 vd

---

Işık Saçan Pyramos’un gizemi

 

Bir zamanlar karadut ağacının meyveleri kar gibi beyazdı. “O beyaz dutlar ansızın nasıl karadut oldu?” sorusunun cevabı, Ovidius’un Pyramos - Thisbe aşk öyküsünde.      

GREK ROMA

KILIKIA

Hierapolis-Kastabala (Bedrum) (İÖ. 1. yüzyıl)

Bronz, 19-22 mm, 7.72 gr

 

Öy.:  Şehir tanrıçasının büstü, sağa.

Ay.:  (IEROPOV) ITWN

         (TWNP) ROSTWI  P(U)RAMW(I)

Nehir tanrısı Pyramos; sağa doğru yüzüyor, sağ elinde meşale tutuyor.              

 

Env. No.: ITK – CN-GRCi134-00296

Ref. No.: BMC 21. 83

---

Lidya’nın Zeus’u

“…Zeus buyruklarını, insanlara iletirken kuşların en şaşmazı kartalı kullanırdı. Uçuşuna göre, iyiye veya kötüye yorulur buyruk..”

GREK ROMA

LYDIA

Sardes (Sart) (İÖ 2.-1. yüzyıl)

Bronz, 21 mm, 7.32 gr

Öy.:  Tykhe’nin büstü, sağa.

Ay.:  Zeus Lydios, ayakta, sola; sağ elinde kartal, sol elinde asa tutuyor.Arkada; SARDINWN

      Ön boşlukta; monogram

Env. No.: ITK – CN-GRLy150-00485

 

---

Hedefini bulan ok

“Yetişmek için menzile, gidiyorum gündüz gece, gündüz gece heyy...” Aşık Veysel 

Göksel sembolleri tercih etmiş Kılıçarslan’ın hakkakı. Bilgiye, eğitime verilen önemi ay sembolüyle anlatmak istemiş. İnsanlık tarihimize bakarsak çok yol aldık mı sizce?

ANADOLU SELÇUKLULARI

Rükneddin Kılıçarslan [I.Saltanatı – 1248-1249, (H. 646-647)

Sivas

1248, H. 646

Gümüş dirhem, 23 mm, 2.80 gr.

.

Öy.: Ortada; yürüyen at üzerinde, sağa ok atan Sultan; sağ omuz hizasında ay  figürü.

Çevrede; El Sultan el azam Rükn el dünya veldin Kılıçarslan bin Keyhüsrev kasim emir el müminin/Büyük Sultan, dinin ve  dünyanın temel direği, Keyhüsrev’in oğlu Kılıçarslan,inananların emirinin ortağı).

Ay.: Ortada; El imam el Mustasim billah, emir el müminin/(İmam Mustasim billah, inananların emiri. Çevrede; Sene site ve arbain ve sittemiye, durube haza el dirhem bi Sivas/(bu dirhem altıyüz kırkaltı senesinde Sivas’ta darb edildi).               

Env. No.: ITK – CN-10-h21-00117

Ref. No.: BMC III, 245, Artuk I, 1129

---

Güneş aslan burcunda doğarken... UYANIŞ!

Aydınlanışın, uyanışın ve sevginin simgelerini taşıyan bu sikkede, eşi Gürcü prenses Tamar’a aşık olan Sultan II. Keyhüsrev, sikkelerinin üzerine onun portresini koymak ister. İnsan resmi yasak olduğundan eşinin burcu olan aslanı sembol olarak kullanır.

ANADOLU SELÇUKLULARI

II. Gıyaseddin Keyhüsrev (1237-1245, H. 634-643)

Konya

1241, H. 639

Gümüş dirhem, 22 mm, 2.91 gr.

Öy.: Arslan üzerinde güneş, (Şir-i Hurşit); üzerinde El imam el Mustansır billah Emir ül müminin / ( İnananların Emiri, imam Mustansır billah) Alt sırada; Durube haza el dirhem Konya / (bu dirhem Konya’da darp edilmiştir)

Ay.: Es Sultan el azam / Gıyased Dünya ved-din / Keyhüsrev bin Keykubad / (Büyük Sultan Keykubad’ın oğlu Gıyaseddin Keyhüsrev)

Çevrede; Sene tis’a selasin/ve sittema’e / (sene 639

Env. No.: ITK – CN-10-h19-00494

Ref. No.: Hinrichs 423-428

---

Başı dumanlı Erciyes

Gökle toprağın birleşmesi ve ışık saçan dağ. Doruktaki yıldızıyla Erciyes’ın bir volkan olduğunun bilgisini saklamıyor mu?

ROMA (Şehir Sikkesi)

KAPPADOKIA

Marcus Aurelius (161-180)

Kaisareia (Kayseri)                  

Gümüş didrahmi., 20 mm, 6.80 gr.

Öy.:  AYTOCP ANTWN(E)INOC CEB

İmparatorun defne çelenkli büstü, sağa.

Ay.:  YPAT OC G

Erciyes (Argaeus) Dağı

Env. No.: ITK – CN-GRCa162-00497

Ref. No.: BMC 169

---

Kartalların gücü Hasan Keyf’e yetmedi!

Geç ortaçağ döneminde simya çalışmalarında transmutasyonun aktif ve pasif prensiplerinin sembolü çift başlı kartal Hititlerce de kullanılmış… ”Diğer hayvanlar gibi kartalların da uzuvlarından bazıları ikincil oluşur. Mars’ın, İkizler ve Başak burcunda olduğu sırada tekrarlanan olay sonrası çift başlı kartal doğar...”

ARTUKOĞULLARI

Nasır el-Din (Nasreddin) Mahmud (1200-1222, H. 597-619)

Hısn (Hasankeyf)

1213, H. 610

Bakır, 28-30 mm, 15.38 gr.

Öy.:  Yüksek kabartmalı stilize edilmiş kanatları açık olan çift başlı kartal figürü; göğsünde Artukluları  simgeleyen boy damgası, çevresinde; durube el  Hısn sene 610 (610 yılında  Hısn’da darbedilmiştir).

Ay.: Ortada; el melik el Salih, Mahmud bin Artuk, el melik el adil, Ebu(Bekir)/(Faziletli hükümdar Artukoğlu Mahmud, adil hükümdar Ebu(Bekir).

Çevrede; el İmam el Nasır emir el müminin/(İnananların Emirinin yardımcısı, imam).

Env. No.: ITK – CN-10-k2g-00051

Ref. No.:  BMC III, 349; Artuk I, 1212.

---

Bitlis’li Şemseddin’in darp ettiği gümüş

“…Emir Şeref, Bitlis vilayetinde, koyunlardan ve Müslüman ve kafir aşiret ve kabilelerin gelip gittiği otlaklardan alınan vergilerden toplanan paraların beşte birini, Şah Tahmasp’ın makamına ve onun ödül almaya hak kazanan devlet adamlarına sunulacak olan hediye ve armağanlara tahsis etti…”

ŞEREF HANLAR (13.-17. yüzyıl)

Şems el-Din (Şemseddin) bin Ziya el-Din (? - ?)

Bitlis

Gümüş, 28 mm, 4.20 gr..

Öy.:  Lailahe illallah / Muhammed / resulullah / duribe Bidlis / (Allah’tan başka tanrı yoktur. Muhammed onun elçisidir. Bitlis’te darp edildi)

Ay.:  Altıgen içinde; Halledallahu / Şems el-Din bin Ziya el-Din / Mulkehu /(Ziyaeddin’in oğlu Şemseddin / Allah mülkünü devamlı kılsın)

Env. No.: ITK – CN-11-c11b-00278

Ref. No.: Artuk II, 2516

---

Karamanoğlu Mehmet Bey’in fermanından yüzlerce yıl sonra…

Karamanoğlu Mehmet Bey,günümüzden tam 729 yıl once,“Bu günden sonra Divanda, dergahda ve bargahta, mecliste ve meydanda Türkçe’den başka dil kullanılmayacaktır” diyen bir ferman yayınladı. Mehmet Bey, o dönemde edebiyat dili olarak Farsça, ilim dili olarak arapçayı kullanan Selçuklulara karşı halkı etrafında toplayarak Türkçeyi devlet dili ilan etmişti.

KARAMANOĞLU BEYLİĞİ

Mehmet II (bin Alaeddin), H. 805-822 (M.1402-1419)

H.811

KONYA

Gümüş, 19-22 mm, 1,66 gr

Öy.:  Ortada kare şeklinde kufi yazı ile;

La-ilahe-il-lallah Sellal-ü-aleyh

Çevrede:Ebubekir, Ömer, Osman, Ali

Ay.: Çevrede, sene H.811 (M.1408), duribe Konya

Ortada: Es-Sultan-ül Azam

 Mehmet bin Ala-ed-din

 Halladallah-ü Memlekete

Env. No.:İTK- CN-11-c1t-01086

Ref. C.Ö. Cilt 8, No.: Krmn 70

---

Bereketin bol olsun, Tanrı Gallos!

Nümismatiğin belge ve delil olma özelliklerinden birini daha bu sikkede görüyoruz. Ölü gömme geleneği ve çömlek-kremasyon uygulaması karşımıza çıkıyor.

ROMA (Şehir Sikkesi)

PHRYGIA

Trajan Decius (İS 249-251)

Philomelion (Akşehir)

Bronz/bakır, 23-24 mm, 7.85 gr.

Öy.:  AVT K G MEC K TRAI DEKIO CE 

İmparatorun büstü, sağa.

Ay.:   FILOMHLEON EP EVTVOC(VC) Sol boşlukta B

Nehir tanrısı, Gallos; sola doğru uzanmış; sağ elinde bereket boynuzu(cornucopiae) tutuyor, içinden su akan, ölü küllerinin saklandığı kap üzerinde dinleniyor.              

Env. No.: ITK -  CN-RPPh39-00473

Ref.No.: BMC 25. 360, 42.

 

---

Marmara Denizi’nde balık kaynadığının resmidir!

Eğer zıt yönde yüzen balıklar balık burcunu simgeliyorsa ve Şubat, Mart bu burcun başlangıcıysa, toriklerin, palamutların Marmara’ya girişi bu aylarda olmaz mıydı?

ROMA ŞEHİR         

THRAKIA

Annia Galeria Faustina (Junior) (Marcus Aurelius’un karısı) (İS 145-176)

Byzantion (İstanbul)

Bronz, 26 mm, 9.60 gr

Öy. ANNIA FAVCTEINA  CEBAC(T)H

    İmparatoriçenin büstü, sağa.

Ay. BVZIANTIWN  EPITYXHCPO(V)EWC

İki ton balığının (sağa ve sola) arasında yunus, sola.

Env. No.: ITK – CN-RPTh38-00471

Ref. No.: BMC 3.100, 66

---

Selçuklu sikkelerindeki yıldız süslemeleri

Anadolu Selçukluları dönemindeki tasavvufi literatürde, özellikle Mevlana’nın Mesnevisi’nde ve Divan-ı Kebir’inde burçlar birer metafor kaynağı olmuştur. Yıldızların en parlaklarından biri kuşkusuz Venüs’tür. Selçuklular Venüs’ü kendi yıldızları olarak kabul etmiş ve sikkelerinde süsleme olarak sekiz köşeli yıldızları kullanmışlardır.

Sikkegen işaretlerinin en önemlilerinden biri olan bu yıldızlar; satır aralarına, fotoğraftaki sikkenin arka yüzünde yer alan Gıyaseddin Keykavus örneğinde olduğu gibi, özellikle sultan ve halife isimlerinin üzerlerine, kutsal ve onur işareti olarak konmuştur.

ANADOLU SELÇUKLU

İkinci Gıyaseddin Keykavus (H.655-664, M.1257-1265)

Konya

H. 658

Gümüş dirhem, 21-22 mm, 3.01 gr

Öy.: Ortada, El izzete lillah

Çevrede: duribe  bi medinete Konya, fi sene seman hamsin sittema’e

Ay.: Es Sultan el azam İzzeddünya ved-din ebu el feth Keykavus bin Keyhüsrev

İTK No.: CN- 10-h20-01100

Ref.: Artuk 1142

---

Şehr-i muazzam’ın (Tire) derya kuzuları!

Ünlü gezgin Evliya Çelebi, Seyahatname’sinde, Tire’yi anlatırken; “taht-ı kadim şehr-i muazzam Tire” tanımını kullanır. 14. yüzyılın ilk yarısında yine ünlü gezgin İbn-i Batuta’yı da Tire’ye çeken gizemler Aydınoğulları tarihinin sayfaları arasında, bizlerin ulaşmamızı bekliyor.

AYDINOĞULLARI BEYLİĞİ

Anonim (1300-1424, H. 700-829)

Tire

Bakır mangır, 10-12 mm / 11 mm, 1.02 gr / 1.03 gr

Öy.:  Balık figürü, sağa.

Ay.:  Hullede Mülkehu / durube Tire / (Mülkü ebedi olsun / Tire’de darp edildi).

Env.: No.: ITK – CN-11-c4h-00498 / 00499

Ref.: No.: Ölçer 5, 0 371

---

İkizler-Gemini!

Paranın kalıbını hazırlayan sanatçı, iki benzer erkek yüzüyle ve arasında belki de bir yıldızı sembolize eden noktayla biri ölümlü, biri ölümsüz iki insanı, yansıtırken, vurulan tarih 549 yılı muharrem ayının ilk çarşambası..

ARTUKOĞULLARI

Necm el-Din (Necmeddin) Alpi (1152-1176, H. 547-572)

Bakır, 33-34 mm, 14.14 gr.

Öy.: Profilden yüzyüze bakan, iki insan büstü;

        Üstte; Necm el-Din (Necmeddin),

        Altta;  Melik-i Diyar Bakr  (Diyarbakır Meliki)

        Kesimde; Artukoğulları boy damgası              

Ay.:  Sağda, başı haleli Meryem, soldaki İmparatoru taçlıyor, her ikisi de ayakta.

        Çevrede; Ebu-ül Muzaffer Alpi / bin / Timurtaş bin İlgazi bin / Artuk /

        (Artukoğlu İlgazi oğlu Timurtaş oğlu zafer kazananların babası Alpi)

Env. No.: ITK – CN-10-k1c-00056

Ref. No.: BMC III, 368; Butak 23

---

Çakır gözlü yaman Athena

…”Serifos kralı, Danae’yi elde etmek ister. Bu amaçla Perseus’u Medusa’nın kafasını kesmeğe gönderir, eline keskin çelikten bir orak (harpa)verir.Perseus kanatlı sandallarıyla havaya uçar ve Athena’nın üç gorgo’dan biri olan Medusa’nın üstünde kalkanını ayna gibi tutmasından yararlanarak kafasını uçurur”…

GREK

PONTOS

VI. Mithridates Euphator Dönemi (İÖ 120 - 63)

Amisos (Eski Samsun)

Bronz, 30 mm,19.08 gr

Öy.: Athena’nın başı sağa; miğferi pegasos, dört at protomu ve aplustre ile süslü.

Ay.: AMISOY

     Perseus ayakta, cepheden; sağ elinde harpa, sol elinde medusa’nın başı kesik bedeni, sağa. Sol boşlukta A/E, sağ boşlukta S.

Env. No.: ITK – CN-GPo7-00495

Ref. No.: BMCPontus, s.16, 30; SNGvAulPontus, 63; SNGvAulPontus, Nachtrage I,

               6722; BMC 13.16, 32-3

---

Justinian’ın küresi, PAX

“...Justinian sol elinde tuttuğu küreyle, elinde kılıç, mızrak ya da başka bir silah olmasa da bütün yeryüzünün ve denizlerin ona bağlı olduğunu belirtmek istemiş. Elindeki kürenin üzerinde bir haç var. İmparatorluğunu ve savaşlardaki zaferi, bu haç sayesinde kazanmış…” (Rocopius’un betimlemesinden)

BİZANS

II. Justinian (669- 10 Temmuz 685; 705 – 4 Kasım 711)

Constantinople (İstanbul)

Altın semissis, 16 mm, 2.11 gr.

Öy.:  D. N. Ihs. Chs. ReX REGNANTIUM

İsa’nın büstü, önden; başının arkasında haç; saçları kıvırcık, çember sakallı, pallium ve colobium giyiyor; sol elinde İncil tutuyor.

Ay.:    D. N. IUSTINIANUS MULTUS AN’

II. Justinian’ın büstü, önden; kısa sakallı; taç ve loros giyiyor; sağ elinde 3 basamak üzerinde potent haç; sol elinde küre üzerinde PAX yazan patrik  haçı  tutuyor.

Env.: No.: ITK – CN-Bc13,16-00457

Ref.: No.: DO, - .

1997 “Dünden Bugüne Fotoğrafhaneler”

Belgesel, Araştırma

1920–1960 yılları arasında var olmuş ve bugün yaşamayan fotoğraf stüdyolarını gün ışığına çıkartıp, arşivlerine ulaşarak, fotoğraflardan bir bölümünü belgelerle birlikte Fotoğraf Dergisi’nde “Dünden Bugüne Stüdyolar” başlığıyla 1997–2005 arasında 9 yıl süreyle yayımladı. Ulaştığı bu belge ve bilgiler, hızla kaybolan fotoğraflarla cam negatifler; dönemlerinin ve yörelerinin tarihi ve sosyal tanıklarıdır. Bu çalışma birçok üniversitede, sempozyum ve panel ile fotoğraf etkinliklerinde dijital ortamda sunulmuştur.

2003 “Sikkelerin Işığında Anadolu”

Belgesel, Fotoğraf Sergisi

Sergi İstanbul Arkeoloji Müzelerine kayıtlı “Collectus Nummus–Anadolu Baskılı Sikkeler” koleksiyondaki antik sikkelerden seçilerek,  sikkelerin darb edildiği şehirlere göre modüler yapıda hazırlandı. Bu antik sikkelerin Türkçe/İngilizce yorum ve teknik bilgilerinin de yer aldığı Sergi, iki bin yılı kapsayan bir dönemde, Anadolu’da darp edilen sikkelerin üzerindeki semboller ve resimlerden alınan makro detaylara ve bu değerli belgelere dikkat çekmektedir.

Dijital ortamda, CD olarak da hazırlanan bu sergi, 2005–2008 yıllarında da başta Kayseri TC Erciyes Üniversitesi’nin Avrupa Üniversiteler Birliği’ne girişi nedeni ile yapılan etkinlikler, Mardin Arkeoloji Müzesi, Konya Vergi Dairesi Başkanlığı, Fotoğraf Atölyesi, Reproset Sanat Galerisi ve Koç Aliianz Fotografevi olmak üzere, davet aldığı birçok üniversite, müze ve fotoğraf etkinliğinde sunuldu.  

2005 “Anadolu Medeniyetlerinden Kültür Yansımaları”

Kitap Fotoğrafları

Yavuz Tatış’a ait İzmir Arkeoloji Müzesi’ne kayıtlı arkeolojik eserler koleksiyonunu tanıtım amaçlı hazırlanan bu kitabın profesyonel fotoğraf çekimleri yapıldı ve 2005’de yayımlandı.

2005 “Türkiye’den Görüntüler”

Fotoğraf Sergisi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin (TOBB) Brüksel’deki sergi salonunda ve yine Brüksel’deki Uluslararası NATO Karargâhı’nda (International Military Staff – IMS) açılan “Türkiye’den Görüntüler” adlı karma sergiye, çektiği 7 fotoğrafla katıldı.

2005 “Taşın Ustaları”

Fotoğraf Çalışması

Türkiye’deki heykeltıraşları ve tematik olarak mermeri ele alan bu Sergi, “Taşın Ustaları” adıyla birçok fotoğraf etkinliğinde yer aldı. 

2005 Fas “ahlan wa sahlan”

Fotoğraf Sergisi

Bu Sergi; Zeynep Orhon Targaç’ın,  Ocak-Şubat 2005 tarihleri arasında Marakeş, Atlas Dağları ve Sahra’ya yaptığı fotoğraf gezisi sırasında çektiği fotoğraflardan oluşuyor. Kendisi “ahlan wa sahlan” olarak isimlendirdiği bu sergi ile ilgili olarak şunları söylüyor: “Yüzlerce fotoğrafın arasından seçtiğim bu karelerle, dünyanın uzak bir köşesinden öyküler anlatmaya çalıştım.”

2007 ‘’O an bir daha geri gelmeyecek”

Fotoğraf Sergisi

Bu Sergi; Zeynep Orhon Targaç’ın cam negatif koleksiyonundaki “Dünden Bugüne Fotoğrafhaneler–1” bölümünden seçtiği ve 1924–1960 zaman kesitine ait 70 adet cam negatifin baskısından oluşan fotoğrafları kapsıyor.

Kendisi bu Sergisi hakkında özetle; ‘’Benzerlerinin müzelerce korunarak önemli sponsorlar tarafından yayınlandığını bildiğim, koleksiyonumun önemli örneklerini, fotoğraf araştırmacılarının ve fotoğraf severlerin böylesi önemli materyale ve onların içerdiği bilgilere ulaşabilmelerini amaçlayarak sergiledim’’ diyor.

Use By Author Permission Only.